# Mementis® > ### Certyfikat FIAT IFTA Z przyjemnością informujemy, że jesteśmy członkiem FIAT IFTA. Poniżej certyfikat potwierdzający członkostwo na 2023 rok. ### Usługi pogrzebowe ### Transport zwłok z zagranicy Transport zwłok z zagranicy stanowi istotny wymiar działania firm z branży pogrzebowej. Ta usługa nabiera szczególnego znaczenia w obecnych czasach, które odznaczają się wzmożoną mobilnością osób, zmieniających miejsce zamieszkania w poszukiwaniu pracy, lepszych warunków bytowych czy też podróżujących w celach turystycznych. Różne sytuacje losowe - nagłe zachorowania, wypadki czy inne zdarzenia - kończą się nieraz śmiercią danej osoby. Rodzina zmarłego musi w takiej sytuacji podjąć decyzję odnośnie pogrzebu. Najczęściej decyduje się na pochówek ich Bliskiego w rodzinnym kraju. Wtedy niezbędnym jest zorganizowanie transportu zwłok z zagranicy. Transport Zmarłych odbywa się najczęściej drogą lądową, ale w przypadku zgonów w odległych krajach korzysta się także z komunikacji lotniczej lub morskiej. W Polsce coraz więcej zakładów pogrzebowych dysponuje odpowiednim zapleczem niezbędnym do wykonywania usługi przewozu zwłok z zagranicy do Polski. Także inne firmy, które specjalizują się w transporcie zmarłych, często podejmują się świadczenia usług transportowych dla zakładów pogrzebowych. W celu zapoznania się z ofertą firm, które oferują usługę transportu zwłok z zagranicy, najlepiej skorzystać z poniższej listy lub kliknąć w wybrany kraj na mapie. Transport Zmarłych ### Cennik Dla osób po stracie Cena ceremonii pogrzebowej jest ustalana przez rodzinę indywidualnie z każdą firmą pogrzebową. Serwis Mementis®️ pośredniczy jedynie w wymianie informacji i NIE pobiera żadnych opłat za korzystanie z danych teleadresowych. Jesteśmy przeciwni działalności pośredników. Niepotrzebnie wydłużają czas kontaktu z rodziną (a zarazem też czas eksportacji) i wpływają na powiększenie ceny pogrzebu - koszty związane z ich działalnością finalnie ponosi rodzina, bo ukrywane są one w cenie usługi. Dla firm Promowanie jakości w branży pogrzebowej jest dla nas bardzo ważne. Prezentujemy tylko firmy świadczące usługi pogrzebowe najwyższej jakości. Firmy prezentowane w serwisie są wybierane przez redakcję serwisu Mementis®️ spośród firm w regionie. Zakład pogrzebowy, aby wyświetlać swoją ofertę na naszym serwisie, musi osiągnąć minimum 95% punktów kryteriów Mementis. Dbamy aby wybór firmy pogrzebowej nie sprawiał dodatkowych trudności dla osoby po stracie, dlatego serwis Mementis®️ prezentuje zawsze tylko 1 firmę w danym regionie. Jeśli chcesz zgłosić firmę, napisz do nas za pośrednictwem formularza. Formularz zgłoszeniowy Nazwa firmy Numer telefonu Adres e-mail Imię i nazwisko osoby zgłaszającej Akceptuję regulamin serwisu Mementis®. Formularz jest chroniony przez reCAPTCHA i Google. Akceptuję Politykę Prywatności oraz Warunki użytkowania. ### Regulamin Postanowienia Ogólne Właścicielem serwisu Mementis.com.pl, zwanego dalej Serwisem, jest BRAINBOX Wojciech Kudela Al. Iberyjska 10/2 (Ogrody Tesoro) 81-198 Pogórze k. Gdyni NIP: 586-218-89-90 Serwis służy do prezentacji danych teleadresowych zakładów pogrzebowych w Polsce zwanych dalej Firmami. Korzystanie przez Użytkowników z informacji zawartych na stronach Serwisie jest bezpłatne. Serwis nie ponosi odpowiedzialności za poprawność zawartych informacji, w szczególności numerów telefonów i lokalizacji. Serwis pośredniczy w wymianie informacji. Osoba korzystająca z Serwisu będzie dalej nazywana Użytkownikiem. Logotypy, zdjęcia oraz opisy są własnością poszczególnych Firm i nie mogą być użyte do celów komercyjnych. Za naruszenie praw autorskich poprzez użycie na stronie WWW treści stanowiącej własność innej firmy, bądź w jakikolwiek inny sposób, odpowiedzialność ponosi wyłącznie Użytkownik. Sugestie dodania firmy prosimy zgłaszać poprzez formularz. O dodaniu Firmy do Serwisu decyduje Właściciel. W przypadku naruszenia postanowień niniejszego regulaminu Serwis zastrzega sobie prawo do usunięcia konta Użytkownika oraz zamieszczonych przez niego treści. W wyjątkowych sytuacjach sprawy naruszające polskie prawo lub prawa osób trzecich mogą zostać przekazane Policji. Polityka prywatności Informacje podane w formularzach mogą być wykorzystywane przez Serwis do kontaktów z Użytkownikami Serwis zastrzega sobie prawo do wysyłania „ciasteczek” (Cookies) do przeglądarki internetowej celem łatwiejszej obsługi ogłoszeń nie ingerują w system na komputerze. Identyfikacja odbywa się bezosobowo oraz bezimiennie. Akceptując niniejszy regulamin Użytkownik wyraża zgodę na umieszczanie i przetwarzanie swoich danych osobowych przez Portal na zasadach określonych w Ustawie o ochronie danych osobowych oraz w Polityce Prywatności. Postanowienia końcowe Serwis zastrzega sobie prawo do zmiany regulaminu. Nowy regulamin Serwisu obowiązuje od momentu jego opublikowania. Korzystanie z Serwisu jest równoznaczne z zaakceptowaniem niniejszego regulaminu. ### Polityka Prywatności Polityka prywatności Serwisu Mementis dostępnego pod adresem https://mementis.com.pl/ („Serwis”) Drogi Użytkowniku! Dbamy o Twoją prywatność i chcemy, abyś w czasie korzystania z naszych usług czuł się komfortowo. Dlatego też poniżej prezentujemy Ci najważniejsze informacje o zasadach przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych oraz plikach cookies, które są wykorzystywane przez nasz Serwis. Informacje te zostały przygotowane z uwzględnieniem RODO, czyli ogólnego rozporządzenia o ochronie danych. ADMINISTRATOR DANYCH OSOBOWYCH („Administrator”) WOJCIECH KUDELA, przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą: BRAINBOX WOJCIECH KUDELA, wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonej przez Ministra Rozwoju i Finansów, Al. Iberyjska 10/2 (Ogrody Tesoro) 81-198 Pogórze k. Gdyni NIP: 5862188990 REGON: 220968926   Dane osobowe i prywatność Jeśli zamierzasz korzystać z formularza kontaktowego, zostaniesz poproszony o podanie nam Twoich danych osobowych. Twoje dane przetwarzane są przez nas we wskazanych poniżej celach, związanych z funkcjonowaniem Serwisu i świadczeniem usług w nim oferowanych („Usługi”). Cel przetwarzania: Świadczenie usług oferowanych w Serwisie, Podstawa przetwarzania: Ciążący na nas obowiązek prawny, np. związany z rachunkowością (art. 6 ust. 1 lit. c RODO) Twoja zgoda wyrażona w Serwisie – jeśli zdecydujesz się na jej wyrażenie (art. 6 ust. 1 lit. a RODO) Umowa o świadczenie usług lub działania podejmowane na Twoje żądanie, zmierzające do jej zawarcia (art. 6 ust. 1 lit. b RODO) Nasz prawnie uzasadniony interes, polegający na przetwarzaniu danych w celu ustalenia, dochodzenia lub obrony ewentualnych roszczeń (art. 6 ust. 1 lit. f RODO) Nasz prawnie uzasadniony interes (art. 6 ust. 1 lit. f RODO) polegający na: profilowaniu w celach marketingowych przetwarzaniu danych w celach analitycznych i statystycznych badaniu satysfakcji klientów Podanie danych: Dobrowolne. Skutek niepodania danych: W zależności od celu, w jakim dane są podawane: brak możliwości korzystania z niektórych usług Serwisu Możliwość cofnięcia zgody: w każdej chwili Przetwarzanie danych do momentu cofnięcia przez Ciebie zgody pozostaje zgodne z prawem.   Zamieszczanie treści w serwisie Jeśli zdecydujesz się zostawić komentarz w Serwisie – jego treść może zostać opublikowana w Serwisie. To samo dotyczy innych treści, które publikujesz w Serwisie. Część Twoich danych, takich jak: podpis będzie widoczna dla innych użytkowników Serwisu. Część Twoich danych, takich jak: podpis adres IP adres e-mail będzie widoczna dla administratorów Serwisu.   Profilowanie W ramach Serwisu możemy automatycznie dopasowywać pewne treści do Twoich potrzeb, tj. dokonywać profilowania, wykorzystując do tego podane przez Ciebie dane osobowe. Zanim dokonamy profilowania, na podstawie którego podejmowane będą decyzje: wywołujące wobec Ciebie skutki prawne, wpływające na Ciebie w podobnie istotny sposób, zapytamy Cię o Twoją zgodę. Pamiętaj, że zgodę w każdej chwili możesz odwołać. Przetwarzanie danych do momentu cofnięcia przez Ciebie zgody pozostaje zgodne z prawem.   Okres przetwarzania Twoje dane będziemy przetwarzać tylko przez okres, w którym będziemy mieć ku temu podstawę prawną, a więc do momentu, w którym: przestanie ciążyć na nas obowiązek prawny, zobowiązujący nas do przetwarzania Twoich danych ustanie możliwość dochodzenia roszczeń związanych z umową zawartą przez Serwis przez Strony cofniesz zgodę na przetwarzanie danych, jeśli to ona była jego podstawą zostanie przyjęty Twój sprzeciw wobec przetwarzania Twoich danych osobowych – w przypadku gdy podstawą przetwarzania Twoich danych był uzasadniony interes administratora lub gdy dane były przetwarzane w celu marketingu bezpośredniego, w tym profilowania. – w zależności od tego, co ma zastosowanie w danym przypadku i co nastąpi najpóźniej.   Bezpieczeństwo danych Przetwarzając Twoje dane osobowe stosujemy środki organizacyjne i techniczne zgodne z właściwymi przepisami prawa.   Twoje uprawnienia Przysługuje Ci prawo żądania: dostępu do Twoich danych osobowych ich sprostowania usunięcia ograniczenia przetwarzania przeniesienia danych do innego administratora A także prawo: wniesienia w dowolnym momencie sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych: z przyczyn związanych z Twoją szczególną sytuacją – wobec przetwarzania dotyczących Ciebie danych osobowych, opartego na art. 6 ust. 1 lit. f RODO (tj. na prawnie uzasadnionych interesach realizowanych przez administratora), w tym profilowania na podstawie tych przepisów – jeśli ma to zastosowanie, jeżeli dane osobowe są przetwarzane na potrzeby marketingu bezpośredniego, w tym profilowania, w zakresie, w jakim przetwarzanie jest związane z takim marketingiem bezpośrednim. Skontaktuj się z nami, jeśli chcesz skorzystać ze swoich praw. Jeśli uznasz, że Twoje dane są przetwarzane niezgodnie z prawem, możesz złożyć skargę do organu nadzorczego.   Ciasteczka Nasz Serwis, jak większość witryn internetowych, korzysta z tzw. plików cookies (ciasteczek). Pliki te: są zapisywane w pamięci Twojego urządzenia (komputera, telefonu, itd.) umożliwiają Ci, m.in., korzystanie ze wszystkich funkcji Serwisu nie powodują zmian w ustawieniach Twojego urządzenia Korzystając z odpowiednich opcji Twojej przeglądarki, w każdej chwili możesz: usunąć pliki cookies blokować wykorzystanie plików cookies w przyszłości W naszym Serwisie ciasteczka wykorzystywane są w celu: zapamiętywania informacji o Twojej sesji statystycznym marketingowym udostępniania funkcji Serwisu W Serwisie używane są następujące rodzaje plików cookies: sesyjne: pozostają zapisane na komputerze do momentu zamknięcia przeglądarki internetowej, stałe: pozostają na urządzeniu przez czas określony w parametrach plików cookies lub do momentu ich usunięcia w przeglądarce internetowej. Do wykorzystywanych przez Serwis plików cookies w szczególności należą: Google Analytics Zbiera informacje o sposobie przeglądania strony, popularności poszczególnych podstron oraz dane służące do personalizacji reklam np. wiek, płeć czy zainteresowania użytkownika. Pomaga tworzyć raporty zainteresowań oraz danych demograficznych. Raporty te w formie statystycznej mogą być upubliczniane oraz udostępniane partnerom biznesowym firmy. Więcej na stronie internetowej: Polityka Prywatności Google Analytics: http://www.google.pl/intl/pl/analytics/privacyoverview.html Aby dowiedzieć się jak zarządzać plikami cookies, w tym jak wyłączyć ich obsługę w Twojej przeglądarce, możesz skorzystać z pliku pomocy Twojej przeglądarki. Z informacjami na ten temat możesz zapoznać się wciskając klawisz F1 w przeglądarce. Ponadto odpowiednie wskazówki w zależności od przeglądarki, której używasz: Przeglądarka Mozilla Firefox: Firefox -> Opcje -> Opcje -> Prywatność, Przeglądarka Internet Explorer/Edge: Narzędzia -> Opcje internetowe -> Prywatność, Przeglądarka Google Chrome: Ustawienia -> Pokaż ustawienia zaawansowane -> Ustawienia treści. Jeśli nie wyłączysz wykorzystywania plików cookies w ustawieniach przeglądarki, oznacza to, że wyrażasz zgodę na ich wykorzystanie. Więcej informacji o ciasteczkach znajdziesz w Wikipedii.   Usługi zewnętrzne i odbiorcy danych Korzystamy z usług podmiotów zewnętrznych, którym mogą być przekazywane Twoje dane. Poniżej znajduje się lista tych podmiotów. Osoby współpracujące z nami na podstawie umów cywilnoprawnych, wspierające naszą bieżącą działalność: hostingodawca, dostawca oprogramowania ułatwiającego prowadzenie działalności , podmiot zapewniający system mailingowy, podmiot ułatwiający optymalizację Serwisu, podmiot zapewniający usługi marketingowe, portale społecznościowe podmiot zapewniający nam wsparcie techniczne   Kontakt z administratorem Chcesz skorzystać ze swoich uprawnień dotyczących danych osobowych? A może po prostu chcesz zapytać o coś związanego z naszą Polityką Prywatności? Napisz na adres e-mail naszego Inspektora Ochrony Danych: iod@brainbox.com.pl ### Porady ### Kontakt Właścicielem portalu jest firma BRAINBOX® Wojciech Kudela Adres Al. Iberyjska 10/2 (Ogrody Tesoro) 81-198 Pogórze k. Gdyni NIP: 586-218-89-90 Bank mBank Nr konta: 44 1140 2004 0000 3902 7792 2075 Kierownik projektu Bartosz Wojtkowiak tel. kom.: +48 501 759 267 Jesteśmy do Państwa dyspozycji od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00 - 17:00.   Napisz do nas Imię i nazwisko Adres e-mail Temat Treść wiadomości Akceptuję regulamin serwisu Mementis®. Formularz jest chroniony przez reCAPTCHA i Google. Akceptuję Politykę Prywatności oraz Warunki użytkowania. ### Mementis Najlepsze zakłady pogrzebowe Mementis to internetowy serwis służący prezentacji zakładów pogrzebowych i innych firm z branży funeralnej działających głównie na terenie Polski. Misją naszego portalu jest stworzenie profesjonalnej, nowoczesnej i przejrzystej platformy wymiany informacji użytecznych dla osób poszukujących sprawdzonych usług pogrzebowych najwyższej jakości, świadczonych przez starannie wyselekcjonowanych usługodawców. Branża funeralna związana jest z najtrudniejszymi i najdelikatniejszymi momentami w ludzkim życiu. Właśnie dlatego ważnym jest, aby zakłady pogrzebowe oraz firmy z nimi współpracujące prezentowały sobą poziom światowy, stąd jednym z celów istnienia i działania serwisu Mementis jest promocja takich właśnie firm. Mementis® - zadbamy o wszystko Mementis®️ jako marka obecny jest na rynku usług pogrzebowych od ponad 14 lat. Z początku pod tym znakiem działała sieć zakładów pogrzebowych. Obecnie dzięki zaangażowaniu firmy Brainbox®️ marka powróciła na rynek, a na jej stronie znajduje się serwis funeralny kategorii premium. Portal funeralny Mementis.com.pl®️ jest członkiem Światowej Federacji Służb Pogrzebowych FIAT-IFTA. Mementis®️ w obecnym kształcie jest formą uznania dla działań najlepszych zakładów pogrzebowych w Polsce. Obowiązuje w nim zasada wyłączności prezentowania jednej wyróżniającej się pod względem jakości świadczonych usług pogrzebowych firmy na konkretne miasto. Wyjątkiem jest Warszawa, gdzie wyłączność obowiązuje na poszczególne dzielnice. Zapewniamy, że firmy, które są prezentowane w serwisie Mementis, oprócz bogatej oferty usług pogrzebowych cieszą się też renomą i zaufaniem Klientów. Gwarantujemy Państwu szybką pomoc i całodobowy kontakt bezpośrednio z zakładem pogrzebowym - bez pośredników sprzedających informacje o zgonach. Znajdź zakład pogrzebowy ### woj. zachodniopomorskie ### woj. wielkopolskie ### woj. warmińsko-mazurskie ### woj. świętokrzyskie ### woj. śląskie ### woj. pomorskie ### woj. podlaskie ### woj. podkarpackie ### woj. lubuskie ### woj. opolskie ### woj. małopolskie ### woj. łódzkie ### woj. lubelskie ### woj. kujawsko-pomorskie ### woj. mazowieckie ### woj. dolnośląskie ### Mapa Polski ### Mapa Europy ### Pogrzeb bez ciała – czym jest pochówek symboliczny? Ceremonia pogrzebowa pełni istotną rolę w procesie przeżywania żałoby oraz godzenia się ze stratą. W wielu kulturach już samo przygotowywania ciała na wieczny spoczynek, pozwala oswoić się z nową rzeczywistością, pożegnać się oraz oddać zmarłemu ostatnią przysługę. Co jednak dzieje się w sytuacjach, kiedy nie ma możliwości złożenia w grobie doczesnych szczątków bliskiego? Kiedy organizuje się pogrzeb bez ciała? Najczęściej wtedy, kiedy dana osoba ginie w katastrofie lub innych tragicznych okolicznościach, gdzie zidentyfikowanie szczątków jest zwyczajnie niemożliwe. Dzieje się tak zwykle gdy śmierć nastąpiła na trudno dostępnym terenie, jak np. ocean lub góry, gdzie nie jest w stanie dotrzeć żaden sprzęt (np. ciała na Mount Evereście, które często służą innym za wyznacznik dalszej drogi, niezwykle rzadko są odzyskiwane – wiąże się to z ogromnymi kosztami oraz narażeniem życia ludzkiego). Kolejną sytuacją jest uznanie osoby za zmarłą. Dzieje się tak między innymi w przypadku osób zaginionych. Ile lat musi upłynąć, aby zaginiony został uznany za nieżywego? Zgodnie z prawem polskim musi minąć 10 lat (liczone od końca roku kalendarzowego, w którym ostatnim razem widziano zaginionego), aczkolwiek jeżeli ta osoba skończyła już 75 lat - wtedy należy odczekać jedynie 5 lat.  Warto pamiętać, że pogrzeb symboliczny przypadnie również w udziale osobom, które swoje ciało oddadzą na cele naukowe, oraz tak zwanym dzieciom nienarodzonym, które umrą w pierwszej fazie ciąży – zabezpieczenie tkanek jest w tym przypadku praktycznie niemożliwe, a więc trudno tutaj mówić o szczątkach, jakie można by pochować. Jak zatem wygląda pogrzeb bez ciała? Pamiętajmy, że tego typu ostatnie pożegnanie ma przede wszystkim charakter symboliczny. Bliscy zmarłego często chowają pustą trumnę lub urnę oraz przedmioty związane z utraconym bliskim: zdjęcia, osobiste pamiątki, ubrania. W przypadku dzieci nienarodzonych mogą to być ubranka, ale również wyniki testów prenatalnych, a nawet USG płodu. Zdarzają się również sytuacje, gdzie w grobie zakopuje się ziemię z miejsca, w którym doszło do zgonu. Podczas obrządków pogrzebu symbolicznego może być obecny duchowny danego wyznania, lub mistrz ceremonii świeckiej. Nie ma żadnego przeciwskazania, żeby taki rodzaj pochówku był mniej uroczysty niż ten tradycyjny. Zakłady pogrzebowe posiadają doświadczenie w organizacji pogrzebów symbolicznych, przez co będą pomocne w szykowaniu ostatniego pożegnania gdy ciała, z różnych powodów, nie da się odzyskać. Rola pogrzebu symbolicznego Warto również pamiętać, że żaden przedmiot nie jest konieczny aby wykonać taki pochówek, a już samo postawienie nagrobka lub pomnika wystarczy. To miejsce stanie się przestrzenią na upamiętnienie oraz oddanie hołdu tragicznej śmierci. Dla wielu już sam fakt, że można zapalić znicz i przynieść kwiaty, jest niezwykle ważny. Ceremonie pogrzebowe stanowią bowiem kluczową rolę w procesie oswajania się ze stratą i rozpoczęcia żałoby w większości społeczności. Przynoszą nadzieję i możliwość zamknięcia bolesnego rozdziału w życiu. I właśnie takie zadanie powinien spełniać pogrzeb symboliczny. ### Pogrzeby zbiorowe O pogrzebie zbiorowym mówimy wtedy, kiedy podczas jednej ceremonii w tym samym miejscu chowa się więcej zmarłych. Taki rodzaj pochówku jest wykonywany również w Polsce, dlatego dzisiaj omówimy sytuacje, w których pogrzeb zbiorowy bywa konieczny. Wspólna mogiła Myśląc o osobach chowanych w jednym miejscu często przed oczami stają nam sceny z filmów historycznych. I nie bez powodu, ponieważ dawniej ciała zmarłych z danego terenie zwykle chowano w jednym grobie. Niestety ilość tych, którzy mogli pozwolić sobie na indywidualny grób była niezwykle mała. W taki sposób został pochowany Wolfgang Amadeusz Mozart, wybitny kompozytor muzyki klasycznej. Umierając w biedzie można było liczyć wyłącznie na wspólną mogiłę, przez co wiele osób szybko zostawało zapomnianych. Warto w tym miejscu wspomnieć, że do dzisiaj często chowamy osoby w jednej mogile: są to zwykle groby lub grobowce rodzinne. Mówimy tutaj również o katakumbach rodzin zamożnych, znajdujących się z wielu miastach w Polsce. Podobnie sytuacja ma się ze starymi cmentarzami, gdzie z braku miejsca organizuje się pogrzeby we wcześniej zajmowanych grobach. Co ciekawe, na cmentarzach często są przygotowane wspólne miejsca dla osób o nieustalonej tożsamości, (tak zwanych „NN”) lub bezdomnych. Sytuacje kryzysowe Najczęściej jednak zbiorowe pogrzeby organizuje się w sytuacjach związanych z katastrofami, kiedy śmierć ponosi spora liczba osób, a odróżnienie ich szczątków bywa niemożliwe. Mowa tutaj o wypadkach komunikacyjnych, np. katastrofa pociągu, samolotu. W wyniku tych tragedii ciała często ulegają spopieleniu, co dodatkowo utrudnia nie tylko identyfikację, ale i możliwość pochowania każdego w osobnej trumnie czy urnie. Kolejnym przykładem są wojny: kiedy ogromna ilość ludzi umiera, a dane państwo nie posiada możliwości identyfikacji lub odsyłania każdego ciała osobno, poległych żołnierzy chowa się w jednym zbiorowym grobie. Brak personelu, czasu i zasobów wymusza takie rozwiązanie, które zwykle przyczynia się do zwiększania traumy i tak tragicznego wydarzenia, jakim jest wojna. Podobna sytuacja może się zdarzyć, jeżeli dojdzie do pandemii: ze względu na bezpieczeństwo oraz brak czasu, ofiary chorób chowa się w jednym miejscu, najczęściej z dala od miast i wiosek, aby mieć pewność, że rozkładające się ciała nie przyczynią się do dodatkowych problemów zdrowotnych. Może się zdarzyć, że w takiej sytuacji dopiero po czasie stawia się nagrobki (pojedyncze lub zbiorowe). Dzieci nienarodzone Najczęstszym przykładem zbiorowego pogrzebu jest chowanie tak zwanych dzieci nienarodzonych. Szczątki odbiera się ze szpitali i wyznaczonym dniu chowa się razem. Rodzice takich dzieci mogą je pochować w osobnym grobie, lub grobie rodzinnym, i zorganizować pogrzeb, nawet jeżeli do poronienia doszło we wczesnej fazie ciąży.  W Polsce działają organizacje pro-life oraz fundacje, które zajmują się przygotowywaniem pogrzebów dzieci nienarodzonych. Bardzo często takie pochówki organizuje się 15 października w Dzień Dziecka Utraconego. Znaczenie pogrzebu Organizacja i udział w pogrzebie jest nieodłącznym elementem oddania hołdu zmarłym oraz możliwości rozpoczęcia żałoby. Dlatego tak ważne jest, aby bez wglądu na sytuację, w której dochodzi do zgonu, pamiętać o godności i poszanowaniu praw człowieka. Indywidualne czy zbiorowe, pogrzeby spełniając kluczową rolę w radzeniu sobie ze stratą w niemal każdej społeczności. ### Jak wybrać miejsce na cmentarzu? W przygotowywaniach do ceremonii pogrzebowej nie sposób nie wziąć pod uwagę odpowiedniego miejsca na pochówek. Zgodnie z ustaleniami w Polsce wykupuje się w tym celu miejsce na 20 lat, a potem okres ten bywa przedłużany. Na wybór lokalizacji składają się różne czynniki, głównie estetyczne i budżetowe. Zdarza się również, że odpowiedni punkt bywa wybierany jeszcze za życia, lub jest dla danej osoby oczywisty, ze względu na dostępność rodzinnego grobowca. Dzisiaj postaramy się odpowiedzieć na pytanie, czy istnieje najlepsze miejsce na pochówek, i jakie czynniki należy wziąć pod uwagę szukając takiego miejsca na cmentarzu? Wybór odpowiedniego cmentarza Pierwszym etapem jest wybór cmentarza. W Polsce znajdziemy cmentarze wyznaniowe oraz komunalne. W zależności od właściciela, koszt administracyjny może się nieco różnić. Jeżeli zmarły nie wyraził preferencji dotyczących konkretnej nekropoli, warto wybrać taką, do której mamy najbliżej – w ten sposób będziemy mogli stale dbać o nagrobek. Warto również pamiętać, że ceny będą się różnić w zależności od wielkości miejscowości: im większe miasto i bardziej „prestiżowy” cmentarz (np. Powązki w Warszawie czy Cmentarz Rakowicki w Krakowie), tym większej ceny możemy się spodziewać. Ponadto, w większych miastach zaczyna brakować miejsc: fakt ten również może przyczynić się do podniesienia ceny. Wybór właściwego miejsca Obecnie do wyboru mamy groby ziemne lub tak zwane kolumbaria, w których chowa się urny. Chociaż trudno mówić o uniwersalnym „najlepszym” miejscu, z pewnością większą popularnością cieszą się te umiejscowione wśród drzew oraz przy głównych alejach cmentarza. Wybierając miejsce warto skupić się na odległości od bramy głównej: niektóre nekropolie zajmują hektary ziemi, co może utrudnić poruszanie się po nich osobom starszym lub np. przemieszczającym się na wózku. Walory estetyczne również nie pozostają bez znaczenia: zwykle skłaniamy się ku miejscom zazielenionym, odosobnionym, z łatwym dostępem z alejek głównych. Takie miejsca będą również najdroższe. Przy wyborze grobu dobrze jest wziąć pod uwagę warunki atmosferyczne. Mocno nasłonecznione miejsce z pewnością będzie się pięknie prezentowało, ale słońce może przyczynić się do blaknięcia płyty nagrobka oraz umieszczonych na niej zdjęć. Z kolei zadrzewione miejsca zapewnią zwiedzającym przyjemny cień, ale za to jesienią opadające liście mogą dostarczyć więcej sprzątania. Nie bez znaczenia będzie również wielkość grobu: za pojedynczy zapłacimy mniej niż za podwójny lub tak zwany pogłębiany. Wszystkie te czynniki warto wziąć pod uwagę – przez 20 lat od momentu pochówku grobu zwykle się nie narusza. Miejsce na cmentarzu wybrane – co dalej? Jeżeli znaleźliśmy już właściwy grób, w pierwszej kolejności powinniśmy skontaktować się  z zarządcą danego cmentarza. Jeżeli nie zostały wcześniej wykonane żadne rezerwacje w tym miejscu, to kolejnym krokiem będzie złożenie dokumentów oraz dokonanie opłaty. A jakie dokumenty będą nam w tym celu potrzebne? Przede wszystkim rezerwując miejsce musimy okazać nasz dowód osobisty oraz akt zgonu. Następnie konieczna będzie tak zwana decyzja administracyjna o pochówku i w końcu potwierdzenie, że opłata została uiszczona. Wszystkie dokumenty składa się w biurze zarządu wybranego przez nas cmentarza. ### Asystent pogrzebowy - pomoc osobom w żałobie Osoby pogrążone w żałobie, ze względu na swój stan psychiczny, bardzo często nie są w stanie zająć się różnymi kwestiami, związanymi z organizacją pogrzebu. Pustka i żal, które raptem wdarły się w życie rodzą panikę i strach, że zostało się ze wszystkim samemu. Dlatego wiele zakładów pogrzebowych wprowadziło osobę i funkcję asystenta pogrzebowego. Organizacja pogrzebu, wbrew pozorom, nie jest takim łatwym zabiegiem. Żeby w ogóle ceremonia ostatniego pożegnania mogła się rozpocząć, należy wykonać wcześniej parę ważnych procedur – między innymi odebrać kartę zgonu ze szpitala, a także akt zgonu z Urzędu Stanu Cywilnego. Dla osób wierzących dodatkowym obowiązkiem jest także zwrócenie się do parafii Zmarłej Osoby w celu załatwienia formalności. Obawy rodziny zmarłego budzi również cała droga administracyjna przez urzędy, czy staranie się o zasiłek pogrzebowy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Asystent pogrzebowy – w czym może pomóc? Rodziny pogrążone w żałobie, często nie są w stanie lub nie wiedzą, jakie kroki wykonać w stronę organizacji ceremonii pogrzebowej. Dlatego w licznych zakładach pogrzebowych powstało stanowisko asystenta pogrzebowego. Wsparcie takiego pracownika biura nie ogranicza się najczęściej tylko i wyłącznie do zajmowania się sprawami urzędowymi czy kredytami na pogrzeby. Asystent wykona również takie zadania, jakie zamieszczanie nekrologów w prasie oraz zakup kwiatów na ceremonię. Na tym etapie zapewne pojawia się pytanie „Ile taka usługa może kosztować?”. Trudno dać jednoznaczną odpowiedź, ale należy stwierdzić, że zdecydowana większość firm z branży pogrzebowej oferuję usługę asystenta pogrzebowego za darmo. Niektórzy naliczają symboliczną kwotę za tzw. zużycie paliwa. Aby klient mógł skorzystać z pomocy asystenta pogrzebowego, musi on wystawić upoważnienie dla pracownika zakładu pogrzebowego do legalnego reprezentowania go w urzędach i innych placówkach. Usługa powstała głównie z myślą o osobach starszych, które często po utracie ukochanej osoby zostają zupełnie same z wyzwaniem organizacji pogrzebu. Niejednokrotnie zdarza się sytuacja, kiedy jeden ze współmałżonków umiera, a reszta rodziny znajduje się za granicą. U osób w podeszłym wieku pojawiają się również problemy z przemieszczaniem się bądź z radzeniem sobie w sprawach administracyjnych. W takich momentach asystent pogrzebowy po przekazaniu uprawnień od wdowy lub wdowca, jest wszystko w stanie sam załatwić. Jednak są osoby starsze, które chcą osobiście zająć się organizacją pogrzebu, ale na przeszkodzie staje ich mobilność. Stąd czasem zakład pogrzebowy proponuje, że przyśle asystenta, który przyjedzie samochodem i będzie towarzyszył klientowi w urzędach, pomagając załatwić wszelkie formalności i podjąć decyzje związane z pogrzebem. Po wykonaniu wszystkich założonych celów klient zostaje odwieziony w wyznaczone przez niego miejsce. Asystent pogrzebowy jest zatem świetnym rozwiązaniem dla osób starszych i samotnych, które nie mają bliskiego członka rodziny, jako wsparcia, ale i dla osób, które z różnych powodów nie mogą lub nie chcą podjąć się zadania osobistego przygotowania ceremonii żałobnej swojego Bliskiego. ### Utrata rodziców - jak rozmawiać o tym z małymi dziećmi? Temat utraty jednego lub dwojga rodziców jest bardzo trudny dla najbliższych członków rodziny, szczególnie kiedy nadchodzi moment, w którym trzeba podzielić się smutną informacją z dziećmi. Jak w najbardziej racjonalny sposób przekazać podopiecznym tak trudną wiadomość? Niezależnie od wieku dziecka, informacja o śmierci rodziców jest dla niego olbrzymim ciosem. Jesteśmy w stanie przewidzieć emocje, jakie wywoła u dziecka ta wiadomość. Kluczowe jest jednak to aby dopilnować, by skumulowane w psychice dziecka nie wywołały trwałej traumy. Dlatego informacja musi zostać przekazana dosyć delikatnie i z wyczuciem. Zdecydowanie odradzamy przeprowadzenia rozmowy bez wcześniejszego jej przemyślenia. W zależności od wieku dziecka, a także jego dojrzałości psychicznej, trzeba starać się wyjaśnić zjawisko życia i śmierci. Dziecko będzie starało się zrozumieć, gdzie jest jego rodzic i co się z nim stało. Jak zacząć rozmowę? Przede wszystkim należy znaleźć spokojne i komfortowe dla dziecka miejsce, żeby czuło się bezpiecznie w trakcie tak trudnej rozmowy. Musimy zadbać o wszystko, co może w nawet najmniejszym stopniu pomóc najmłodszym przyjąć smutną wiadomość. Bardzo ważne jest wprowadzenie dziecka w tematykę śmierci - czym jest i co oznacza oraz nasze wyobrażenia o niej. W księgarniach internetowych można odnaleźć książeczki dostosowane do wieku dziecka, które mają na celu pomoc w zrozumieniu przez dziecko zjawiska, jakim jest umieranie. W ten sposób pomożemy mu oswoić się w pewnym stopniu z faktem śmierci, która jest nieuniknionym elementem w życiu każdego człowieka. Czego NIE robić Pomimo młodego wieku, nie zatajajmy przed najmłodszymi, co stało się z ich rodzicami. Niektórzy, aby uniknąć tak trudnej rozmowy, mówią dziecku, że mama lub tata wyjechali na zawsze, co prowadzi do negatywnego odbioru przekazu. W takich przypadkach najczęściej dzieci odbierają „wyjazd” rodzica jako ich winę, co generuje tysiące niepotrzebnych pytań. Odradzamy również odsuwania rozmowy jak najdłużej. Sytuacja jest trudna dla wszystkich członków rodziny i trudno jest przeprowadzić taką rozmowę, gdy emocje sięgają zenitu, jednak wszyscy, a w szczególności dzieci zmarłych, mają prawo wiedzieć, co się stało, w miarę krótkim czasie od śmierci rodziców. Godnym uwagi jest również zaznaczenie, aby nie przekazywać najmłodszym szczegółowych informacji na temat śmierci bliskich, w szczególności, gdy zginęli tragicznie w wypadku. Poinformujmy ich o odejściu rodziców, jednak drastyczne elementy mogłyby w znaczący sposób negatywnie odbić się na ich psychice. Z takimi informacjami lepiej zaczekać, aż dzieci podrosną, a razem z nimi, zmieni się ich spojrzenie na świat. Do sedna Kiedy mamy już przemyślane, co powiemy i wybraliśmy najbardziej odpowiednie miejsce na rozmowę, to przychodzi czas na jej przeprowadzenie. Pamiętajmy o dobieraniu delikatnego słownictwa w kontakcie z najmłodszymi. Dobrze jest również w trakcie rozmowy co jakiś czas wspominać o uczuciach, jakimi darzyli dziecko rodzice, tym samym jest szansa na utrzymanie najmłodszych w przyjemnych wspomnieniach o rodzicach. Oczywiście pamiętajmy, że każde dziecko jest inne i to, jak przyjmie tak tragiczną wiadomość, zależy m.in. od wychowania czy etapu dojrzałości. Jeśli widzimy, że dziecko pozostaje przez wiele dni po pogrzebie smutne, nie ma apetytu, unika kontaktu z rówieśnikami lub diametralnie się on zmienił - nie bójmy się skierować dziecka do specjalisty, jakim jest psycholog dziecięcy. Pomoże on dziecku przejść przez żałobę po stracie tak bliskich i ważnych osób. Należy do tej sytuacji podejść bardzo indywidualnie. Każde dziecko ma inną wrażliwość i świadomość. Rozmowa o śmierci jednego lub dwojga rodziców jest bardzo trudnym zadaniem, który spoczywa na najbliższych członkach rodziny dziecka. Warto się do tej rozmowy przygotować i pamiętać, aby okazać dziecku możliwie dużo ciepła i miłości. Pamiętajmy, że oprócz stworzenia komfortowego środowiska w domu, warto także zadbać o podobną atmosferę w szkole czy przedszkolu wśród rówieśników. W takim wypadku wychowawcy powinni przez pewien okres zwracać większą uwagę na dziecko. ### Zwrot kosztów pogrzebu – warunki i procedury Koszty pogrzebu mogą być zwrócone całościowo lub częściowo przez różne instytucje. Kiedy można ubiegać się o zwrot kosztów pogrzebu? Jakie są związane z nim warunki i procedury? Zwrot kosztów pogrzebu z ZUS lub KRUS Pod pojęciem zwrotu kosztów pogrzebu rozumiany jest przede wszystkim zasiłek pogrzebowy wypłacany z ZUS (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) albo KRUS (Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego). Zasiłek wynosi 4000 zł. Zwrot kosztów pogrzebu z ZUS/KRUS możliwy jest wtedy, gdy: - Zmarły podlegał ubezpieczeniu w ZUS/KRUS, otrzymywał emeryturę lub rentę, - Osoba organizująca pochówek podlega ubezpieczeniu w ZUS/KRUS, otrzymuje emeryturę lub rentę, - Zmarły nie miał ubezpieczenia, lecz otrzymywał zasiłek chorobowy lub świadczenie rehabilitacyjne, gdy jego ubezpieczenie ustało. Aby uzyskać zwrot kosztów pogrzebu w postaci zasiłku pogrzebowego, należy dostarczyć do ZUS odpowiednie dokumenty. Wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego może złożyć także zakład pogrzebowy po uzyskaniu upoważnienia, co znacznie ułatwia procedurę. Zwrot kosztów pogrzebu z Ośrodka Pomocy Społecznej Pogrzeb jest dużym wydatkiem, dlatego osoba, która organizuje pochówek, może ubiegać się o opłacenie kosztów z Ośrodka Pomocy Społecznej. Dotyczy to osób, które są w trudnej sytuacji materialnej i nie mogą ubiegać się o otrzymanie świadczenia na podstawie odrębnych przepisów. Sprawienie pogrzebu przez Ośrodek Pomocy Społecznej obejmuje określone usługi świadczone przez współpracujący z Ośrodkiem zakład pogrzebowy. Aby skorzystać ze zwrotu kosztów pogrzebu z Ośrodka Pomocy Społecznej, należy dostarczyć wymagane dokumenty, w tym akt zgonu i ewentualne pozwolenie na pochowanie zwłok, gdy zostało wydane. Zwrot kosztów pogrzebu z banku Banki zobowiązane są do wypłaty środków osoby zmarłej, które mają posłużyć do pokrycia kosztów pogrzebu. Zwrot kosztów pogrzebu otrzymuje wtedy osoba, która przekaże rachunki potwierdzające poniesione koszty organizacji pochówku. Nie musi być to osoba z rodziny. Aby wypłacić środki, konieczne jest spełnienie dwóch głównych warunków: - Na koncie zmarłego musi znajdować się odpowiednia kwota, - Kwota organizacji pochówku nie może przekraczać kosztów przyjętych zwyczajowo. Ponadto wtedy, gdy konto należało do małżonków wspólnie, zwrot kosztów pogrzebu nie przysługuje. W formalnościach dotyczących zwrotu kosztów pogrzebu osoby zmarłej może pomóc zakład pogrzebowy, który dokładnie wyjaśni wszystkie kwestie, a także może wyręczyć żałobników w formalnościach związanych z uzyskaniem środków na organizację pochówku. ### Podziękowanie za udział w pogrzebie W pochówku zmarłego zwykle bierze udział szerokie grono żałobników. Najbliżsi zmarłego, czując wdzięczność, często decydują się na podziękowanie za udział w pogrzebie. Cel podziękowań Ceremonia pochówku to zazwyczaj moment jednoczący rodzinę, przyjaciół, znajomych, współpracowników czy sąsiadów osoby nieżyjącej. Chwile te są niezwykle trudne, dlatego uczestniczący w uroczystości żałobnicy chcą nie tylko godnie pożegnać zmarłego, ale też wesprzeć jego najbliższych, dodać im otuchy, współtowarzyszyć w odczuwaniu straty i bólu. Podziękowanie za udział w pogrzebie to miły akcent okazujący gościom wdzięczność za przybycie. Warto pamiętać, że uczestnictwo w ceremonii nie zawsze jest proste – zarówno z emocjonalnego, jak i organizacyjnego punktu widzenia. W wielu wypadkach obecność podczas ostatniego pożegnania wiąże się z dużym zaangażowaniem, pokonaniem rozmaitych trudności, poświęceniem czasu i środków finansowych, by dotrzeć z daleka na miejsce pogrzebu. Jak podziękować za udział w pogrzebie? Najczęściej podziękowanie za udział w pogrzebie to inicjatywa najbliższej rodziny zmarłego – np. małżonków, dzieci, rodziców, rodzeństwa – i to właśnie oni są odpowiedzialni za tego typu gest. Zwykle odbywa się to w momencie, gdy ceremonia pochówku na cmentarzu dobiega już końca i obecni jeszcze żałobnicy mogą wysłuchać kilku słów wdzięczności. Nierzadko zdarza się jednak tak, że skrajnie silne emocje związane z ogromną traumą, rozpaczą i cierpieniem po stracie ukochanej osoby nie pozwalają członkom rodziny na tego typu wystąpienia. Wówczas nieoceniona okazuje się pomoc kogoś zaufanego, kto przejmie na siebie tę powinność i wygłosi w imieniu najbliższych zmarłego podziękowanie za udział w pogrzebie. Osobą tą może być np. przyjaciel czy dalszy krewny, ale również pracownik firmy funeralnej lub mistrz ceremonii, który nie tylko wygłosi, ale też na życzenie bliskich sam przygotuje odpowiednią przemowę. Warto pamiętać, że wyrazy wdzięczności nie muszą mieć jedynie formy ustnej. Wiele rodzin wybiera pisemne podziękowanie za udział w pogrzebie, które można wysłać listownie lub opublikować np. na łamach lokalnej prasy. Podziękowanie za udział w pogrzebie – jak powinno wyglądać? Wiele osób będących w żałobie ma spory problem z ułożeniem wyrazów wdzięczności i zastanawia się, jak powinno brzmieć podziękowanie za udział w pogrzebie. Warto pamiętać, że nikt nie oczekuje tu obszernego ani przesadnie wylewnego tekstu. Zarówno ustne, jak i pisemne podziękowania, mogą być zawarte w dosłownie dwóch czy trzech zdaniach. Krótkie, proste, ale serdeczne i szczere słowa wdzięczności bez wątpienia zostaną docenione przez osoby, które były obecne na uroczystości pogrzebowej. ### Zdjęcia na pogrzebie – za i przeciw Dla wielu osób fotografowanie ceremonii pochówku to dość kontrowersyjny temat. Choć zdjęcia na pogrzebie wykonywane są powszechnie przez profesjonalne firmy i zakłady, to nie każdy jest zwolennikiem takiego pomysłu. Jakie są „za” i „przeciw” fotografii funeralnej? Zdjęcia na pogrzebie – dlaczego warto je robić? Pogrzeb to bez wątpienia bardzo ciężki i przykry moment dla każdej rodziny. Trudne emocje są jednak elementem życia, dlatego wiele osób nie widzi powodu, by rezygnować z fotografowania uroczystości pochówku. Zdjęcia na pogrzebie traktowane są jako źródło wiedzy i pamiątkowy zapis bardzo ważnego wydarzenia w historii danej rodziny. Dzięki zarejestrowaniu takiego momentu kolejne pokolenia będą miały szansę lepiej poznać losy swoich bliskich. Fotografie wykonane na ceremonii pozwalają również na wspomnienia o zmarłym. Często osoby cierpiące po śmierci bliskiego wypierają z pamięci moment pogrzebu, dlatego oglądane po upływie czasu zdjęcia umożliwiają chwilowy powrót do tego dnia, przyjrzenie się szczegółom, oddanie refleksji na temat zmarłego i jego ostatniej drogi. Warto dodać, że fotografia pogrzebowa nie jest niczym nowym – zdjęcia na pochówkach wykonywane były już dziesiątki lat temu. Dziś skorzystać można z usług profesjonalistów, którzy mają doświadczenie, sprzęt, niezbędne uprawnienia i wykonają fotorelację z dużym wyczuciem i szacunkiem dla zmarłego. Na tego typu zdjęciach uchwycone będzie jedynie to, czego życzy sobie rodzina. Zdjęcia na pogrzebie a głosy przeciwników Fotografie pogrzebowe nie zawsze są mile widzianym rozwiązaniem. Dla wielu osób robienie zdjęć w tak osobistym, a zarazem delikatnym i ciężkim momencie jest czymś wręcz niedopuszczalnym, naruszającym prywatność rodziny oraz godność zmarłego. Ogromne znaczenie ma tu jednak sposób wykonania takich fotografii. Zdjęcia na pogrzebie robione przez przypadkowe osoby za pomocą np. telefonów komórkowych to rzeczywiście kiepski pomysł mogący świadczyć o braku kultury, często kończący się przekroczeniem granic dobrego smaku i intymności. Zdecydowanie lepiej więc skorzystać z usług fachowca z profesjonalnym podejściem do tematu, taktem i dyskrecją. Ponadto przeciwnicy zdjęć z pogrzebów są zdania, że pochówek to dramatyczne przeżycie, do którego nikt nie będzie miał ochoty wracać poprzez przeglądanie fotorelacji, jak ma to miejsce w przypadku radosnych wydarzeń typu ślub czy chrzest. Często opinie te wynikają z faktu, że śmierć w naszej kulturze bywa źródłem lęku i tematem tabu, od którego wiele osób chce zwyczajnie uciec. ### Lampiony na cmentarz – rodzaje i zastosowanie Lampiony na cmentarz to jedne z najpopularniejszych obecnie akcesoriów funeralnych, stanowiące doskonałą alternatywę zniczy. Produkty te dostępne są w szerokiej gamie kolorów, surowców, kształtów, wymiarów. Zastosowanie lampionów nagrobnych Od wieków tradycją w naszej kulturze jest zapalanie świateł na grobach bliskich i ważnych osób. W ten sposób czcimy ich pamięć i okazujemy szacunek. Najczęściej służą temu różnego typu znicze, jednak producenci akcesoriów pogrzebowych proponują również inne rozwiązania. Ciekawą i bardzo praktyczną opcją są lampiony na cmentarz, które stanowią jednocześnie stały i niezwykle estetyczny element dekoracyjny nagrobka. Dzięki wymiennym wkładom umieszczanym wewnątrz, światło utrzymuje się znacznie dłużej niż w przypadku świecy czy tradycyjnego, otwartego znicza. Istnieje możliwość zastosowania w lampionach nie tylko olejowych czy parafinowych wkładów, ale też elektrycznych lub solarnych. Nie trzeba zatem przy każdej wizycie na cmentarzu kupować kolejnych zniczy. Takie rozwiązanie ogranicza koszty, a przy tym jest przyjazne środowisku. Lampiony na cmentarz są odporne na warunki pogodowe, dlatego mogą pełnić swoją rolę cały rok, bez względu na panującą w poszczególnych miesiącach aurę. Warto jednak pamiętać o ich konserwacji i czyszczeniu – dzięki temu będą prawidłowo działać i dobrze się prezentować przez wiele lat. Lampiony na cmentarz montuje się nie tylko na nowo budowanych, ale również istniejących już grobach, dlatego każdy w dowolnym momencie może zdecydować się na ich zakup. Należy oczywiście wybrać odpowiednią wersję, która będzie dobrze komponować się z kamieniem nagrobnym, tworząc stylową, spójną całość. Lampiony na cmentarz – rodzaje Liczba dostępnych wersji lampionów jest duża – oferowane są różnorodne kolory, kształty, wzory i wymiary produktów. Można również wybrać odpowiedni materiał. Bardzo popularne są granitowe lampiony z oszkleniem (gładkim lub ozdobnym), przez który widoczne jest światło. Granit jest trwałym materiałem, a ponadto może posiadać wiele barw, dzięki czemu łatwo o idealne dopasowanie do koloru nagrobka. Wśród rodzajów lampionów uznaniem cieszą się również wersje stalowe lub aluminiowe. One także produkowane są w szerokiej gamie kolorystycznej. Kształt i wielkość lampionu również można dobierać dowolnie, dopasowując do wyglądu cmentarnego pomnika. Do wyboru są m.in. produkty owalne, stożkowe, walcowe, przypominające sześcian. Ciekawą opcją są także umieszczone elementy ozdobne. Lampiony na cmentarz mogą posiadać metalowe krzyże, rozetki, kwiaty, anioły, płomienie, serca, a nawet witraże. ### Wykonawca testamentu Spadkodawca przygotowujący testament ma możliwość wyznaczenia jego wykonawcy. Kim dokładnie jest wykonawca testamentu i jakie ma on obowiązki? Kim jest wykonawca testamentu? Testament jest jedną z form rozdysponowania majątku po śmierci. Pozwala ona spadkodawcy na wskazanie, jakie składniki jego majątku mają być przekazane konkretnym osobom. Takiej możliwości nie daje dziedziczenie ustawowe, w przypadku którego zastosowanie ma kolejność dziedziczenia w przepisach. Wykonawca testamentu jest osobą, która została wyznaczona przez spadkodawcę w testamencie po to, aby odpowiadała za sprawną realizację wszystkich zawartych w nim postanowień, na przykład zapisów zwykłych i poleceń. Opłata za funkcję wykonawcy testamentu jest zaliczana do długów spadkowych. Oznacza to, że wykonawca otrzymuje wynagrodzenie z majątku spadkowego. W Polsce powoływanie wykonawcy testamentu jest rzadko spotykaną praktyką. Kto może zostać wykonawcą testamentu? Aby zostać wykonawcą testamentu, należy mieć pełną zdolność do czynności prawnych, czyli należy być osobą: - Pełnoletnią, - Nieubezwłasnowolnioną. Przepisy wskazują też, że można wyznaczyć kilku wykonawców testamentu, którzy będą wspólnie odpowiedzialni za zarządzanie majątkiem spadkodawcy. Istnieje także możliwość wskazania wykonawcy zastępczego, który może przejąć rolę wykonawcy wskazanego w pierwszej kolejności. Gdy osoba, która została wyznaczona na wykonawcę testamentu, nie chce spełniać swojej funkcji, wówczas musi złożyć odpowiednie oświadczenie przed notariuszem albo przed sądem. Sąd ma też możliwość zwolnienia wykonawcy testamentu z obowiązku, gdy zajdą ku temu ważne powody. Czy wykonawcą testamentu może być spadkobierca? Wykonawcą testamentu może być każda osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych czyli również może być nią spadkobierca zawarty w testamencie. Warto też podkreślić, że wykonawcą nie musi być wcale osoba z rodziny zmarłego, ale także osoba niespokrewniona. Dlaczego wyznacza się wykonawcę testamentu? Wykonawca testamentu wyznaczany jest po to, aby realizacja znajdujących się w nim wskazań mogła przebiegać sprawniej. Właśnie dlatego najczęściej do tej roli spadkodawca wybiera osobę zaufaną. Zadania wykonawcy testamentu: - Zarządzanie majątkiem tworzącym masę spadkową, - Spłacenie długów spadkodawcy, które pozostawił on po swojej śmierci, - Wykonanie zapisów zwykłych i poleceń zawartych w testamencie, - Przekazanie zapisów windykacyjnych osobom, na rzecz których zostały one wykonane, - Wydawanie spadku z majątku spadkodawcy osobom, które zostały zapisane w spadku, gdy zostanie wykonany dział spadku u notariusza lub w sądzie. Dodatkowo spadkodawca może wskazać, że wykonawca testamentu ma za zadanie zadbać o jego pochówek, by został on przeprowadzony zgodnie z zaleceniami znajdującymi się w testamencie. Czy wykonawca może sprzedać nieruchomość? W ramach zarządzania majątkiem spadkowym wykonawcy przysługuje możliwość sprzedania składników, które wchodzą w jego skład. Przepisy wskazują jednak, że dotyczy to tylko zwykłego zarządu spadkiem. Zatem sprzedaż nieruchomości wchodzącej w skład spadku może wykraczać poza zarząd zwykły. Wówczas sprawa może być skierowana do rozstrzygnięcia przez sąd.   ### Tanatopraksja – czym jest i kiedy należy ją stosować? Tanatopraksja w Polsce była przez długi czas mało popularna i słabo dostępna. Jednak obecnie procedurę tę oferuje coraz więcej zakładów pogrzebowych. Czym dokładnie jest tanatopraksja i jakie ma zastosowanie? Co to jest tanatopraksja? Procedura określana jako tanatopraksja to inaczej balsamowanie albo balsamacja zwłok czyli czasowa konserwacja ciała osoby zmarłej, aby zahamować postępujące procesy rozkładu. Dzięki balsamowaniu, które dodatkowo połączone jest z kosmetyką pośmiertną, możliwe jest usunięcie oznak śmierci, a także godne pożegnanie bliskiej osoby. Samo słowo „tanatopraksja” pochodzi z języków greckiego i łacińskiego, a dokładnie od greckiego boga śmierci Tanatosa oraz od łacińskiego słowa „praxia”, które oznacza praktykę. Tanatopraksja – kiedy jest konieczna? Zabieg balsamowania zwłok ma bardzo szerokie zastosowanie, co powoduje, że obecnie prowadzony jest on coraz częściej. Balsamowanie najczęściej realizowane jest w poniższych sytuacjach: - Usunięcie śladów rozkładu ciała, plam opadowych, nieprzyjemnego zapachu, na przykład wtedy, gdy ciało zmarłego bezpośrednio po śmierci nie zostało umieszczone w warunkach chłodnicznych. - Pochówek ma odbyć się po dłuższym czasie, a rodzina chciałaby zobaczyć zmarłego przed nim. - Ciało zmarłego ma zostać wyeksponowane publicznie, a w miejscu, w którym ma być ono umieszczone, nie można utrzymywać odpowiednio niskiej temperatury. - Konieczne jest transportowanie zwłok na znaczną odległość, co powoduje większe ryzyko rozkładu. Niektórzy przewoźnicy wymagają wcześniejszego poddania ciała zabiegowi balsamowania. - Osoba zmarła na skutek wypadku, a rodzina chce przeprowadzić rekonstrukcję pośmiertną, by móc pożegnać się ze zmarłym ostatni raz. Kto przeprowadza balsamowanie zwłok? Zabieg balsamowania zwłok prowadzony jest przez osobę posiadającą w tym zakresie odpowiednie uprawnienia – jest ona określana jako tanatopraktyk albo tanatopraktor. Aby uzyskać uprawnienia tanatopraktyka, konieczne jest wzięcie udziału w specjalnym kursie, podczas którego uczestnicy uczą się, jak prawidłowo wykonywać zabieg balsamowania. Jak odbywa się tanatopraksja? Zabieg jak tanatopraksja polega na wstrzykiwaniu do tętnic zmarłego specjalnych substancji, które zawierają składniki zatrzymujące proces rozkładu. W procesach balsamowania stosowane są różne rodzaje płynów, a także sam proces może mieć zróżnicowany przebieg, co jest tajemnicą firm zajmujących się świadczeniem tego typu usług. Nieprawidłowo przeprowadzona tanatopraksja może spowodować nadmierne wysuszenie zwłok w krótkim czasie, tak zwane strupieszenie. Właśnie dlatego tanatopraktyk musi mieć szeroką wiedzę i doświadczenie, a także być osobą bardzo precyzyjną, by proces odbył się prawidłowo. Gdzie można skorzystać z tanatopraksji? Aktualnie tanatopraksja jest usługą dostępną w wielu zakładach pogrzebowych. Bliscy zmarłego, którzy chcieliby skorzystać z balsamowania, powinni sprawdzić wcześniej, czy jest ono dostępne w ofercie firmy. Większe zakłady posiadają własne zaplecze do prowadzenia balsamowania, natomiast mniejsze korzystają z usług zewnętrznych.   ### Śmierć osoby będącej stroną umów Śmierć osoby będącej stroną umów bywa źródłem licznych niejasności. Nie każdy wie, jak postępować w takiej sytuacji. Najrozsądniej skorzystać ze wsparcia doświadczonego prawnika, który udzieli niezbędnej pomocy na każdym etapie. Istotne jest to, aby poinformować o śmierci bliskiego odpowiednie instytucje. Jest to niezbędne do tego, aby rozwiązać umowy. W innej sytuacji może dojść do naliczenia niepożądanych opłat, które zwykle muszą zostać uregulowane. Poniżej zamieszczono kilka przydatnych wskazówek. Umowa o świadczeniu usług Istnieje duże prawdopodobieństwo, że zmarły korzystał z rozmaitych usług oferowanych przez m.in. operatorów telewizyjnych, komórkowych, internetowych. Umowa o świadczeniu usług wygasa na skutek śmierci abonenta, jednak konieczne jest poinformowanie dostawcy o zgonie. Bliscy zmarłego mają na głowie nie tylko organizację uroczystości pogrzebowej. Muszą także pamiętać o uregulowaniu formalności - bywa to problematyczne, ponieważ nie zawsze wiemy, jakie umowy zawarła zmarła osoba. Bywa tak, że rozwiązanie umowy jest równoznaczne z oddaniem lub odesłaniem wykorzystywanego sprzętu (np. dekodera). Niektórzy uważają, że operatorzy otrzymują automatyczne zawiadomienie z urzędu, więc nie ma potrzeby osobistego zgłaszania śmierci abonenta. Nie jest to prawdą! Opłaty naliczane są dalej, a do ich uregulowania mogą zostać zobowiązani członkowie rodziny zmarłego. Warto podkreślić, że operator nie ma prawa naliczyć kary finansowej za przedterminowe rozwiązanie umowy. Istnieje możliwość przeniesienia umowy (np. ze zmarłego ojca na syna). Umowa o pracę (pracownika lub pracodawcy) W przypadku śmierci pracownika umowa o pracę zostanie rozwiązana z dniem zgonu. Dla większości jest to zrozumiała sytuacja, która nie generuje niepotrzebnych wątpliwości. Nieco inaczej jest w przypadku śmierci pracodawcy. Przepisy prawa dynamicznie się zmieniają, co może być przyczyną dezorientacji. Oczywistym jest, że spadkobierca bardzo często nie może kontynuować prowadzenia działalności. W wielu przypadkach osoby dziedziczące nie decydują się na przejęcie firmy. Warto jednak widzieć, że zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa umowa o pracę nie wygasa wraz z dniem śmierci pracodawcy. Ulega ona zerwaniu dopiero z dniem wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego, który może trwać maksymalnie dwa lat (w szczególnych przypadkach pięć lat). Zarządca sukcesyjny może zawrzeć pisemne porozumienie z pracownikiem. Warto jednak wiedzieć, że pomimo trwającego stosunku pracy osoba zatrudniona nie ma obowiązku wykonywać swoich obowiązków zawodowych, jednak wynagrodzenie za okres bezczynności nie zostanie wypłacone.   ### Przygotowanie zwłok do pogrzebu - przygotowanie zwłok do kremacji Zarówno tradycyjny pogrzeb, jak i pogrzeb poprzedzony kremacją wymagają właściwego przygotowania osoby zmarłej. Jakie zabiegi prowadzone są przed pochówkiem? Dlaczego należy przygotować zwłoki do pogrzebu? Rodzina i przyjaciele chcieliby zapamiętać zmarłego takiego, jakim był za życia. Właśnie dlatego przed pochówkiem prowadzone są kompleksowe czynności służące przygotowaniu zwłok do pogrzebu. Profesjonalne przygotowanie zwłok ma kluczowe znacznie zarówno wtedy, gdy planowany jest pochówek w trumnie, jak i wtedy, gdy zmarły ma być poddany spopieleniu czyli kremacji. Dzięki specjalistycznemu przygotowaniu zmarły może wyglądać tak, jak przed odejściem, co ma duże znaczenie także wtedy, gdy przyczyną jego śmierci był wypadek czy wyniszczająca choroba. Przygotowanie zwłok jest też ważne, gdy mają być one wystawione na widok publiczny lub będą transportowane na dalszą odległość, dlatego konieczne jest zabezpieczenie ich przed rozkładem. Jak odbywa się profesjonalne przygotowanie zwłok? W ramach przygotowania ciała zmarłego do pochówku prowadzi się szeroką gamę czynności. Wśród nich znajdują się poniższe: Toaleta pośmiertna Pod pojęciem toalety pośmiertnej znajduje się przygotowanie ciała zmarłego do pochówku przed założeniem ubrań. W ramach toalety pośmiertnej pracownik zakładu pogrzebowego myje ciało, zabezpiecza je wtedy, gdy było ono poddane sekcji, opatruje rany, na przykład po wenflonach. W ramach toalety pośmiertnej znajduje się także zamykanie oczu i ust. Ubranie zwłok Przed złożeniem ciała w trumnie jest ono ubierane. Zmarły ubierany jest najczęściej w odzież dostarczoną przez rodzinę. Można również zakupić ją w zakładzie pogrzebowym. Tanatopraksja Coraz częściej zlecaną usługą w ramach przygotowania zwłok do pochówku jest tanatopraksja czyli balsamowanie zwłok. To procedura polegająca na wstrzykiwaniu w naczynia krwionośne specjalnych soli, które zatrzymują postęp procesów gnilnych. W efekcie ciało nie ulega rozkładowi, a także zanikają widoczne ślady rozkładu jak plamy opadowe czy nieprzyjemny zapach. Tanatopraksja prowadzona jest wtedy, gdy ciało ma być przetransportowane na znaczną odległość, wystawione na widok publiczny lub gdy pochówek ma odbyć się po dłuższym czasie od śmierci. Tanatokosmetyka – kosmetyka pośmiertna Kosmetyka pośmiertna określana też jako tanatokosmetyka, polega na przeprowadzeniu zabiegów estetycznych, które mają na celu poprawę wyglądu zmarłej osoby, by bliscy mogli zapamiętać ją tak, jak wyglądała za życia. W ramach kosmetyki pośmiertnej znajdują się czynności jak: - Makijaż pośmiertny, - Odtworzenie brwi, - Manicure – makijaż dłoni, malowanie paznokci, - Strzyżenie, stylizacja i farbowanie włosów, - Zakrywanie przebarwień, - Retusz blizn, urazów. Tanatoplastyka – rekonstrukcja pośmiertna W ramach przygotowania zwłok prowadzona jest też tanatoplastyka czyli rekonstrukcja pośmiertna. Do jej wykonania potrzebny jest specjalista z dużym doświadczeniem. Tanatoplastyka polega na odtworzeniu wyglądu zmarłego, zwłaszcza jego twarzy. Prowadzona jest ona najczęściej po wypadkach, gdy ciało uległo znacznemu uszkodzeniu. Profesjonalna rekonstrukcja pośmiertna przywraca zmarłemu wygląd, jak za życia.   ### Pogrzeby o specjalnych ceremoniałach Specjalne ceremoniały pogrzebowe obowiązują wtedy, gdy zostaną spełnione wymagania określone w przepisach Ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Również związane są one z różnymi kulturami. Na czym polegają pogrzeby morskie, górskie, państwowe i wojskowe? Pogrzeb morski Pogrzeb organizowany na morzu jest jednym z najstarszych rytuałów pogrzebowych znanych już z czasów Wikingów. Aktualnie ma on inny wymiar i regulowany jest przepisami prawa. Pogrzeb na morzu w Polsce może być zorganizowany wtedy, gdy: - Osoba zmarła na okręcie, - Okręt znajduje się na pełnym morzu i w ciągu 24 godzin nie może zawinąć do portu – gdy zawinięcie do portu jest możliwe, wtedy zmarłego należy pochować na lądzie, - Kapitan okrętu wojskowego, gdy na takim okręcie doszło do śmierci, może uczynić wyjątek, gdy zawrócenie okrętu nie jest wskazane ze względów strategicznych. Pochówek morski powinien być zorganizowany zgodnie z wytycznymi wojskowymi i sanitarnymi. Przepisy wskazują, że zastosowanie mają tutaj zwyczaje morskie. Niestety, nie ma obecnie możliwości zorganizowania pogrzebu morskiego dla osoby, która pasjonuje się morzem, żeglarstwem i chciałaby być pochowana na pełnym morzu. Wówczas jedynym rozwiązaniem jest zastosowanie odpowiedniej symboliki, na przykład wysypanie na wieko trumny piasku znad morza. Pogrzeb górski Tego typu pogrzeby w Polsce nie są praktykowane. Były one w przeszłości prowadzone głównie w Himalajach. Obecnie pogrzeby górskie organizowane są symbolicznie i polegają na zrzuceniu w przepaść prochów po ich wcześniejszej kremacji. Pogrzeb państwowy Pogrzeby państwowe przysługują tym osobom, które zmarły w trakcie służby państwu. Do osób, które mogą zostać pochowane zgodnie z państwowym ceremoniałem, zaliczają się między innymi prezydent, parlamentarzyści, żołnierze, policjanci czy ważni urzędnicy. Dodatkowo pogrzeby te organizowane są dla osób zasłużonych dla państwa, na przykład ludzi kultury, nauki. Ponadto przysługują osobom z dużą liczbą odznaczeń państwowych. Pochówek może być zorganizowany również z udziałem Wojskowej Asysty Honorowej. O udziale takiej asysty decyduje Minister Obrony Narodowej. Pogrzeb wojskowy Pogrzeb wojskowy to pogrzeb odbywający się z udziałem elementów ceremoniału wojskowego, a dokładnie Wojskowej Asysty Honorowej. Pochówki tego typu, poza pogrzebami państwowymi, organizowane są dla osób odznaczonych Orderem Krzyża Wojskowego, Orderem Wojennym Virtuti Militari, kombatantów i weteranów walczących o wolność i niepodległość Polski, uczestniczących w misjach wojskowych poza granicami kraju, żołnierzy w służbie czynnej oraz byłych żołnierzy, a także osób szczególnie zasłużonych. Wojskową Asystę Honorową mogą stanowić: - Kompania honorowa – pododdział z pocztem sztandarowym lub bez niego, - Żołnierze na posterunku honorowym, - Żołnierze niosący odznaczenia i odznaki, wieńce, wiązanki, - Żołnierze uczestniczący w posłudze liturgicznej, - Orkiestra wojskowa oraz werblista i trębacz. Zakłady pogrzebowe służą wsparciem w organizacji pochówków ze specjalnym ceremoniałem, pomagając w ustaleniu wszystkich kwestii formalnych pomiędzy stronami i zapewniając odpowiednie zaplecze, gdy jest ono potrzebne.   ### Miejsce na cmentarzu – jak wykupić i jakie są koszty jego utrzymania? Za miejsce na cmentarzu należy zapłacić. Opłaty za wykupienie oraz za korzystanie z przydzielonego miejsca zależne są nie tylko od jego wielkości, ale także od lokalizacji. Właśnie dlatego koszty mogą znacznie różnić się między sobą w zależności od cmentarza. Jak wykupić miejsce na cmentarzu? Ile trzeba za nie zapłacić? Miejsce na cmentarzu a prawo Zgodnie z zapisami Ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych miejsce na cmentarzu przydzielane jest za opłatą na minimalny czas wynoszący 20 lat. Miejsce udostępniane jest przez zarząd cmentarza na podstawie umowy cywilnoprawnej. Jeżeli po czasie 20 lat nie zostanie wniesiona kolejna opłata, wówczas nagrobek jest rozbierany, a miejsce przydzielane kolejnym osobom. Cmentarze wyznaniowe i komunalne – czym się różnią? Cmentarze dzielone są na dwie główne kategorie, czyli na wyznaniowe, inaczej parafialne, a także na komunalne. Cmentarze wyznaniowe należą do związków wyznaniowych, natomiast cmentarze komunalne do gmin. Zasadniczo związek wyznaniowy może decydować, kto chowany jest na cmentarzu wyznaniowym. Na cmentarzu komunalnym może być pochowana każda osoba. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy jedynym cmentarzem w miejscowości jest cmentarz wyznaniowy – wówczas mogą być chowane na nim także osoby innych wiar i ateiści. Jak wykupić miejsce na cmentarzu? Aby wykupić miejsce na cmentarzu, należy udać się do jego zarządcy - czyli albo związku wyznaniowego, na przykład do parafii, albo gminy, a dokładnie oddziału, w którym mieści się administracja cmentarza. U zarządcy można uzyskać dokładne informacje dotyczące wykupienia miejsca oraz podpisać stosowną umowę. Wnosi się także opłatę za miejsce na cmentarzu. Miejsce na cmentarzu – ile kosztuje? To, ile kosztuje miejsce na cmentarzu, zależne jest od szeregu czynników, w tym od wybranego rodzaju cmentarza, jego lokalizacji, miejsca samego grobu na planie cmentarza, wielkości grobu – pojedynczy, podwójny. Średnio wykupienie miejsce na cmentarzu jest wydatkiem na poziomie 500-600 złotych na 20 lat. Zdarza się jednak, że w większych miejscowościach koszty wynoszą nawet ponad 1000 złotych. Wyższe ceny dotyczą także tych miejsc na cmentarzu, które znajdują się w reprezentacyjnych miejscach - na przykład przy alejkach głównych. Więcej należy zapłacić także za grób podwójny czy pogłębiony, w którym może być pochowana większa liczba zmarłych, na przykład cała rodzina. Po 20 latach można przedłużyć umowę w tej samej cenie jak przy pierwszym wykupieniu miejsca. Miejsce na cmentarzu za życia Niektóre cmentarze umożliwiają wykupienie miejsca przed śmiercią. Wówczas najczęściej należy zapłacić za nie wyższą cenę – od kilku do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych zależnie od wybranej nekropolii.   ### Kwiaty na pogrzeb – jak wybrać? Jedną z najpowszechniejszych tradycji związanych z pochówkiem jest przynoszenie na uroczystość kwiatów i składanie ich na grobie zmarłego. W ten sposób uczestnicy ceremonii oddają cześć i wyrażają szacunek do nieżyjącego. Kwiaty na pogrzebie są symbolem pożegnania się z osobą, która odeszła, ale też sposobem na ukojenie trudnych emocji. Jakie rośliny wybrać? Kwiaty na pogrzeb – jakie? W Polsce podczas pochówków zmarłych prym wiodą przede wszystkim chryzantemy, lilie, hortensje, gerbery i kalie. Na cmentarzach nie brakuje również mieczyków, goździków, margerytek, storczyków i róż. Nie oznacza to jednak, że należy trzymać się sztywnych zasad dotyczących najpopularniejszych gatunków kwiatów pogrzebowych. Warto pamiętać, że właściwie nie ma nieodpowiednich roślin do upamiętnienia nieżyjącego człowieka. Jeśli zmarły szczególnie lubił np. słoneczniki, konwalie czy tulipany, nic nie stoi na przeszkodzie, by podczas ostatniego pożegnania mieć ze sobą kompozycję stworzoną właśnie z takich kwiatów. Zawsze jednak trzeba zwrócić uwagę na dobór kolorystyki. W naszej kulturze przyjęte jest używanie na pogrzebie przede wszystkim białych, pastelowych i kremowych kwiatów. Odcienie te są uznawane za symbol czystości i spokoju. Z kolei na czerwone kwiaty zwykle decydują się osoby chcące wyrazić swą miłość wobec zmarłego. Formy kompozycji Oprócz wyboru gatunków i kolorów kwiatów na pogrzeb bardzo duże znaczenie ma również rodzaj zakupionej kompozycji. Rodzina i bliscy przyjaciele zmarłego, a także przedstawiciele powiązanych z nim instytucji (delegacja z pracy, szkoły, klubu sportowego itp.) najczęściej przybywają na ceremonię z okazałymi wieńcami pogrzebowymi. Tego typu formy składają się z wielu kwiatów, które zamocowane są na okrągłym lub owalnym podkładzie z gałęzi roślin iglastych (np. świerku). Całość uzupełnia szarfa z odpowiednim napisem odnoszącym się do pożegnania ze zmarłym. Chyba najczęściej kupowane kwiaty na pogrzeb mają jednak formę wiązanek. W tym wypadku kompozycja jest zdecydowanie mniejsza, a tym samym tańsza niż wieńce. Wiązanki składają się z kilku kwiatów, a także ozdobnych liści oraz wstęgi. Zazwyczaj wybierane są przez dalszą część rodziny i znajomych. Uczestnicy ceremonii, którzy nie mieli zbyt bliskich relacji ze zmarłym, często żegnają zmarłego za pomocą niedużych bukietów lub pojedynczych kwiatów. Taka forma jest prosta, minimalistyczna, niedroga, łatwo dostępna, a jednocześnie stanowi symboliczny gest oddający hołd osobie nieżyjącej. Ważne, aby pamiętać, że tego typu kwiaty na pogrzeb powinny być świeże.     ### Księga kondolencyjna – czym jest i jakie ma zastosowanie? Kondolencje czyli wyrazy współczucia składane rodzinie i przyjaciołom zmarłego mogą mieć różne formy. Jedną z nich jest wpis w księdze kondolencyjnej. Co warto wiedzieć na temat ksiąg kondolencyjnych? Czym jest księga kondolencyjna? Księga kondolencyjna to specjalny rodzaj księgi, która służy do wpisywania w niej kondolencji. W księdze umieszcza się najczęściej zdjęcie zmarłego oraz krótką informację na jego temat, natomiast pozostałe karty pozostawia się puste do wypełnienia. Księga kondolencyjna – kiedy warto? Najczęściej księga kondolencyjna kojarzona jest ze śmiercią ważnych osobistości – polityków, sportowców, celebrytów, jednak może być ona zastosowana także w sytuacjach, gdy umiera ukochana osoba. Księga z wpisami od bliskich i dalszych osób składających kondolencje może być pamiątką po zmarłym i wyrazem oddania mu hołdu. Jak wygląda księga kondolencyjna? Najczęściej księga kondolencyjna ma twardą oprawę w kolorze czarnym. Na okładce księgi może znaleźć się napis „księga kondolencyjna”, motyw krzyża, świecy. W środku księga jest czysta, ma gładkie karty bez linii i kratek. Także istnieje możliwość wykonania księgi na indywidualne zamówienie z umieszczeniem na okładce imienia i nazwiska zmarłego oraz daty jego urodzenia i śmierci. Gdzie można zakupić księgę kondolencyjną? Obecnie księgi kondolencyjne najłatwiej zakupić za pośrednictwem Internetu. Są one oferowane przez wiele firm z dostawą do klienta. Ponadto księga kondolencyjna może być zakupiona w zakładzie pogrzebowym. Gdzie wystawić księgę kondolencyjną? W przypadku osób znanych księga kondolencyjna najczęściej wystawiana jest w miejscu publicznym, na przykład w urzędzie, ambasadzie lub innej instytucji. Gdy księgę pragnie się wystawić dla osoby, która nie była osobistością publiczną, można umieścić ją w kaplicy pogrzebowej lub w pobliżu grobu, na przykład pod tymczasowym zadaszeniem. Wtedy osoby, które chciałyby złożyć w niej swoje kondolencje, mogą zrobić to przed lub po pochówku. Księga wystawiana jest na stoliku, przy którym ustawia się krzesło. Na stoliku umieszcza się często zdjęcie zmarłego w ozdobnej oprawie. Zdjęcie to jest czarno białe, przepasane czarną opaską. Na stole układa się też świecę, znicz, bukiet kwiatów. Nie można zapomnieć także o długopisie, którym żałobnicy będą mogli zapisać się w księdze. Elektroniczna księga kondolencyjna Nowoczesną odmianą księgi kondolencyjnej jest jej elektroniczna wersja. Ma ona formę strony internetowej, na której można zapisywać swoje kondolencje. W przygotowaniu i wystawieniu księgi kondolencyjnej – także tej elektronicznej – może pomóc zakład pogrzebowy.   ### Jak poradzić sobie z żałobą? Żałoba po śmierci bliskiej osoby jest naturalna. To często jeden z najtrudniejszych momentów w życiu, a przy tym bardzo osobiste doświadczenie, które każdy odczuwa w inny sposób. W jaki sposób poradzić sobie z żałobą? Kiedy warto zdecydować się na pomoc specjalisty? Tradycje żałobne W okresie żałoby tradycyjnie powinno się nosić czarne ubrania akcentujące smutek po bliskiej osobie. Ubrania nie powinny być strojne, ekstrawaganckie. Podczas żałoby nie powinno się uczestniczyć w wydarzeniach rozrywkowych. Zwyczajowo żałoba trwa: - 12 miesięcy i 6 tygodni po współmałżonku, - 6 miesięcy po matce i ojcu i kolejne 6 miesięcy jako pół żałoba (noszenie szarych strojów), - 6 miesięcy po babci i dziadku, - 6 miesięcy po bracie i siostrze, - 3 miesiące po dalszych krewnych. Dzisiaj jednak żałoba traktowana jest inaczej niż kiedyś. Jej bardziej indywidualny, a mniej tradycyjny wymiar pomaga również w poradzeniu sobie po stracie. Jak długo trwa żałoba? W trudnym okresie żałoby, gdy odchodzi członek rodziny lub inna ważna osoba, dominują uczucia jak smutek, żal, bezradność, pustka, tęsknota. Czas trwania żałoby po śmierci bliskiego jest kwestią indywidualną. U niektórych osób trwa ona kilka miesięcy, po których zauważana jest poprawa samopoczucia, natomiast u innych strata odczuwana jest nawet kilka lat. Zdarza się także, że przeżywanie żałoby trwa aż do śmierci. Jak radzić sobie w okresie żałoby? Nie ma uniwersalnej recepty, jak radzić sobie z okresem żałoby. Istnieje jednak kilka porad, które mogą pomóc w jej przeżyciu, pogodzeniu się ze stratą bliskiej osoby i odzyskaniu spokoju ducha. - Każda osoba przeżywa żałobę na inny sposób i nie ma jednego sposobu, aby poradzić sobie z odejściem najbliższych, na przykład niekoniecznie trzeba nosić czarne ubrania. - W trakcie żałoby nie należy tłumić swoich uczuć – płaczu, złości, ponieważ uzewnętrznienie emocji może pomóc w uwolnieniu się od nich. - Warto znaleźć dodatkowe zajęcia, na przykład powrócić do dawnego hobby, czytać książki, udekorować na nowo dom, zrobić generalne porządki, zajmować się ogrodem, uprawiać sporty. - Żałoba nie powinna być sztucznie skracana. Gdy nadal odczuwalny jest smutek, nie należy na siłę próbować się rozweselać, uczestniczyć w wydarzeniach rozrywkowych. Kiedy warto zwrócić się do specjalisty? Zdarza się, że żałoba przeszkadza w codziennym życiu i uniemożliwia powrót do pracy, zajęcie się powszednimi czynnościami. Warto wtedy zdecydować się na wizytę u specjalisty – psychologa albo psychiatry. W złagodzeniu uczuć mogą pomóc leki uspokajające, także dostępne bez recepty, oraz psychoterapia.   ### Dyspozycja na wypadek śmierci Dyspozycja na wypadek śmierci stanowi pewnego rodzaju zabezpieczenie zgromadzonych środków finansowych. Dzięki niemu można mieć pewność, że szybko trafią one do najbliższych krewnych. Niemal każdy bank oferuje omawianą usługę swoim klientom. Powinni z niej skorzystać ci, którzy z różnych powodów obawiają się skomplikowanego procesu dziedziczenia gotówki (np. przez dzieci lub współmałżonka). Trzeba mieć świadomość, że zgon właściciela rachunku bankowego generuje ogrom formalności. Dobrze jest przygotować się na każdą okoliczność, tak aby uniknąć nieprawidłowości. Czym jest dyspozycja bankowa na wypadek śmierci? Dyspozycja bankowa na wypadek śmierci to zapis, który umożliwia udzielenie uprawnień do środków zgromadzonych na koncie. Dzięki opisywanej usłudze najbliższe osoby niemal natychmiast mogą korzystać z gotówki znajdującej się na rachunku. Warto jednak zaznaczyć, że krąg krewnych jest mocno ograniczony. Nie wszystkim można nadać dyspozycję! Osoby, które wchodzą w grę to współmałżonek, dzieci, rodzice, dziadkowie, wnuki. Pieniądze mogą zostać podzielone na kilka osób lub przekazane wyłącznie jednemu członkowi rodziny. Jest to kwestia indywidualnej decyzji. Dyspozycja bankowa może zostać złożona w kilku różnych bankach - pod tym względem nie trzeba obawiać się żadnych ograniczeń. Oczywiście może ona zostać w dowolnym momencie zmieniona lub odwołana (np. w przypadku pogorszenia stosunków rodzinnych). Czy w przypadku dyspozycji bankowej obowiązuje limit kwotowy? Dyspozycja na wypadek śmierci posiada wiele zalet, jednak nie jest to rozwiązanie idealne, które nie posiada żadnych wad. Jedną z nich jest limit kwotowy - maksymalna suma, jaka może zostać przekazana najbliższym jest uzależniona od aktualnie obowiązujących przepisów prawa. Należy również zaznaczyć, że w każdym przypadku wysokość wspomnianej kwoty jest taka sama. Maksymalna wartość zapisu bankowego znajduje się na poziomie 20-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Limit wypłat dotyczy wszystkich dyspozycji, a więc liczba posiadanych rachunków bankowych nie ma tutaj żadnego znaczenia. W pierwszym kwartale 2021 roku omawiana kwota wynosiła 113 509 zł. Trzeba dodać, że zapis bankowy nie wchodzi do spadku po zmarłym, co dla niektórych może stanowić zaletę. Wypłata z konta bankowego może nastąpić jeszcze przed rozpoczęciem postępowania spadkowego. Ma to znaczenie dla tych, którzy chcą zagwarantować najbliższym szybki dostęp do gotówki - z usługi dyspozycji bankowej korzysta coraz więcej osób.   ### Wybór zakładu pogrzebowego W momencie straty ukochanej osoby ogarnia nas ból, często utrudniający podjęcie racjonalnej decyzji. Serwis Mementis.com.pl ma na celu ułatwienie trudnego wyboru zakładu pogrzebowego lub firmy sprowadzającej zwłoki z zagranicy. Osoby po stracie na jego łamach otrzymują prostą informację dotycząca konkretnej firmy działającej w danym mieście lub dzielnicy Warszawy. Nasza firma nie handluje informacjami o zgonach — niestety obecnie się to zdarza. Oddajemy bezpośredni kontakt do firmy pogrzebowej, podany w sposób intuicyjny i z troską o osoby zagubione i słabowidzące. Wyboru firm prezentowanych w serwisie Mementis® — zadbamy o wszystko, dokonujemy na podstawie wieloletniej znajomości branży pogrzebowej. Zakłady pogrzebowe prezentowane w portalu dysponują własnym rozbudowanym zapleczem, nieposzlakowaną opinią w branży, ale również pozytywnymi opiniami na temat wykonanych wcześniej usług pogrzebowych. Zakłady pogrzebowe — opinie Opinie na temat organizowanych pogrzebów i transportu zmarłych są jednym z kluczowych czynników decydujących o rekomendacji firm w serwisie Mementis®. Najpopularniejszym miejscem, w którym sprawdzane są opinie, jest "Google Moja firma" tzw. mapki w Google. Niewątpliwym plusem zamieszczanych tam opinii jest ich różnorodność ze względu na popularność i widoczność w wyszukiwarce, minusem są negatywne opinie, które mogą być dodane przez konkurencję lub pozytywne — nieprawdziwe dodane przez pracowników firmy lub na jej zlecenie. Opinie w portalach branży pogrzebowej W największych serwisach branży funeralnej znajdują się też opinie na temat organizowanych pogrzebów i świadczonych usług transportu zwłok. Tego typu opinie znajdują się też pod konkretną prezentacją i dodawane są za pomocą nowoczesnego modułu. Opinie w tych miejscach są moderowane i potwierdzane, co sprawia, że zarówno te negatywne jak i pozytywne są z pewnością prawdziwe. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do proponowanych przez nas firm z branży pogrzebowej można sprawdzić, co piszą o nich inne osoby na najpopularniejszych portalach funeralnych: funer.com.pl i uslugipogrzebowe.com.pl. Jako Mementis® jesteśmy dumni z faktu, że obie witryny polecają nas jako kolejne merytoryczne miejsce służące pomocy osobom w żałobie. ### Listopadowy wzrost ilości zgonów na przykładzie Warszawy i Lublina. Ludność Warszawy liczy 1,8 mln osób. Składa się ona z 18 dzielnic, w tym Bemowo, Białołęka, Bielany, Mokotów, Ochota, Praga-Południe, Praga-Północ, Rembertów, Śródmieście, Targówek, Ursus, Ursynów, Wawer, Wesoła, Wilanów, Włochy, Wola, Żoliborz. W Lublinie natomiast żyje około 342 tys. mieszkańców. W obu miastach w listopadzie okres oczekiwania na termin pochówku na lokalnych cmentarzach komunalnych wydłużył się znacznie. W Warszawie było to z reguły 1,5 do 2 tygodni, a w Lublinie ponad dwa tygodnie. W samym 2020 roku liczba Polaków zmniejszyła się aż o 200 tys. osób. Jak nietrudno sobie wyobrazić, w dużej mierze zostało to spowodowane przez szalejący od niespełna 2 lat COVID-19 oraz znacznie ograniczony w związku z tym dostęp do służby zdrowia. Za nadmiarową ilość zgonów niektórzy obwiniają polityków, inni obecny system. Nie zmienia to jednak faktu, że Ci ludzie mogliby w większości przypadków jeszcze żyć. Traciliśmy braci, siostry, matki, ojców, babcie, dziadków, czasem nie mogąc się z nimi pożegnać. Jest nam niezwykle smutno informować o tym, że sytuacja ta powtarza się w listopadzie 2021 roku. Firmy działające w branży funeralnej zaobserwowały w listopadzie tego roku zwiększoną liczbę zgonów, niż miało to miejsce w poprzednich miesiącach. Sytuacja ta wystąpiła dość wyraźnie we wspomnianych na samym początku artykułu miastach Warszawa oraz Lublin. Najwięcej nadmiarowych zgonów w okresie panującej pandemii jest wśród pacjentów kardiologicznych i onkologicznych, w tym aż około 30% jest efektem ciężkiego przebiegu COVID-19. U pacjentów tych były odraczane planowane zabiegi, co w największym stopniu wpłynęło na tak wysoki odsetek śmiertelności. Dodatkowo pacjenci przed obawą zarażenia się nie zgłaszali się na wizyty kontrolne, mało również korzystali z teleporad. Zaczęła się zima, gdzie zachorowalność na wszelkiego rodzaju infekcje bakteryjne i wirusowe się zwiększa, a to jeszcze bardziej potęguje możliwość zachorowania na zapalenie płuc. Wszystkie te czynniki wpłynęły na zwiększone listopadowe statystyki zgonów. Przekazujemy nasze spostrzeżenia i prosimy, trzymajmy się wszyscy zdrowo. Uważajmy na siebie, abyśmy mogli siebie usłyszeć i zobaczyć w tym samym składzie w następne Mikołajki. Wszystkich szukających pomocy zakładu pogrzebowego w Lublinie bądź Warszawie informujemy poniżej o stronach zawierających kompleksowy zestaw informacji teleadresowych. Zakłady Pogrzebowe w Warszawie – link do strony Zakłady Pogrzebowe w Lublinie – link do strony Przykładowe dane zamieszczone są na oficjalnych stronach GUS, strona stat.gov.pl oraz Wikipedia. ### Wierzenia i przesądy związane ze śmiercią Śmierć od wieków stanowi wielką tajemnicę. Stąd również tak wiele związanych z nią zwyczajów, które mają ulżyć zarówno duszy zmarłego, jak i jego bliskim. Chociaż dzisiaj przesądy dotyczące śmierci spotykane są coraz rzadziej, niektóre z nich nadal pozostają żywe. Jakie wierzenia dotyczące umierania i pogrzebu znane są w Polsce? Rytuały przed śmiercią Gdy śmierć bliskiej osoby jest spodziewana, wówczas psychicznie szykuje się do niej cała rodzina. Tym przygotowaniom towarzyszyć mogą też różne zwyczaje. Podobnie jak kiedyś, tak i dzisiaj do umierającego wzywa się księdza na tak zwaną Ostatnią Posługę, czyli Ostatnie Namaszczenie. Ksiądz spowiada wtedy zmarłego, podaje mu Komunię Świętą i namaszcza go. Zgodnie z tradycją osobie umierającej wsadza się również do rąk świecę – gromnicę. Inny przesąd mówi, że przed śmiercią należy spełniać każdą zachciankę umierającego, ponieważ wtedy, gdyby tego nie zrobiono, jego dusza nawiedzałaby domowników w snach. Przesądy dotyczące umierania Odejście bliskiej osoby to tragedia całej rodziny. Popularne były i nadal są wierzenia, że odpowiednie postępowanie po śmierci pozwala duszy zmarłego na łatwiejsze przedostanie się do nieba. Otwierano okna i drzwi, aby dusza opuszczająca ciało zmarłego mogła swobodnie wylecieć z domostwa. Zasłaniano lustra, aby nie przyglądała się ona swojemu odbiciu i nie pozostała w domu. Zatrzymywano też zegary. W wielu regionach Polski nawet kilkadziesiąt lat temu znany był też zwyczaj obmywania ciała zmarłego i ubierania go przez współmałżonka, dzieci lub inne bliskie osoby. Następnie ciało składano w otwartej trumnie i palono przy nim świece aż do dnia pochówku. Organizowano również czuwania i modlitwy w domu zmarłego. Zwyczaje związane z przygotowaniem do pogrzebu Według dawnych zwyczajów zmarłego powinno się ubrać do trumny w nową odzież – specjalnie uszytą na tę okoliczność. Jej szwy nie powinny być zakończone supłami, by nie spowodować zapętlenia duszy w sprawy doczesne na ziemi. Do trumny zmarłego wkładano jego różaniec, książeczkę pochodzącą z I Komunii Świętej, drobne pieniądze. Dodawano też inne ważne dla niego przedmioty, z którymi się nie rozstawał. Dzisiaj również jest to często kultywowany zwyczaj. Trumna powinna być wyniesiona z domu tak, aby zmarły wychodził z niego nogami do przodu. Wynoszący powinni także stuknąć nią trzykrotnie w próg domu, by odgonić z niego śmierć. Wierzono również, że pogrzeb powinien koniecznie odbyć się przed niedzielą, ponieważ w przeciwnym przypadku zmarły może zabrać ze sobą kolejną osobę. Wierzenia dotyczące ceremonii pogrzebowej Znany przesąd dotyczy kobiet ciężarnych – według wierzeń nie powinny one uczestniczyć w ceremonii, a jeżeli już muszą, nie powinny patrzeć na zmarłego w trumnie. Kiedyś trumnę ze zmarłym posypywano solą. Nadal żywym zwyczajem jest natomiast sypanie trumny składanej do grobu garścią ziemi. W kulturze słowiańskiej bliscy gromadzili się też na uczcie przy grobie zmarłego. Ta tradycja kultywowana jest do dziś w formie stypy, tylko zamiast goszczenia żałobników na cmentarzu urządza się spotkania pożegnalne w domach, lokalach. ### Mowa pogrzebowa – czym jest i kto ją wygłasza? Wygłaszanie mowy pogrzebowej jest w polskiej tradycji nadal spotykane dość rzadko. Zazwyczaj to ksiądz wspomina zmarłego i przekazuje podziękowania w imieniu jego rodziny. Zainteresowanie mowami jednak rośnie z roku na rok, na co wpływ ma też rosnąca liczba pochówków świeckich. Czym zatem jest mowa pogrzebowa i kto ją wygłasza? Mowa pogrzebowa – co to jest? Mowa pogrzebowa, która również określana jest mianem laudacji, jest przemówieniem wygłaszanym podczas uroczystości pochówku. Głównym celem mowy pogrzebowej jest wspomnienie zmarłego, a także wyrażenie podziękowań dla zgromadzonych podczas ceremonii żałobników oraz innych ważnych osób, instytucji czy organizacji. Przemówienie to może być też formą pożegnania się bliskich ze zmarłym, którego odejście wzbudziło duży smutek i żal. Kto wygłasza mowę pogrzebową? Laudacja może być wygłoszona przez różne osoby w zależności od obrządku, w którym odbywa się pochówek, a także indywidualnych uzgodnień. Pogrzeb wyznaniowy Podczas pogrzebu wyznaniowego mowę zwykle wygłasza ksiądz. Rodzina może wtedy przekazać mu zapisane na kartce podziękowania z prośbą o odczytanie ich podczas ceremonii. W porozumieniu z duchownym laudację może wygłosić również inna osoba, na przykład członek rodziny lub wspólnoty, do której należał zmarły. Pogrzeb świecki Gdy pochówek organizowany jest jako świecki, mowa pogrzebowa najczęściej wygłaszana jest przez Mistrza Ceremonii Pogrzebowej. Porozumiewa się on wcześniej z rodziną, by przygotować najlepszą laudację. Dodatkowo przemówić może członek rodziny lub inna bliska zmarłemu osoba. Kiedy i gdzie wygłasza się mowę pogrzebową? Laudacja wygłaszana jest tradycyjnie podczas pochówku na cmentarzu. Może jednak odbyć się w kościele lub w kaplicy przed złożeniem trumny albo urny do grobu. Należy zatem uzgodnić czas i miejsce z osobą prowadzącą pochówek – księdzem albo Mistrzem Ceremonii Pogrzebowej oraz z zakładem pogrzebowym. Jakie elementy zawiera mowa pogrzebowa? Przemówienie pożegnalne składa się z trzech zasadniczych elementów: Przywitanie zgromadzonych żałobników Przemawiająca osoba wita żałobników, którzy zgromadzili się podczas pogrzebu. Wspomina również o celu swojej mowy, by oddać pokłon zmarłemu, a także akcentuje wagę obecności żałobników. Wspomnienie zmarłego Zasadniczą częścią mowy pogrzebowej jest wspomnienie zmarłego, czyli laudacja na jego cześć. Najczęściej rozpoczyna się ona od jego życiorysu – czasów dzieciństwa, nauki, ale również początkiem przemówienia może być jakieś interesujące wydarzenie, w którym brał on udział. Wspomnienie pochwala zmarłego, jego cechy charakteru, opisuje jego pasje, zainteresowania, anegdoty z życia. Podziękowania Przemowa kończona jest podziękowaniami ze strony bliskich zmarłego oraz prośbą o modlitwę i wspomnienie jego pamięci. Należy pamiętać o tym, że mowa powinna być wygłoszona spokojnie, z taktem. Stąd ważne jest właściwe przygotowanie się to tego niełatwego zadania. Przed uroczystością mowę warto kilkukrotnie przeczytać, także na głos. ### Jak uzyskać akt zgonu? Urzędowy akt zgonu jest niezbędny do organizacji pochówku oraz podjęcia dalszych spraw związanych z dziedziczeniem, wypłatą zasiłku pogrzebowego czy odszkodowań z polis ubezpieczeniowych. Przy odbieraniu ciała z prosektorium wydawana jest karta statystyczna zgonu. Potocznie nazywa się ją aktem zgonu, ale termin ten obecnie zarezerwowany jest dla dokumentu wydawanego w USC. Zwracając się do Urzędu Stanu Cywilnego należy przedłożyć kartę zgonu, dowód tożsamości zmarłego oraz własny dowód tożsamości i wypełnić odpowiedni druk. USC bezpłatnie wydaje 3 egzemplarze aktu zgonu. Jeśli ktoś potrzebuje więcej, to albo poprosi o kolejne odpłatne egzemplarze w USC, albo wykona kserokopie i zwróci się do notariusza o notarialne potwierdzenie zgodności kopii z oryginałem. Komu można powierzyć organizację pochówku? W załatwianiu formalności urzędowych rodzinę mogą reprezentować upoważnieni przedstawiciele zakładów pogrzebowych. W przypadku śmierci w warunkach tragicznych taka pomoc jest szczególnie wartościowa. Pogrążeni w żałobie bliscy zazwyczaj nie mają siły stawić czoła wszystkim procedurom i skomplikowanym czynnościom logistycznym. Zakłady pogrzebowe pomagają przy: Uzyskiwaniu aktów USC, Eksportacji zwłok z miejsca zgonu do kostnicy oraz z kostnicy do przechowalni czy kaplicy cmentarnej oraz transporcie na terenie kraju czy za granicą, Załatwieniu wypłaty zasiłku pogrzebowego w ZUS lub u innego ubezpieczyciela, Uzyskaniu odszkodowania z polis ubezpieczeniowych, Ustaleniu miejsca i terminu pogrzebu; załatwieniu wszystkich pozwoleń i zgód w administracji cmentarza oraz w biurze parafialnym, Zorganizowaniu i przeprowadzeniu ceremonii pogrzebowej. ### Śmierć w tragicznych okolicznościach – sposoby postępowania Każde odejście bliskich jest trudne do zaakceptowania. Nawet jeśli przyczyną zgonu jest długotrwała choroba i do myśli o śmierci można było przywyknąć, to i tak niełatwo przychodzi nam godzenie się ze stratą. W przypadku, gdy śmierć następuje w okolicznościach tragicznych przyjęcie do wiadomości takiego faktu jest wyjątkowo trudne. Żałoba ogarnia umysł, paraliżuje i utrudnia czy wręcz uniemożliwia działanie. Jak postępować w takiej sytuacji? Co to znaczy śmierć w tragicznych okolicznościach? Tragicznymi okolicznościami określa się warunki, w jakich doszło do zgonu na skutek samobójstwa oraz morderstwa. Do tego obszaru przypisuje się czasem katastrofy komunikacyjne, budowlane, pożary, eksplozje szczególnie wówczas, gdy są one skutkiem działań przestępczych. Wielkie kataklizmy wywołane przez żywioły typu tsunami, trzęsienia ziemi czy pożary są tragiczne w skutkach, ale traktuje się je jako zjawiska naturalne. Jak postępować, gdy stwierdzimy śmierć w tragicznych okolicznościach? Każda osoba, która dokona odkrycia faktu zgonu ma obowiązek wezwać pogotowie ratunkowe. Z telefonu stacjonarnego wybiera się numer 999, z komórki 112. Gdy podejrzewamy, że na miejscu mogło dojść do przestępstwa staramy się niczego nie dotykać oraz ostrożnie się przemieszczać, aby nie zatrzeć śladów. Jeśli pogotowie wzywają osoby, które były świadkami zdarzenia lub znalazły się na miejscu tuż po nim, należy rozpocząć akcję reanimacyjną i prowadzić ją do czasu przybycia ekipy pogotowia. Działania służb na miejscu śmierci w tragicznych okolicznościach Po zakończeniu pracy ekipy medycznej do akcji wkracza prokurator, który decyduje o przeprowadzeniu sekcji zwłok. Ciało zmarłego nie może pozostać w domu ani w przechowalni, gdzie umieszcza się zmarłych na czas oczekiwania na pogrzeb. Tragicznie zmarłych transportuje się do zakładu medycyny sądowej lub prosektorium miejskiego czy szpitalnego, gdzie biegły lekarz patomorfolog lub lekarz medycyny sądowej przeprowadzi sekcję. Miejsce tragicznego zgonu - zbrodni lub samobójstwa po eksportacji zwłok staje się polem działania policji, która zabezpiecza ślady. Jeśli ciało odnajdzie osoba postronna lub gdy śmierć nastąpi poza miejscem zamieszkania zawsze konieczna jest identyfikacja zwłok przez członków najbliższej rodziny. Okazanie zwłok odbywa się w prosektorium w pomieszczeniach specjalnie do tego celu przeznaczonych. Kto ma prawo odebrać ciało zmarłego w tragicznych okolicznościach? Gdy prokurator, patomorfolog i policja wykonują swoje czynności rodzina zmarłego musi rozpocząć przygotowania do pogrzebu. Najpierw jednak musi odbyć się sekcja, czyli czynność ustalająca przyczynę zgonu. Po sporządzeniu protokołu sekcji prokurator decyduje o zgodzie na wydanie ciała osobom uprawionym. O tym, kto jest osobą uprawnioną do odebrania ciała i organizacji pochówku decydują przepisy. W ustawie z 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych jest napisane, że prawo pochowania mają: Współmałżonek, Dzieci, Rodzice, Rodzeństwo, Krewni boczni do VI stopnia pokrewieństwa, Powinowaci w linii prostej do I stopnia. Wojskowych zmarłych tragicznie podczas służby czynnej mają prawo pochować organy wojskowe. Pogrzeby zasłużonych wobec państwa i społeczeństwa organizują organy władzy państwowej, samorządy terytorialne, inne instytucje i organizacje społeczne. ### Żałoba – ile trwa i czemu służy? Strata bliskiej osoby wiąże się z ogromnym bólem i rozpaczą. Naturalnym następstwem tej traumy jest żałoba. Czemu służy ten proces? Dlaczego jest tak ważny? Ile trwa żałoba? Czym jest żałoba? Żałoba to naturalnie pojawiający się proces związany z reakcją człowieka na śmierć bliskiej osoby – zazwyczaj członka rodziny, partnera, przyjaciela. W trakcie jej trwania odczuwane są skrajne emocje. U wielu osób żałoba objawia się rozchwianiem psychicznym, biernością, zaniedbywaniem obowiązków, bezsilnością, u innych zaś przesadną aktywnością na różnych płaszczyznach życiowych. Niejednokrotnie pojawiają się też zaburzenia lękowe i objawy somatyczne, w tym odczuwanie fizycznego bólu, osłabienia, trudności w oddychaniu. Przebieg tego procesu jest kwestią indywidualną, choć wyróżnia się kilka charakterystycznych etapów – od szoku i wypierania faktu straty bliskiej osoby, przez złość, gniew, żal i pustkę, aż po akceptację i powrót do normalności. Ważne jest wówczas wsparcie kogoś z otoczenia lub fachowa pomoc np. psychologa. Czemu służy żałoba? Pozwolenie sobie na naturalną żałobę jest niezwykle ważne po śmierci bliskiej osoby. Proces ten służy bowiem oswojeniu się ze stratą i przystosowaniu do dalszego życia w zupełnie nowych, trudniejszych okolicznościach. Żałoba może być też traktowana jako swego rodzaju mechanizm obronny, który pomaga przeżyć ciężkie chwile. Choć proces ten sam w sobie nie jest łatwym doświadczeniem, ma za zadanie ułatwić akceptację nowej rzeczywistości. Dla wielu osób to moment pokonania żalu, znalezienia w sobie siły, odkrycia i rozwinięcia nieznanych dotąd zdolności, wprowadzenia zmian niezbędnych do dalszego funkcjonowania. Warto również wspomnieć, że żałoba to także forma oddawania hołdu zmarłemu. Sprzyja wspomnieniom, może też łączyć się ze zmianą stylu życia. Ludzie w żałobie często rezygnują z zabawy, rozrywki, hucznych imprez towarzyskich, picia alkoholu. Powszechne jest też noszenie w tym okresie odzieży w czarnym kolorze. Żałoba – ile trwa? Ważną kwestią jest również czas trwania żałoby. Czy da się określić, ile dokładnie powinien obejmować ten proces? W naszym kraju przyjmuje się, że formalna żałoba po śmierci najbliższych członków rodziny (dziecko, mąż lub żona, rodzic) trwa rok, po stracie dziadków czy rodzeństwa nieco krócej, bo pół roku, a po odejściu pozostałych krewnych – trzy miesiące. Oczywiście mowa tu o żałobie w aspekcie kulturowo-religijnym, czyli czasie, w którym unika się rozrywek, nosi ciemne ubrania itp. Zupełnie inaczej wygląda ta sprawa w odniesieniu do emocji i stanu psychicznego osoby, która przeżywa śmierć kogoś bliskiego. W tym wypadku żałoba nie ma żadnych ram czasowych – trudno bowiem określić, jak długo człowiek oswaja się ze stratą, podnosi po niej i powraca do normalnego funkcjonowania. Każdy przeżywa poszczególne etapy żałoby w swoim własnym, indywidualnym tempie, na dodatek z bardzo różną intensywnością. Zależne jest to m.in. od odporności psychicznej, cech osobowości, warunków życia, stopnia radzenia sobie ze stresem i emocjami. Nie każdemu udaje się też płynnie przejść cały proces. W wielu wypadkach człowiek pogrążony w żałobie cofa się do poprzednich jej etapów i przeżywa je na nowo. ### Udział dziecka w pogrzebie – za i przeciw Wiele osób w obliczu śmierci bliskich lub dalekich krewnych zadaje sobie pytanie – czy zabierać dziecko na pogrzeb? Odpowiedź nie jest jednoznaczna, dlatego warto przeanalizować wszystkie za i przeciw. Pojmowanie śmierci przez dzieci Koncept śmierci dla wielu dzieci w młodszym wieku jest abstrakcyjny. Dziecko nie wie wtedy, z czym dokładnie wiąże się odejście, dlatego pochówek również może wydawać się dla niego niezrozumiały. Najczęściej wiekiem granicznym, w którym dzieci zaczynają pojmować świat w mniej abstrakcyjny sposób, jest 7-8 rok życia. Powyżej tej granicy zrozumienie idei śmierci oraz pogrzebu staje się prostsze, a maluch może w sposób bardziej dojrzały uczestniczyć w tej istotnej rodzinnej ceremonii. Kiedy zabrać dziecko na pogrzeb? Dziecko można zabierać na pogrzeby już od 3 roku życia, jednak rzeczywisty wiek gotowości zależny jest od wielu czynników. Udział dziecka w pogrzebie powinien być zawsze poprzedzony rozmową dotyczącą odchodzenia oraz samego pochówku. Bez niej dziecko może nie zrozumieć dokładnie, co dzieje się dookoła niego. Jak przygotować dziecko do uczestniczenia w pogrzebie? Śmierć nie powinna być tematem tabu. Gdy dziecko może uczestniczyć w pogrzebie, wtedy rodzic lub opiekun powinni pamiętać, żeby odpowiednio przygotować je do tego niecodziennego i nowego dla niego wydarzenia. Przed pogrzebem warto: - porozmawiać z dzieckiem na temat śmierci - wytłumaczyć, jak przebiega ceremonia pogrzebowa - powiedzieć, jak należy się zachowywać w trakcie uroczystości - przygotować razem z dzieckiem ubrania żałobne i wytłumaczyć, dlaczego powinny mieć one czarny albo ciemny kolor - zapewnić, że wyrażanie swoich uczuć podczas pogrzebu jest czymś normalnym, aby dziecko nie musiało ich tłumić Dziecko może również na swój sposób zaangażować się w przygotowania do pogrzebu, na przykład może przygotować laurkę na pożegnanie. Rodzic lub opiekun powinni być też przygotowani na różne pytania ze strony swojej pociechy, na przykład dotyczące ceremoniału. Nie należy ich lekceważyć i najlepiej w jak najprostszych słowach na nie odpowiedzieć. Kiedy zrezygnować z zabierania dziecka na pogrzeb? W przypadku bardzo małych dzieci w wieku poniżej 3 roku życia udział w pogrzebie nie jest konieczny. Przemawia za tym kilka argumentów: - dziecko jest zbyt małe, aby zrozumieć, co się dzieje - dziecko może przeszkadzać innym swoim zachowaniem podczas uroczystości pogrzebowych - dziecko może szybko się zniecierpliwić i chcieć wrócić do domu Również udział dziecka w pogrzebie nie będzie wskazany wtedy, gdy jest ono starsze, lecz bardzo wrażliwe. Po takiej uroczystości może zacząć obawiać się o śmierć rodziców, mieć lęki, koszmary senne. Wtedy uczestnictwo w pochówku może być dla niego negatywnym doświadczeniem. Zdarza się też, że dziecko odmawia pójścia na pogrzeb. Można wtedy wytłumaczyć, że jest to ważna uroczystość rodzinna, w której warto uczestniczyć. Gdy dziecko nadal się sprzeciwia, w takiej sytuacji nie należy naciskać, lecz dać mu znać, że zawsze może zmienić zdanie. W razie wątpliwości, czy dziecko powinno uczestniczyć w pochówku bliskiej osoby, warto skonsultować się z psychologiem dziecięcym. ### Rzeczy po zmarłym – co z nimi zrobić? Ceremonia pogrzebowa to rytuał zamykający ziemski żywot człowieka. Jednak pogrzeb nie jest końcem wszystkich doczesnych spraw związanych ze zmarłym. Na rodzinę spada jeszcze obowiązek uporządkowania rzeczy po zmarłym i z tym właśnie wiąże się wiele problemów. Materialny most między światami Porządkowanie rzeczy po zmarłym to nie jest zwykłe, codzienne sprzątanie. To czynność, która zazwyczaj przepełniona jest emocjami. Wiele osób nie jest w stanie podjąć się tego zadania zaraz po pogrzebie i bywa, że w szafach, komodach, na półkach przez wiele miesięcy, a nawet lat, zalegają przedmioty, które za życia należały do zmarłego. Pozbycie się tych rzeczy niektórzy traktują w kategorii wyrzucenia zmarłego z pamięci. Jest to mniemanie całkowicie błędne, wszak pamięć ma dwa wymiary: materialny i duchowy. Te światy się przenikają. Prawdą jest, że pozbywając się przedmiotów, których kiedyś używał nasz bliski na zawsze utracimy możliwość dotykania ich, wąchania, oglądania. Jednak pozostaje pamięć niematerialna – wspomnienia wydarzeń, które należą tylko do nas, a ich wzmocnieniem może być przeglądanie zdjęć, filmów, rozmowy z innymi osobami, które znały zmarłego. Decyzja o oczyszczeniu mieszkania z przedmiotów należących do zmarłych jest pewnego rodzaju wstępem do akceptacji śmierci, pogodzenia się z faktem, który początkowo wzbudzał złość, rozpacz, niezrozumienie. Jak porządkować rzeczy zmarłego? Jeśli odeszła osoba, która dzieliła z nami mieszkanie łatwiej jest dokonać segregacji i podjąć decyzję o losie poszczególnych przedmiotów. Domownicy wiedzą, które przedmioty są cenne i warte pozostawienia: biżuteria, zbiory kolekcjonerskie, antyki, cenne rękopisy, starodruki, obrazy, rzeźby, porcelana. Spośród pozostałych wybierają te, które chcą mieć na pamiątkę. Mogą to być płyty, książki, bibeloty, okulary, scyzoryk itp. Bardzo ważne jest umiejętne segregowanie dokumentów, szczególnie wówczas, gdy zmarły prowadził działalność gospodarczą. To na rodzinie  spoczywać będą obowiązki porządkowania spraw urzędowych związanych  na przykład z podatkami czy dalszymi losami firmy. Najwięcej problemów natury etycznej pojawia się przy sprzątaniu rzeczy osobistych zmarłego, głównie jego ubrań i butów. Porządkowanie odzieży i butów po zmarłych Przed wiekami, szczególnie na wsi nigdy nie wyrzucano ubrań i butów pozostawionych przez zmarłych. Odzież była droga, a skórzane buty to był produkt wręcz luksusowy, dlatego rodzina i znajomi chętnie dzielili miedzy siebie to, co pozostało. Dzisiaj wiele osób też tak robi, nie tylko z pobudek osobistych, traktując odzież po zmarłym jako rodzaj pamiątki, ale także społecznych i ekologicznych. Społeczne podejście przejawia się w przekazywaniu odzieży i butów dla osób potrzebujących, które przebywają  w noclegowniach, domach opieki i w innych instytucjach pomocowych. W ujęciu ekologicznym to bardzo istotne działanie, dzięki któremu oszczędza się znaczne ilości wody używanej podczas produkcji tkanin. To także ochrona środowiska przed zanieczyszczaniem odpadami chemicznymi, które generują wytwórnie tworzyw sztucznych powszechnie stosowanych w przemyśle odzieżowym i obuwniczym. Jak uporządkować mieszkanie skażone lub mocno zanieczyszczone? W czasach pandemii wszyscy doskonale rozumiemy jak niebezpieczne dla innych może być sprzątanie rzeczy po osobie, która zmarła z powodu zakażenia chorobą zakaźną. Jeśli rodzina sprząta samodzielnie, to trzeba zachować ostrożność i używać środków ochrony osobistej. Konieczne jest także zdezynfekowanie i odkażenie mebli, podłóg i innych elementów wyposażenia, których zmarły mógł przed śmiercią dotykać. Bardzo trudne jest usuwanie zabrudzeń po niektórych rodzajach samobójstw, zabójstw oraz wówczas, gdy ciało uległo rozkładowi. W takim przypadku konieczne jest korzystanie z firm specjalistycznych, które w spektrum usług mają sprzątanie z dezynfekcją, usuwaniem śladów krwi czy ludzkich wydzielin, neutralizowanie nieprzyjemnej woni. Czy można wyrzucić gromnicę? Z gromnicą rodziny zmarłych mają największy problem. Jeśli ktoś nie jest przesądny, to może wyrzucić wszystko. Ale spora część społeczeństwa uważa, że nie wolno wyrzucić ani używać gromnicy, która należała do zmarłego. Jest to szczególny rodzaj świecy, która człowiekowi towarzyszy od narodzin do śmierci. Po raz  pierwszy gromnica zapalana jest podczas chrztu, ostatni przy łożu śmierci. Co więc zrobić z niewypaloną gromnicą? Można ją palić oczekując na pogrzeb i  podczas pogrzebu. Można także zapalać ją codziennie przez trzydzieści dni po śmierci aż do całkowitego wypalenia. ### Diament pamięci Przeżywanie żałoby po tych, którzy odeszli może mieć różne formy. Dla bliskich duże znaczenie mają przedmioty związane ze zmarłymi. Aby móc jeszcze bardziej poczuć związek i bliskość wiele osób decyduje się na złożenie zamówienia na wykonanie diamentu pamięci. Czy kamień wykonany z ludzkich szczątków to profanacja? A może kaprys czy sezonowa moda? Może być też tak, że to nowa tradycja, która dla następnych pokoleń będzie naturalnym sposobem przeżywania żałoby. Dlaczego diament? Wybór tego właśnie kamienia szlachetnego nie jest przypadkowy. To zarówno jego znaczenie symboliczne – diamenty są niezniszczalne, najtwardsze na ziemi, niezwykle cenne i piękne jak też skład chemiczny. Z punktu widzenia składu są one czystym węglem i to właśnie ten czynnik decyduje o tym, że na tworzenie kamieni szlachetnych z ludzkich prochów wybrano właśnie diament, wszak nasze ciało oraz prochy w znacznej mierze zawierają węgiel. Jak powstaje diament pamięci? Proces produkcji diamentów pamięci przeprowadzany jest w laboratoriach w warunkach zbliżonych do tych, jakie panują w skorupie ziemskiej na głębokości 150 km. Temperatura osiąga tam wartość nawet 2500 stopni Celsjusza a ciśnienie sięga 7000 atmosfer. Węgiel poddany takim działaniom zmienia się w jedną ze swoich odmian alotropowych – najpierw grafit, a następnie diament. Duże znaczenie ma czas produkcji – to około 45 dni. W Europie działa tylko kilka laboratoriów wytwarzających diamenty pamięci, stąd czas oczekiwania wydłuża się czasem do kilku miesięcy. Z czego tworzy się diamenty pamięci? Aby zamówić diament pamięci do laboratorium należy dostarczyć prochy powstałe podczas kremacji lub pukiel włosów uciętych przed kremacją czy pochówkiem tradycyjnym. Ilość materiału zależy od wielkości diamentu, jaki zamawiający chce uzyskać. W przypadku włosów wystarczy pukiel o wadze około od 0,5 do 2 gramów. Włosy poddawane są spalaniu w próżni i uzyskuje się z nich czysty węgiel. Nieco trudniej jest z prochami, bowiem w 90% w ich składzie są związki potasu i wapnia oraz innych metali, więc proces produkcji należy rozpocząć od ekstrahowania tych minerałów w celu uzyskania węgla. Kto decyduje się na diamenty pamięci? Zamówienie na wykonanie tej niezwykłej pamiątki może złożyć każdy. Wbrew powszechnemu mniemaniu nie jest to usługa wyłącznie dla bogatych. Ceny diamentów zawierają się w przedziale od około 5 do 100 tysięcy. Najczęściej diamenty zamawiają rodzice, którzy stracili swoje dzieci. Bywa też odwrotnie – dzieci upamiętniają zmarłych rodziców. Diament opatrzony certyfikatem umieszczany jest w specjalnym pudełku lub oprawiany w ramkę ze szkłem powiększającym, dzięki któremu można odczytać mikroinskrypcję umieszczoną na diamencie. Zamiast inskrypcji niektórzy klienci zlecają umieszczenie mikrozdjęcia z wizerunkiem zmarłego. Nie tylko ludzkie diamenty Zamawianie diamentów pamięci wykonywanych z ludzkich prochów czy włosów to w Polsce wciąż niszowy sektor usług funeralnych. Znacznie więcej jest zamówień od właścicieli zwierząt, szczególnie psów, którym trudno jest rozstać się ze swoim czworonogiem. Babcia w pierścionku? W ocenie społecznej diamenty wykonywane ze zwierząt traktowane są jako dziwactwo, ale przyjmuje się owo dziwactwo ze zrozumieniem, raczej bez wrogości. W przypadku diamentów produkowanych ze szczątków ludzkich wiele osób ma zastrzeżenia natury etycznej. Kamienie szlachetne kojarzone z jubilerstwem nie są według nich dobrym sposobem na okazywanie przywiązania czy szacunku dla zmarłych. Taki pogląd najczęściej prezentują osoby wierzące, które przeciwne są kremacji. Jednak zwolenników kremacji przybywa, a to oznacza zmiany obyczajowe również w zakresie sposobów przeżywania żałoby. Za kilkanaście, może kilkadziesiąt lat produkowanie diamentów pamięci będzie standardem. ### Zasiłek pogrzebowy w przypadku śmierci bezrobotnego Śmierć osoby bezrobotnej często wzbudza wiele pytań dotyczących zasiłku pogrzebowego wypłacanego przez ZUS. Czy w takiej sytuacji bliscy zmarłego, który nie miał pracy, mogą otrzymać świadczenie? Zasiłek pogrzebowy – komu przysługuje? Wypłacany przez ZUS albo przez KRUS zasiłek pogrzebowy jest świadczeniem pieniężnym, które wypłacane jest rodzinie lub innym bliskim w razie śmierci osoby podlegającej ubezpieczeniu społecznemu. Zasiłek pogrzebowy przysługuje w przypadku śmieci: - osoby ubezpieczonej, na przykład pracującej na etat, prowadzącej działalność gospodarczą, także w przypadku dziecka i dziecka nienarodzonego - osoby pobierającej rentę albo emeryturę - członków rodziny osób w powyższych punktach - osoby, która w dniu śmierci nie posiadała ustalonego prawa do renty albo emerytury, lecz spełniała wymogi do uzyskania świadczenia - osoby, która pobierała świadczenia jak: świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek chorobowy, zasiłek macierzyński, zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego dotyczący okresu po ustaniu tytułu do ubezpieczenia - osoby, która miała prawo do pobierania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego Czy zasiłek pogrzebowy przysługuje na osobę zmarłą bezrobotną? Osoba zarejestrowana w urzędzie pracy objęta jest tylko ubezpieczeniem zdrowotnym – nie jest objęta ubezpieczeniem społecznym. Nie oznacza to jednak, że uzyskanie zasiłku pogrzebowego nie jest wtedy możliwe. Zasiłek można otrzymać w poniższych sytuacjach: Gdy bezrobotny pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Otrzymuje go osoba zarejestrowana w urzędzie pracy, która wykazała co najmniej rok stażu pracy i przepracowała 365 dni podczas ostatnich 18 miesięcy przed rejestracją. Gdy bezrobotny w momencie śmierci miał prawo do przejścia na emeryturę lub rentę. Gdy osoba była bezrobotna, nie miała prawa do zasiłku dla bezrobotnych i prawa do renty, emerytury, istnieje możliwość otrzymania zasiłku pogrzebowego w ramach ubezpieczenia osoby zlecającej pogrzeb. Wynika to z faktu, że zasiłek można otrzymać w razie zgonu członka rodziny ubezpieczonego. Dotyczy to sytuacji, gdy zlecający pracuje i odprowadza składki, jest na rencie, emeryturze. Jeżeli zasiłek nie przysługuje, bliscy zmarłego mogą zwrócić się również po pomoc do instytucji pomocy społecznej jak MOPS, MOPR. Ile wynosi zasiłek pogrzebowy? Zasiłek pogrzebowy wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynosi 4000 złotych. Zasiłek pogrzebowy – jak się o niego ubiegać? Do wypłacenia zasiłku pogrzebowego przez ZUS konieczne jest przygotowanie wniosku. Powinien być on przekazany w ciągu 12 miesięcy od daty zgonu. Po tym terminie możliwość otrzymania świadczenia przepada (wyjątkiem są sprawy zmarłych zaginionych). O zasiłek pogrzebowy można ubiegać się samodzielnie, lecz też za pośrednictwem domu pogrzebowego. Po podpisaniu upoważnienia pracownik zakładu zajmie się formalnościami w imieniu klienta. W razie pytań dotyczących przysługiwania zasiłku pogrzebowego na osobę zmarłą można również zwrócić się do pracowników zakładu pogrzebowego, którzy wskażą, czy w takiej sytuacji możliwe jest otrzymanie świadczenia. ### O czym należy pamiętać zlecając transport zmarłych? Zgon bliskiej osoby, szczególnie nagły, to wielkie przeżycie dla każdej rodziny. Wśród wielu problemów, z jakimi przyjdzie się w tym trudnym okresie zmierzyć jest transport zwłok. Eksportacja, transport krajowy, zagraniczny Mówiąc o transporcie zwłok często używa się określenia eksportacja. Niektórzy zawężają termin eksportacji jedynie do przewiezienia zwłok z miejsca zgonu, czyli szpitala, domu, ulicy do przechowalni lub prosektorium, jeśli zlecona będzie sekcja zwłok. Taki transport zmarłych nie jest większym problemem. Praktycznie każdy zakład pogrzebowy dysponuje flotą pojazdów – karawanów, które służą do świadczenia tego rodzaju usługi transportowej. Problem pojawia się w momencie, gdy śmierć nastąpiła daleko od domu, szczególnie gdy jest to terytorium innego państwa. Wówczas na drodze wyrasta się szereg procedur związanych z transportem zwłok międzynarodowym, których pokonanie do łatwych nie należy. Niestety to także oznacza znaczny wydatek, który często przekracza możliwości finansowe rodziny. Transport zmarłych a prawo polskie Przewóz zwłok w polskim prawie regulują zapisy ustawy z 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz wydane do tej ustawy rozporządzenia, głównie Ministra Zdrowia. Jeśli chodzi o warunki sprowadzania ciała z zagranicy, to nasze przepisy opierają się także na art. 37 Konwencji Wiedeńskiej, która władzom danego kraju narzuca obowiązek powiadomienia polskiej placówki dyplomatycznej o zdarzeniu. Konsulat lub ambasada przekazują informację do Polski, gdzie za pośrednictwem Urzędu Wojewódzkiego powiadamiana jest rodzina, o ile nie została o fakcie powiadomiona w innym trybie. Transport zmarłych na terenie RP Do przewozu zmarłych na odległość do 60 km nie są potrzebne żadne dodatkowe zgody. Oczywiście przewozu można dokonać wyłącznie pojazdami specjalistycznymi, czyli karawanami. Jeśli odległość przekracza 60 km przewoźnik musi mieć pozwolenia ze starostwa oraz z Sanepidu. W przypadku rodzin – organizatorów pogrzebu ten problem nie ma większego znaczenia, bo to zakład pogrzebowy musi takie pozwolenie zdobyć, aby wykonać usługę. Przez terytorium RP zmarłych przewożonych z innych państw można przewieźć tranzytem po uzyskaniu zgody w polskim konsulacie znajdującym się na terenie tego państwa, z którego odbywa się transport. Często bywa tak, że firma zajmująca się transportem zmarłych musi  na jeden przewóz zdobyć pozwolenia od władz kilku państw. Transport zmarłych z zagranicy Transport z zagranicy to znacznie bardziej skomplikowane procedury. Zmarłych można przewozić drogą lądową, powietrzną lub morską. Na terenie Europy najczęściej używa się samochodów, promów oraz samolotów. Do rzadkości należy transport zwłok drogą kolejową. Polecane przez nasz serwis Mementis®️ firmy zajmujące się międzynarodowym transportem zmarłych. Aby sprowadzić zwłoki do Polski najpierw należy uzyskać zgodę od starosty powiatu właściwego dla miejsca, w którym będzie organizowany pochówek. Nie musi to być więc miejsce zameldowania czy zamieszkania zmarłego lub jego rodziny. Na wydanie pozwolenia starosta ma trzy dni, ale z reguły zgody wydawane są znacznie szybciej. W oczekiwaniu na decyzję starosty można skierować się po kolejne niezbędne dokumenty do stacji Sanepid. Władze pionu sanitarno-epidemiologicznego wydają, między innymi, zgodę na przewóz zwłok po terytorium RP na odległość większą, niż 60 km. Więcej problemów mają bliscy z załatwieniem pozwolenia na wywóz z kraju, w którym nastąpił zgon. Tu największe znaczenia ma działanie konsulatu polskiego oraz miejscowych władz odpowiedzialnych za wydawanie decyzji o transporcie zmarłych. W Wielkiej Brytanii są to koronerzy, na terenie Niemiec władze gminy. Do uzyskania zgody na wywóz konieczny jest akt zgonu potwierdzający, że przyczyną nie była żadna z chorób zakaźnych umieszczonych na międzynarodowej liście chorób niebezpiecznych. Starający się o zgodę konsula muszą także liczyć się z opłatą za wydanie dokumentu. Na terytorium Polski można sprowadzać zwłoki w stanie pierwotnym oraz poddane zabiegom balsamacji lub zamrożeniu. Oczywiście przewozi się także szczątki w postaci prochów umieszczonych w urnach. W przypadku przewozu prochów przepisy są dużo łagodniejsze, niż te dotyczące transportu ciał. W Polsce do tego celu może służyć każdy samochód, w którym zapewnia się godne traktowanie szczątków ludzkich. W przepisach wewnętrznych większości państw UE w ogóle nie ogranicza się sposobu transportu urn – można je przenosić, trzymać w domu, a prochy rozsypywać w wybranym miejscu, także poza cmentarzem. ### Wybór karawanu na pogrzeb Karawan pogrzebowy to nieodłączny, niezbędny element związany z ceremoniałem pochówku. W ujęciu funkcjonalnym jest to pojazd służący do transportu zwłok, czy szerzej mówiąc ludzkich szczątków. Czarny jak karawan? Karawany kojarzymy z czarnymi, eleganckimi pojazdami z przedłużonym tyłem. Słusznie, bowiem zdecydowana większość pojazdów tego typu to kombi w kolorze czarnym, granatowym, ciemnym graficie. Jednak od pewnego czasu zauważa się przełom w zakresie doboru kolorów. Przygnębiającą czerń, od wieków wpisaną w kulturę śmierci, coraz częściej zastępuje neutralna i bardzo wytworna stonowana szarość, srebro, biel oraz złoto.  Pojazdy dodatkowo zdobione są elementami graficznymi typu krzyże, liść palmy, kwiaty, anioły oraz napisami z nazwą zakładu pogrzebowego. Historia karawanu Dawniej mianem karawanów określano wozy używane przez kupców do transportu towarów. Ze względów bezpieczeństwa kupcy podróżowali grupami wraz z ochroną i wozy tworzyły tak zwaną karawanę. Na wsi do przewozu zmarłych z domu na cmentarz używano zwykłych drabiniastych wozów wyścielonych sianem. W miastach pojawiły się specjalne karawany ciągnięte przez konie. Były to pojazdy czarne, czasem przeszklone niczym karoce, z licznymi ozdobami w kolorze złotym lub srebrnym. Ozdabiano również konie, którym na grzbiety zakładano czarne derki , a pióropusze z piór przypinano do elementów uprzęży przy końskich łbach. Tego rodzajów karawanów używa się do dziś, choć są one wielką rzadkością. Istnieją jednak na świecie cmentarze, gdzie konne karawany są od stuleci codziennie używane w niemal niezmienionej formie. Przykładem może być nowoorleański cmentarz Lafayette. Karawany napędzane silnikami spalinowymi pojawiły się na początku XX wieku. Pierwszy tego typu pojazd zaczęto używać w Berlinie w roku 1907. Karawany a wymagania ustawowe Karawanem może być każdy pojazd, o ile spełnia warunki gabarytowe i techniczne oraz ograniczenia sanitarne wymienione  w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 roku. I tak do użytku w charakterze karawanu dopuszcza się pojazdy które: Są oznakowane w sposób trwały jako pojazdy służące do transportu ludzkich szczątków, Posiadają kabinę kierowcy odizolowaną od części przeznaczonej do umieszczania trumny czy urny, W części transportowej mają zabezpieczenia uniemożliwiające przesuwanie się ładunku, W części przeznaczonej do transportu szczątków wyposażone są w podłogę wykonaną z materiału łatwego do zmywania, odpornego na działanie silnych środków odkażających, Posiadają wydzielone miejsce służące do przechowywania środków dezynfekcyjnych oraz rękawic jednorazowych i przyborów sprzątająco-czyszczących. Do transportu urn można używać każdego innego pojazdu, który gwarantuje stworzenie godnych warunków dla przewozu ludzkich prochów. W odizolowanej od kabiny kierowcy części karawanu nie wolno przewozić osób. Jest to spowodowane wymogami sanitarnymi. Ponadto karawanów nie można myć w każdym, dowolnie wybranym miejscu. Jaki karawan wybrać na pogrzeb? Wybór karawanu na pogrzeb to kwestia gustu oraz pieniędzy jakimi dysponują organizatorzy pogrzebu. W sytuacji, gdy rodzina chce zamówić samochód określonej marki lub w niestandardowym kolorze należy liczyć się ze zwiększeniem kosztów pochówku, jeśli zakład pogrzebowy wykonujący usługę nie dysponuje tego rodzaju pojazdem i musi zatrudnić podwykonawcę – właściciela czy dysponenta floty pojazdów do transportu zwłok. Na pewno warto także zwrócić uwagę na stan pojazdu. Stary, rozklekotany diesel choćby schowany pod maską eleganckiego, klasycznego pojazdu, wyrzuci z siebie spaliny dymiące na żałobników podążających za trumną oraz spowoduje hałas zagłuszający modlitwę czy śpiew. Takie efekty są wielce niepożądane i  z całą pewnością wpływają na obniżenie jakości usługi oraz  na ogólną ocenę przebiegu ceremonii. ### Samochód po śmierci właściciela – procedury Gdy niespodziewanie odchodzą bliscy, ich rodziny muszą zmierzyć się z wieloma problemami związanymi z pozostawionym przez zmarłego majątkiem. Jeśli jednym z elementów składowych tego majątku jest samochód, często rodzi się pytanie: czy można z niego korzystać albo czy można pojazd sprzedać? Do kogo należy samochód po śmierci właściciela? Samochód wchodzi w skład masy spadkowej, więc prawo własności do samochodu nabędą osoby, które są spadkobiercami. Mogą to być spadkobiercy testamentowi, czyli ustanowieni w ostatniej woli zmarłego lub spadkobiercy urzędowi, czyli osoby dziedziczące na mocy odpowiednich ustaw. Niezależnie od sposobu dziedziczenia każde prawo do spadku musi być potwierdzone przez sąd lub notariusza. Tak więc, gdy umiera właściciel samochodu jego żona, dzieci, rodzeństwo lub dalsza rodzina, która chce uznania prawa do samochodu musi udać się do sądu lub notariatu i złożyć wniosek o przeprowadzenie postępowania spadkowego. Mając wyrok sądowy lub akt notarialny poświadczający nabycie spadku nowy właściciel może dowolnie dysponować samochodem: przerejestrować i używać, wyrejestrować, sprzedać. Sprzedaż w oparciu o umowę cywilnoprawną nie jest trudną i skomplikowaną czynnością, jednak w przypadku pozostałych działań warto poznać ich mechanizmy i procedury, których należy dochować. Jak przerejestrować samochód po śmierci właściciela? Przerejestrowania pojazdu dokonuje się, aby móc z niego korzystać. Nie jest to konieczne, gdy spadkobiercy zamierzają pojazd sprzedać. Przy zawieraniu umowy kupna-sprzedaży okazuje się nabywcy dokument potwierdzający prawo do spadku. Aby umieścić w dokumentach pojazdu nazwisko nowego właściciela należy udać się do właściwego dla miejsca zamieszkania wydziału komunikacji – w budynku starostwa lub w urzędzie miasta. Urzędnicy poproszą o okazanie następujących dokumentów: Wypełnionego wniosku o rejestrację, Dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, Dowodu własności samochodu – w opisywanym przypadku będzie to wyrok sądowy lub akt notarialny nabycia spadku, Dowodu rejestracyjnego pojazdu, Karty pojazdu, jeśli taka była wystawiona (obowiązują od roku 1999) Po sprawdzeniu poprawności wniosku oraz prawdziwości danych w nim zawartych urząd wydaje nowy dowód rejestracyjny z nazwiskiem aktualnego właściciela. Jak wyrejestrować samochód po zmarłym? Jeśli samochód po zmarłym nie nadaje się do użytku ze względu na stan techniczny, to należy go wyrejestrować. Nie jest to łatwe. Wyrejestrowania może dokonać wyłącznie właściciel pojazdu, a więc najpierw musi odbyć się sądowa lub notarialna procedura przejęcia spadku. Może się komuś wydać to trudne, a przede wszystkim nieopłacalne w sytuacji, gdy zdezelowany pojazd jest jedynym majątkiem zmarłego, ale warto podjąć ten wysiłek, aby nie mieć problemów w przyszłości. Będąc w gronie spadkobierców narazimy siebie na odpowiedzialność za pojazd zalegający w środowisku. Będąc właścicielami samochodu przeznaczonego do wyrejestrowania kierujemy się do punktu przyjmującego pojazdy do złomowania czy utylizacji, gdzie przekazujemy pojazd uzyskując w zamian stosowne zaświadczenie. Teraz kolej na wizytę w wydziale komunikacji. Aby wyrejestrować samochód musimy przedstawić: Wniosek o wyrejestrowanie pojazdu, Dokument tożsamości, Dokument potwierdzający własność pojazdu, Zaświadczenie o oddaniu pojazdu do punktu demontażu, złomowania, utylizacji, Zdemontowane tablice rejestracyjne pojazdu. Samochód po śmierci właściciela a OC Wielu spadkobierców zastanawia się, czy zawarte przez poprzedniego właściciela polisy ubezpieczeniowe tracą ważność wraz z chwilą jego śmierci. Otóż ten moment w żaden sposób nie wpływa na ważność polisy. Warto jednak wiedzieć, że jeśli ktoś będzie korzystał z pojazdu w sposób nieuprawniony, to w przypadku roszczeń o odszkodowanie ubezpieczyciel podważy prawo do owych roszczeń, jeśli wcześniej nie zostanie przeprowadzona procedura spadkowa i nie dokona się przerejestrowania pojazdu. ### Gdy umiera współwłaściciel rachunku bankowego Wiele osób nie ma pojęcia, jak postępować, gdy umiera współwłaściciel rachunku bankowego. Jest to trudna sytuacja, która wymaga uregulowania formalności. W niemal każdym przypadku procedura przebiega podobnie. Nie zaszkodzi skontaktować się z obsługą banku, która z pewnością udzieli szczegółowych informacji. To najprostsze rozwiązanie dla tych, którzy chcą zaoszczędzić czas. Umowa - rozwiązana czy nie? Śmierć właściciela rachunku bankowego jest równoznaczna z rozwiązaniem umowy z instytucją finansową. Stosowny zapis znajduje się w ustawie, która musi być przestrzegana przez banki. Zupełnie inaczej jest w przypadku zgonu współwłaściciela - umowa nie zostanie automatycznie rozwiązana. Konieczne jest dostarczenie do banku aktu zgonu. W zdecydowanej większości przypadków środki pieniężna znajdujące się na rachunku zostają tymczasowo zablokowane. Ponowny dostęp do gotówki jest możliwy dopiero po uregulowaniu spraw spadkowych. Dla niektórych może być to znaczącym utrudnieniem. Czy dostarczenie aktu zgonu jest obowiązkowe? Teoretycznie bank nie weryfikuje, czy posiadacze rachunku bankowego żyją. Ważne jest jednak to, aby akt zgonu został dostarczony przez współwłaściciela konta lub innego członka rodziny. Im szybciej to zrobimy, tym lepiej. Brak informacji może po czasie nieść za sobą szereg negatywnych konsekwencji. Trzeba wspomnieć, że po pięciu latach od wydania ostatniej dyspozycji bank wystąpi do właściwej instytucji o wydanie numeru PESEL. Dzięki temu można potwierdzić, czy dana osoba żyje. Oczywiście bank nie przejmuje środków zgromadzonych na rachunku, a poszukuje spadkobiercy. Problem może pojawić się w momencie, gdy drugi współwłaściciel nie dostarczył aktu zgonu i korzystał ze środków pieniężnych bez uregulowania spraw spadkowych. Taka sytuacja wymaga indywidualnego rozpatrzenia. Zmiana rachunku wspólnego na indywidualne W dzisiejszych czasach coraz więcej instytucji finansowych dąży do zminimalizowania spraw formalnych, co jest korzystne z punktu widzenia klienta. Istotne jest jednak to, aby dokładnie przeanalizować zapisy znajdujące się w zawartej umowie. Można tam znaleźć wszystkie potrzebne informacje, które uchronią przed popełnieniem błędu. Bywa tak, że po dostarczeniu aktu zgonu współwłaściciela rachunku bankowego następuje automatyczne przekształcenie rachunku wspólnego na indywidualny. Pozwala to uniknąć sytuacji zablokowania wszystkich pieniędzy na koncie. Trzeba jednak dodać, że w większość przypadków kwota zgromadzona na rachunku jest dzielona na dwie równe części. Pierwsza z nich należy do żyjącego współwłaściciela, a druga jest zablokowana do momentu uregulowania spraw spadkowych. Udzielenie pełnomocnictwa przez śmiercią Jeśli zmarły przed śmiercią udzielił pełnomocnictwa współwłaścicielowi rachunku bankowego, to będzie on mógł korzystać ze środków zgromadzonych na wspólnym koncie. Jest to najkorzystniejsze rozwiązanie, szczególnie dla osób, które nie mogą pozwolić sobie nawet na tymczasowe zablokowanie pieniędzy. Ustanowienie dyspozycji na wypadek śmierci nie jest skomplikowane, a więc warto zabezpieczyć się na przyszłość. ### Oprawa pogrzebu – o czym nie należy zapominać? Rodziny organizujące pochówek bliskiej osoby starają się zrobić wszystko, by uroczystość miała właściwy charakter i w jak największym stopniu oddawała hołd zmarłemu. Odpowiednia oprawa pogrzebu sprawia, że uroczystość staje się bardziej podniosła i elegancka, a poszczególne jej etapy przebiegają bez komplikacji i zakłóceń. O czym nie należy zapominać, organizując pochówek? Jakie elementy składają się na oprawę pogrzebu? Muzyka pogrzebowa Choć pogrzeb to uroczystość pełna zadumy, smutku i refleksji, muzyka grana tle w trakcie mszy i na cmentarzu jest elementem niemal niezbędnym, który trzeba uwzględnić podczas organizacji ceremonii. Odpowiednio dobrane melodie pozwalają na podkreślenie emocji i sprawiają, że całość nabiera jeszcze bardziej wyjątkowego wydźwięku. Muzyczna oprawa pogrzebu nie musi opierać się jedynie na kościelnych organach. Bliscy zmarłego mogą zdecydować się również na inne instrumenty (trąbkę, skrzypce, wiolonczelę, orkiestrę dętą) lub na udział solisty, który zaśpiewa wybrane motywy. Oprócz muzyki wykonywanej na żywo istnieje też możliwość odtwarzania określonych kompozycji (np. ulubionych utworów osoby zmarłej). Kwiaty i szarfy Trudno wyobrazić sobie ceremonię pochówku bez elementów kwiatowych. Oprawa pogrzebu musi zatem zawierać odpowiednie kompozycje roślinne. W naszej tradycji są to przede wszystkim wieńce i wiązanki o różnorodnych rozmiarach, a także bukiety lub pojedyncze kwiaty (np. chryzantemy, róże, lilie, hortensje). Roślinna oprawa pogrzebu służy dekoracji trumny lub urny, nagrobka, a także kościoła w czasie uroczystości. Wieńce i wiązanki zwykle ozdobione są wstążkami lub szarfami, na których umieszcza się napis żegnający zmarłego. Mowa pożegnalna Coraz powszechniejszym punktem oprawy pogrzebowej jest także wygłoszenie przemowy. Zazwyczaj odpowiada za to ktoś z najbliższych osoby zmarłej (członek rodziny lub grona przyjaciół). Mowa pogrzebowa to dość osobiste wspomnienia i wyznania, które są wyrazem pamięci, oddaniem czci nieżyjącemu, przybliżeniem jego postaci uczestnikom ceremonii, podsumowaniem jego życia, pożegnaniem go z należytym szacunkiem. Tego typu przemówienie wymaga wcześniejszego przygotowania. Mistrz ceremonii Zazwyczaj prowadzeniem uroczystości pogrzebowych zajmuje się przede wszystkim osoba duchowna. Coraz więcej pochówków odbywa się jednak w charakterze świeckim. W takim wypadku warto zatrudnić mistrza ceremonii, czyli osobę posiadającą wszelkie niezbędne cechy i umiejętności do prowadzenia publicznych uroczystości, w tym także pogrzebów. Fotograf i kamerzysta Oprawa pogrzebu to również wykonanie fotorelacji lub zarejestrowanie materiału wideo z uroczystości. Nie każda rodzina decyduje się na ten element, jednak istnieje w tym zakresie dość szeroka oferta profesjonalnych usług, z których osoby zainteresowane mogą skorzystać wedle życzenia i indywidualnych potrzeb. Transport Nie zawsze dotarcie na pogrzeb jest dla jego uczestników prostym zadaniem. Często też sprawne przemieszczanie się z np. z kościoła na położony daleko cmentarz bywa sporym utrudnieniem zwłaszcza dla osób nieposiadających własnego auta. Obowiązkiem organizatorów ceremonii jest zapewnienie gościom bezpiecznego i wygodnego transportu. Wynajęcie autokaru należy do elementów oprawy, o których nie należy zapominać. ### Jakie dokumenty należy mieć przygotowane na wypadek śmierci? Niezależnie od tego, czy śmierć nadchodzi niespodziewanie czy jest wynikiem długiej choroby, po tym tragicznym zdarzeniu trzeba pamiętać o ważnych sprawach formalnych. Związane są one z koniecznością zebrania właściwych dokumentów dotyczących zmarłego. Zatem, jakie dokumenty należy mieć przygotowane w razie śmierci? Dokumenty po śmierci – co jest potrzebne? Wraz ze śmiercią bliskiej osoby pojawia się nie tylko żal i smutek. Bliscy muszą również pamiętać o tym, by zebrać ważne dokumenty potrzebne do przeprowadzenia wszystkich formalności po zgonie. Dokumentację na wypadek śmierci można podzielić na kilka kategorii: - dokumenty do wypisania karty zgonu - dokumenty potrzebne do zgłoszenia zgonu - dokumenty potrzebne do organizacji pogrzebu Dokumenty do wypisania karty zgonu Karta zgonu jest dokumentem otrzymywanym od lekarza, który stwierdził zgon. Jest to dokument, który potwierdza śmierć. Do wypisania karty zgonu konieczne jest posiadanie dowodu osobistego zmarłego lub innego dokumentu ze zdjęciem. Dokumenty potrzebne do zgłoszenia zgonu Zgłoszenie zgonu to procedura, która prowadzona jest w urzędzie stanu cywilnego właściwym dla miejsca zgonu. Bliscy zmarłego mają na nią 3 dni, licząc od momentu wystawienia karty zgonu. W przypadku zgonu z powodu choroby zakaźnej termin ten wynosi 24 godziny. Do zgłoszenia zgonu potrzebne są: - karta zgonu - dowód osobisty zmarłego - własny dokument tożsamości, na przykład dowód osobisty, paszport Na podstawie zgłoszenia zgonu otrzymuje się akt zgonu, który będzie potrzebny do dalszych formalności. Dokumenty potrzebne do organizacji pogrzebu Przed wizytą w zakładzie pogrzebowym również trzeba zebrać właściwe dokumenty do przekazania lub okazania pracownikom. Do organizacji pogrzebu należy zgromadzić: - akt zgonu otrzymany w urzędzie stanu cywilnego - dokument tożsamości osoby, która zleca organizację pogrzebu - akt urodzenia lub małżeństwa potwierdzający pokrewieństwo do osoby zmarłej Gdy zmarły był ubezpieczony i jego bliscy mają prawo do otrzymania zasiłku pogrzebowego, należy także przekazać dokument potwierdzający to prawo, na przykład legitymację emeryta-rencisty z ZUS lub z KRUS. Zakład pogrzebowy może w imieniu klienta załatwić sprawy formalne w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych albo w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Jakie dokumenty na wypadek śmierci warto zgromadzić? Poza powyższymi formalnościami śmierć pociąga za sobą także wiele innych obowiązków, na przykład powiadomienie ubezpieczyciela, zamknięcie kont bankowych, przepisanie lub zrezygnowanie z usług, z których korzystał zmarły. Aby ułatwić bliskim załatwienie formalności na wypadek własnej śmierci, warto zebrać najważniejsze dokumenty i informacje w teczce albo segregatorze. Lista dokumentów na wypadek śmierci: - testament, gdy został napisany - informacje o rachunkach bankowych, lokatach, środkach na kontach OFE, IKE, IKZE, akcjach - informacje o polisach na życie - informacje o zobowiązaniach – kredytach, pożyczkach - dokumenty związane z pracą, działalnością gospodarczą - dokumenty samochodu, zapasowe kluczyki - lista instytucji, firm, do których należy zgłosić zgon, na przykład dostawcy mediów - informacje o adresach e-mail, kontach na portalach społecznościowych, by je zamknąć Jak przechowywać dokumenty na wypadek śmierci? Dokumenty zgromadzone na wypadek śmierci najlepiej umieścić w dobrze znanym każdemu członkowi rodziny miejscu, na przykład w biurku, na półce. Dzięki temu bliscy mogą łatwo je odnaleźć, gdy pojawi się taka potrzeba.   ### Stypa – o czym warto pamiętać? Stypa, czyli konsolacja to spotkanie z poczęstunkiem organizowane po pochówku bliskiej osoby. O czym warto pamiętać przy organizacji stypy? Czym jest stypa – konsolacja? Stypa, określana także jako przyjęcie pożegnalne albo konsolacja, jest wydarzeniem obywającym się po pogrzebie, w którym uczestniczą rodzina i inni bliscy zmarłego. Tradycja urządzania styp kultywowana jest od wieków przez Słowian. Popularna jest również w Polsce. Czy stypa jest obowiązkowa? Organizacja stypy nie jest obowiązkiem bliskich zmarłego, podobnie jak uczestnictwo w takim spotkaniu. Jest ona jednak często spotykanym elementem pogrzebu. Główną przyczyną braku stypy jest gorsze samopoczucie rodziny, która po śmierci bliskiego nie chce przebywać w towarzystwie i woli spędzić ten czas w mniejszym gronie. Również pojawia się kwestia finansowa, ponieważ organizacja stypy jest dodatkowym wydatkiem. Kogo należy zaprosić na konsolację? Na spotkanie po pochówku zapraszane są wybrane osoby, które brały w nim udział – najbliższa rodzina i znajomi zmarłego. Nie ma obowiązku zapraszania wszystkich uczestników pogrzebu na konsolację. Najczęściej członek rodziny zmarłego zaprasza na stypę po pochówku, podczas składnia kondolencji. Również może on przekazać takie informacje osobiście lub telefonicznie przed pogrzebem. Gdzie urządzić stypę dla żałobników? Stypa najczęściej urządzana jest w lokalu – restauracji, domu przyjęć. Wówczas o poczęstunek dla zgromadzonych gości dbają jego pracownicy. Najczęściej serwowany jest obiad oraz deser. Takie rozwiązanie jest najwygodniejsze i najczęściej wybierane wtedy, gdy podczas spotkania ma uczestniczyć większa liczba osób. Istnieje również możliwość urządzenia konsolacji w domu zmarłego lub innej osoby z rodziny. Wówczas spotkanie ma charakter bardziej kameralny. Poczęstunek to najczęściej domowe ciasta, przekąski. Zwykle przygotowywane są one przez rodzinę. Jest też możliwość zamówienia cateringu – dań z dowozem. Jak zorganizować stypę? Aby urządzić stypę, należy wybrać odpowiedni lokal oraz menu. Jako że pogrzeb najczęściej odbywa się kilka dni po śmierci, ważny jest czas. Konsolacja może być zorganizowana samodzielnie, lecz warto wskazać, że jej urządzeniem zajmują się również zakłady pogrzebowe. Organizacja stypy przez zakład pogrzebowy to wygodne rozwiązanie dla żałobników, ponieważ nie muszą oni samodzielnie zajmować się wyszukaniem lokalu, wyborem menu, rozliczeniami. Zakłady współpracują z zaufanymi lokalami i zajmują się sprawami organizacyjnymi. Szczegóły ustala się w zakładzie pogrzebowym – to zatem brak dodatkowych trosk w tym trudnym czasie. Koszty organizacji stypy Cena stypy zależna jest od wielu czynników: liczby gości, wybranego menu, czasu trwania spotkania, cennika lokalu. Koszty ustalane są indywidualnie. Najczęściej ceny przyjęcia pożegnalnego rozpoczynają się od około 30-40 złotych na gościa, natomiast średni wydatek to około 50-70 złotych na jedną osobę. Dokładne informacje o cenie konsolacji można uzyskać bezpośrednio w wybranym lokalu lub w zakładzie pogrzebowym, który zajmuje się jej organizacją. ### Kim jest Mistrz Ceremonii Żałobnej? Zdecydowana większość pogrzebów w Polsce odbywa się z udziałem osoby duchownej. W ciągu ostatnich lat widać jednak rosnące zainteresowanie pochówkami, w których zamiast księdza uczestniczy Mistrz Ceremonii Żałobnej. Kim on jest i na czym polega jego praca? Mistrz Ceremonii Żałobnej – kto to jest? Mistrzem Ceremonii Żałobnej nazywa się osobę, która przewodniczy pochówkom świeckim, czyli odbywającym się bez ceremoniału religijnego. Nie ma on święceń kapłańskich. Zawodu można nauczyć się na specjalnym szkoleniu. Dobrego Mistrza Ceremonii powinny wyróżniać odpowiednia dykcja, umiejętność przemawiania, ale również wysoka kultura osobista, takt, wyczucie, dyskrecja, aby dzięki temu wesprzeć bliskich zmarłego w trudnych dla nich chwilach. Osoba ta powinna też wyróżniać się nienaganną prezencją – podczas pogrzebu Mistrz Ceremonii Żałobnej najczęściej nosi czarną togę, płaszcz albo garnitur, a także nakrycie głowy jak biret, łańcuch z orłem lub innymi dystynkcjami. Kiedy skorzystać z usług Mistrza Ceremonii? Usługi Mistrza Ceremonii najczęściej wybierane są wtedy, gdy zmarły wcześniej wyraził taką wolę, na przykład ustnie albo w swoim testamencie. Coraz więcej osób w Polsce decyduje się na pogrzeb bez księdza, głównie ze względu na brak wiary. Pochówki te wybierane są przez ateistów, agnostyków, a także osoby, które są wierzące, lecz nie życzyły sobie obecności osoby duchownej na pogrzebie. Ceremonie, w których biorą udział Mistrzowie Ceremonii, często określane są też jako humanistyczne, ateistyczne. Mistrz Ceremonii Żałobnej – na czym polega jego praca? Praca Mistrza Ceremonii rozpoczyna się jeszcze przed pogrzebem. Spotyka się on z bliskimi zmarłego, aby dowiedzieć się więcej o nim oraz o tym, co wygłosić podczas pochówku. Następnie przygotowuje on mowę pogrzebową (laudację), którą wygłasza podczas ceremonii. Może również dobrać właściwą oprawę muzyczną pochówku, a także przygotować pokaz zdjęć, film. Najczęściej Mistrz Ceremonii współpracuje z zakładem pogrzebowym, dlatego razem z jego pracownikami uzgadnia szczegóły przebiegu pochówku. Niektórzy Mistrzowie swoje usługi świadczą samodzielnie. Zadania Mistrza Ceremonii Żałobnej: - spotkanie się z bliskimi zmarłego - stworzenie scenariusza ceremonii - przygotowanie i wygłoszenie mowy pogrzebowej - wybór oprawy muzycznej i wizualnej ceremonii - współpraca z pracownikami zakładu pogrzebowego   Jak wygląda pogrzeb z udziałem Mistrza Ceremonii Żałobnej? Świecki pochówek z udziałem Mistrza Ceremonii zwykle odbywa się w kaplicy oraz na cmentarzu lub tylko na cmentarzu. Ceremonia rozpoczyna się od przywitania żałobników. Następnie Mistrz wygłasza mowę, w której przybliża sylwetkę osoby zmarłej – opisuje jej zainteresowania, pasje, odnosi się do bliskich, życia zawodowego. Na koniec może także przeczytać podziękowania przygotowane przez rodzinę i składa kondolencje. Mistrz Ceremonii – ile kosztują jego usługi? Aktualnie większość zakładów pogrzebowych współpracuje z Mistrzami Ceremonii Żałobnej i to tam można zamówić jego usługi. Cena najczęściej wynosi kilkaset złotych. ### Nagrobki - klasyfikacja i cechy charakterystyczne Oznaczanie miejsca pochówku zmarłych jest elementem naszej kultury, która nakazuje szczególnym szacunkiem otaczać zarówno ciało osób zmarłych, jak i pamięć po nich. Jedną z materialnych oznak owej pamięci są nagrobki. Spacerując alejkami cmentarnymi, można odnieść wrażenie, że są one bardzo podobne do siebie, niemal identyczne, jednak z punktu widzenia rzemiosła kamieniarskiego nagrobki można dzielić i klasyfikować na wiele rodzajów z uwzględnieniem odmiennych kryteriów. Historia nagrobków Kamienna pozioma płyta zestawiona z pionową tablicą, na której umieszcza się napisy, zdjęcia, krzyż pojawiła się w historii stosunkowo późno. W czasach prehistorycznych miejsca ostatniego spoczynku oznaczano kurhanami – kopcami ziemnymi usypanymi nad złożonym w ziemi ciałem zmarłego, bądź jego spalonymi prochami umieszczonymi w urnach grzebalnych. Wraz z urną w kurhanach umieszczano przedmioty codziennego użytku, które należały do zmarłego. Czasem ilość i rodzaj tych przedmiotów zaskakiwały bogactwem. Przykładem mogą być kurhany scytyjskie, w których archeolodzy niejednokrotnie znajdowali duże ilości wyrobów ze złota. Innym rodzajem nagrobków są wielkie budowle megalityczne – kamienne kręgi lub pojedyncze głazy. Takimi nagrobkami wyróżniano najzamożniejszych i najbardziej walecznych członków społeczności. W czasach pierwszych cywilizacji władcy oraz przedstawiciele najwyższych klas społecznych mogli liczyć na pochówek w majestatycznych, bogatych w formie grobowcach. W Egipcie były to mastaby i piramidy, w Grecji stele i tolosy, a w starożytnym Rzymie sarkofagi oraz kapliczki. W średniowieczu pojawia się typ nagrobka zbliżony do formy znanej nam współcześnie: skromna pozioma płyta wraz z pionową tablicą lub pozioma płyta z krzyżem. Renesans w historii sztuki kamieniarskiej to czas używania marmuru oraz piaskowca – materiałów z których tworzono wspaniale zdobione płyty nagrobne, sarkofagi oraz rzeźby. Bardzo często były to nagrobki przyścienne. Nagrobek zdobiony rzeźbami nazywamy pomnikiem. Od czasów klasycystycznych do dziś formą wiodącą nagrobków stawianych na mogiłach są granitowe płyty poziome i tablice pionowe z napisami zawierającymi dane zmarłego oraz epitafia, z krzyżami, zdjęciami, czasem zdobione wykutymi w kamieniu rysunkami. Klasyfikacja nagrobków – kryteria podziału W kamieniarstwie nagrobki dzielimy ze względu na: Materiał, Wielkość, Zawartość (trumna, urna), Układ elementów (poziome i pionowe). Materiały kamieniarskie Najbardziej rozpowszechnionym materiałem używanym w kamieniarstwie jest granit. To kamień nienasiąkliwy, wytrzymały i dość łatwy w obróbce. Granitowe nagrobki w przeważającej części mają barwę z szerokiej gamy szarości, ale są także granity czarne, czerwone, brązowe, żółte, kremowe, Pomniki wykonywane są także z marmuru oraz piaskowca. Wspaniałe kolory - od czystej bieli po głęboką czerń, piękne żyłkowania dają niezwykłe efekty końcowe, ale w naszych warunkach klimatycznych te rodzaje kamienia nie sprawdzają się – są nasiąkliwe, ulegają przebarwieniom na skutek działania warunków atmosferycznych oraz biologicznych (mchy, algi, porosty). Trwałym i niedrogim materiałem jest lastriko – mieszanina cementu i grysu. W zależności od proporcji, średnicy i koloru grysu, dodanych barwników można uzyskać bardzo zróżnicowane rodzaje budulca. Jednak jest to materiał używany coraz rzadziej. Na popularności zyskują z kolei pomniki nagrobne wykonywane z kompozytów, czyli materiałów wytworzonych z co najmniej dwóch składników o różnych własnościach. W przypadku kompozytów kamiennych są to: mielone kamienie naturalne oraz żywice, czyli lepiszcza, które spajają kamień. Oczywiście stosuje się także dowolne barwniki. Nagrobki z kompozytów są bardzo wytrzymałe, odporne na działanie deszczu, mrozu, słońca, a przy tym nie ma praktycznie ograniczeń co do kolorystyki. Klasyfikacja nagrobków ze względu na wielkość W tym kryterium podziału zasadniczo umieszcza się trzy rodzaje nagrobków: Dziecięce, Pojedyncze, Podwójne. Te ostatnie czasem przybierają formę grobowców – budowli dużych, niekiedy w formie kaplic, gdzie składa się ciała zmarłych należących do tej samej rodziny. Grobowce podwójne lub wielomiejscowe otacza się  ogrodzeniami, zielenią, ozdabia pomnikami górującymi nad otoczeniem. Inne rodzaje nagrobków W przypadku miejsc pochówku szczątków umieszczonych w urnach buduje się nagrobki urnowe. Są one mniejsze, a często także odmienne w formie od nagrobków tradycyjnych. Odrębną dziedziną kamieniarstwa są tablice umieszczane w kolumbariach – miejscach przeznaczonych dla urn. W kolumbariach nie ma miejsca na rzeźby, wystające elementy nagrobków, wazony i tym podobne ozdoby – niewielka powierzchnia i przestrzeń wymuszają oszczędność formy, co ogranicza ten typ nagrobka do kamiennej tablicy przytwierdzanej do ściany kolumbarium. Groby poziome lub pionowe to miejsca pochówku oznaczone tylko jednym z elementów: płytą poziomą lub tablicą pionową. Poziome płyty są to niewielkie tablice umieszczane równo z poziomem cmentarza. Jest to spowodowane czynnikami praktycznymi – wystające kamienne elementy utrudniałyby pielęgnację trawy. Pionowe nagrobki spotyka się na cmentarzach wojennych czy wojskowych, a w Stanach Zjednoczonych są to najbardziej rozpowszechnione typy nagrobków również na ogólnodostępnych nekropoliach. ### Sentencje na nagrobki – przykłady Na polskich cmentarzach można spotkać rozmaite pomniki nagrobne. Niektóre proste, inne kunsztownie zdobione wyrytymi na nich wizerunkami czy napisami. Sentencje na nagrobkach pełnią rolę swoistego dialogu Osoby Zmarłej z tymi, którzy odwiedzają cmentarz. Polska jest krajem w większości katolickim i właśnie w kulturze katolickiej niezwykle powszechnie pojawiają się na nagrobkach napisy, świadczące o wierze zmarłego. Nie są to jednak jedyne napisy. Wiele z nich jest pełnych czułości względem Zmarłego lub też przypomina ważne dla niego słowa. Z jakimi sentencjami można więc się spotkać na polskich cmentarzach? Co w sercu gra… Zamawiający tablice nagrobne wykorzystują szereg najpopularniejszych sentencji, ale wykorzystuje się też fragmenty biblijne oraz pochodzące z modlitw. Niestety, trzeba pamiętać, żeby napis nie był zbyt długi, bo jego umieszczenie na płycie może okazać się niemożliwe lub mało estetyczne. Zdarza się również, że sam zmarły, jeszcze przed śmiercią, wybrał napis, który ma się znaleźć na jego nagrobku. Wtedy możliwy jest cytat z dzieła ulubionego pisarza lub fragment słów piosenki. Nagrobki osób wierzących nierzadko zawierają napisy związane z wiarą w Boga i dalsze życie po śmierci. Płyty nagrobne poświęcone małym dzieciom posiadają teksty spersonalizowane i napisane zdrobniale. Pojawiają się też napisy po łacinie. Jeśli natomiast zmarły był fanem np. zespołu rockowego, pojawić się mogą słowa utworów artystów w języku oryginalnym. Przykłady sentencji na nagrobkach Na cmentarzach najczęściej spotyka się sentencje podkreślające wyznawaną wiarę osoby zmarłej. Oto kilka często występujących przykładów: - „W ręce Twoje Panie, polecam ducha mego”, - „Ja jestem drogą i prawdą i życiem. Nikt nie przychodzi do Ojca inaczej jak tylko przeze mnie.”, - „Kto wierzy, żyć będzie”, - „W krainie życia ujrzy dobroć Boga, bo w domu Ojca jest mieszkań wiele.”, -  „Pan moją siłą i mą tarczą. Jemu zaufało moje serce.”, - "Wieczny odpoczynek racz im dać Panie", -  ” Matko Boska, przyjmij mnie w opiekę swoją.” i inne. Wiele pięknych słów pozostawionych na płytach nagrobnych to pożegnanie z dziećmi i rodzicami. To przykłady: - "Kwiateczkiem byłaś, kwiateczki lubiłaś. Kwiateczek zerwany, przez Boga zabrany.", - " Śpij spokojnie drogi aniele, zobaczymy się w niebie.", - "Śpij synku drogi – tutaj twoja chatka, Tu cię odwiedzi kochająca matka.”, - "Śpij Aniołku", - "Śpij, Mateczko, snem Anioła. Nikt z nas zbudzić cię nie zdoła, ani łzy nasze, ani westchnienia, nie obudzą cię z uśpienia.", Wiele sentencji to cytaty dzieł słynnych pisarzy, a ich słowa są dokładnie dopasowane do osoby, której nagrobek będą zdobiły: - „Śpieszmy się kochać ludzi, tak szybko odchodzą.”, - „Odchodzimy w chwili, kiedy byśmy mogli rozpoczynać życie…”, - „Być może dla świata jesteś tylko człowiekiem, ale dla niektórych ludzi jesteś całym światem.”, - “Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim, Moja droga …, tym zniknieniem swoim! Pełno nas, a jakoby nikogo nie było: Jedną maluczką duszą tak wiele ubyło.” . Na płytach nagrobnych pojawia się też wiele znanych cytatów w języku łacińskim: - "Ave Maria", - "Memento mori.", - "Quo vadis?", - “Sit tibi terra levis”. Oczywiście, podane przykłady to tylko kropla w morzu pomysłów na piękne pożegnanie osoby zmarłej. Sentencje na nagrobkach są często klasyczne, ale wciąż pojawiają się nowe, które stają się popularne i trafiają do serc odwiedzających bliskich na cmentarzach. ### Obudowy tymczasowe grobu – kiedy i gdzie stosować? Groby ziemne w naszej tradycji kulturowej otaczane są szczególnym szacunkiem. Najczęściej przykrywane są pomnikami z kamienia, ale w niektórych sytuacjach wykorzystuje się obudowy tymczasowe grobu. Kiedy i gdzie stosować obudowy tymczasowe grobu? Tymczasowe obudowy użytkowane są: W czasie oczekiwania na wykonanie i postawienie pomnika kamiennego, Na życzenie zmarłego, który chciał spocząć w mogile ziemnej bez kamiennej nadbudowy, W sytuacji braku funduszy na postawienie pomnika, W celu uporządkowania grobów osób bez rodzin, które grzebane były na koszt gminy oraz żołnierzy poległych w czasach wojen światowych lub powstań narodowych, których mogiły spotyka się w lasach czy na polach. Z czego wykonywane są obudowy tymczasowe grobu? Podstawowym materiałem wykorzystywanym do produkcji obudów grobów jest drewno sosnowe lub świerkowe. Drewno jest zabezpieczane środkami chemicznymi chroniącymi przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Żywotność takich produktów przewiduje się na kilka lat. Na zamówienie wykonuje się obudowy z drewna szlachetnych, twardych gatunków, np. dębu, co przy zastosowaniu właściwych zabezpieczeń impregnatami gwarantuje znaczne wydłużenie okresu użytkowania. Takie obudowy poleca się stosować tam, gdzie obudowa z nazwy „tymczasowa” ma mieć charakter stały. Innym materiałem powszechnie stosowanym są tworzywa sztuczne. Nie jest to rozwiązanie korzystne z ekologicznego punktu widzenia, ale bardzo tanie, trwałe, wygodne, zwiększające funkcjonalność. Obudowy plastikowe są łatwe w montażu, lekkie, odporne na działania mechaniczne. W zależności od rodzaju zastosowanego tworzywa tego typu obudowy mają także wysoką odporność na działanie mrozu, wilgoci, słońca. Jakie obudowy tymczasowe grobu wybrać? Przy zakupie obudowy grobu należy kierować się dwoma kryteriami: Czasem użytkowania tego rodzaju rozwiązania, Możliwościami finansowymi. Dodatkowo ważne są preferencje osobiste – ktoś może nie lubić plastiku, z kolei ktoś inny uważa drewno za wyjątkowo nietrwałe, trudne w pielęgnacji czy wręcz nieładne. Obudowy drewniane mogą być w kolorze naturalnym lub zmienionym poprzez zastosowanie dowolnego rodzaju bejcy lub farby. Najczęściej buduje się je w kształcie skrzyni zwężanej ku górze lub prostopadłościanu o równych podstawach. Klienci zamawiający obudowy mogą zdecydować się na formy proste, bez ozdób lub wybrać produkty wykończone fantazyjnymi frezowaniami, ażurowymi koronami wieńczącymi obudowę na górze. Obudowy z tworzyw mają szeroką gamę kolorystyczną oraz różne formy. Bardzo często ozdabia się je zaokrąglonymi lub ściętymi narożnikami. Na frontowej ścianie można umieścić tabliczkę metalową z danymi zmarłego. Przy zakupie tego rodzaju obudowy warto sprawdzić z jakiego rodzaju tworzywa wykonano produkt. Jeśli jest to powszechnie stosowane w przemyśle tworzywo HIPS, to należy liczyć się z brakiem odporności na zmienne warunki aury. Wybierać należy obudowy z plastiku typu ABS, który zachowuje swoje walory użytkowe w temperaturach od -40 do +85 stopni Celsjusza. Montaż i pielęgnacja obudowy grobu Montaż obudowy jest bardzo prosty: skrzynię stawia się na grobie a następnie wypełnia się ją ziemią. Obudowy mają w środku poprzeczne wzmocnienia, przez co są stabilne, nie rozchodzą się, nie zmieniają kształtu. Grób można przykryć sztuczną trawą, kompozycjami kwiatowymi, ozdobić nasadzeniami trwałymi lub zmienianymi corocznie. Obudowy drewniane poddają się niszczącym działaniom warunków środowiskowych. Należy więc liczyć się z koniecznością malowania i impregnowania. Zabrudzenia usuwa się zwilżonymi w wodzie ściereczkami. Obudowy z tworzyw sztucznych są niezmienne przez lata. W przypadku zabrudzenia wystarczą proste zabiegi pielęgnacyjne – przetarcie ściereczką zmoczoną w wodzie z dodatkiem niewielkiej ilości detergentów. Ile kosztuje tymczasowa obudowa grobu? Obudowa tymczasowa to wydatek niewielki. Najprostsze w formie obudowy sosnowe można kupić w cenie już od około 90-100 złotych. Obudowy drewniane zdobione z dodatkami typu tabliczka czy krzyż kosztują 200 – 300 złotych. Produkty wykonane z tworzyw wyceniane są na około 200 – 400 złotych. Producenci proponują często w zestawie sztuczną trawę do ułożenia na górze. Trawa to dodatkowy wydatek rzędu 35-40 złotych. ### Nagrobki plastikowe - zalety i wady Nagrobki plastikowe cieszą się sporym zainteresowaniem, lecz w Polsce nie są one jeszcze zbyt popularne. Konstrukcje z tworzywa sztucznego posiadają wiele zalet, jednak nie można zapomnieć również o wadach. Omawiane rozwiązanie w zdecydowanej większości przypadków ma charakter tymczasowy. Oznacza to, że poprzedza ono budowę docelowego nagrobka np. kamiennego. Jest to doskonała propozycja dla tych, którzy nie posiadają wystarczającej ilości gotówki, jednak chcą, aby miejsce spoczynku bliskiej osoby prezentowało się godnie i elegancko. Wytrzymałość mechaniczna Nagrobki wykonywane z tworzyw sztucznych zapewniają optymalną wytrzymałość mechaniczną. Z wiadomym względów nie jest to opcja na stałe, jednak konstrukcja może pozostać w nienagannym stanie nawet kilka lat. Oczywiście plastik nigdy nie będzie tak trwały i odporny na odkształcenia, jak np. granit. Pomimo tego jakość opisywanego materiału jest satysfakcjonująca. Odporność na czynniki atmosferyczne Kolejnym plusem nagrobków plastikowych jest wysoka odporność na negatywne oddziaływanie czynników atmosferycznych m.in. śniegu, deszczu, ujemnych temperatur. Tworzywo sztuczne lepiej sprawdza się zimą. Latem mogą pojawić się odbarwienia, które są wynikiem intensywnego promieniowania słonecznego. Nie należy oczekiwać, że konstrukcja będzie przez lata prezentować się tak samo. Wraz z upływem czasu pojawią się ślady użytkowania. Interesujący wygląd Tworzywo sztuczne oferowane jest w wielu różnych kolorach, wzorach i fakturach. Może ono imitować kamień lub inny materiał, a więc nagrobek będzie prezentować się elegancko. Opisywane rozwiązanie, to świetna opcja dla tych, którzy chcą stworzyć próbną wersję docelowego nagrobku. Można dowiedzieć się, jak będzie on finalnie wyglądać. Łatwe czyszczenie Powierzchnia z tworzywa sztucznego jest łatwa i szybka w czyszczeniu, jednak wiele zależy od typu uszkodzenia. Może okazać się, że usunięcie rozgrzanej parafiny będzie nie lada wyzwaniem. Istnieje również ryzyko pojawienia się trwałego śladu, którego nie będzie można wyeliminować. Korzystna cena Największym atutem nagrobku plastikowego jest korzystnie niska cena. To prawdziwy strzał w dziesiątkę dla tych, którzy aktualnie nie posiadają zbyt dużej ilości gotówki, jednak chcą, aby miejsce spoczynku zmarłego prezentowało się nienagannie. Podatność na ślady użytkowania Właściwie pielęgnowane kamienne nagrobki nawet po kilkudziesięciu latach prezentują się perfekcyjnie. Nie można powiedzieć tego o tworzywie sztucznym, ponieważ jest to materiał podatny na odkształcenia. Widoczne ślady użytkowania pojawiają się zwykle już po kilku latach. Nie jest to jednak problemem dla tych, którzy poszukują rozwiązania tymczasowego. Niska wartość Minusem jest również fakt, że wartość nagrobka plastikowego nie jest zbyt wysoka. Niektórzy nie chcą inwestować w konstrukcje, które będą wyłącznie "na chwilę". Być może lepiej wstrzymać się z budową nagrobka. Ostateczna decyzja to kwestia bardzo indywidualna, która zależy od wielu czynników. ### Pielęgnacja nagrobków Zadbany nagrobek to nasz wyraz szacunku dla zmarłego. Każdego dnia jest on wystawiony na działanie wielu niekorzystnych czynników. Wymaga zatem systematycznej pielęgnacji. Jak skutecznie wyczyścić i zabezpieczyć pomnik nagrobny? Oto najważniejsze informacje! Jak pielęgnować nagrobek? Przede wszystkim pielęgnacja nagrobków powinna być zależna od tego, z jakiego kamienia zostały one wykonane. Dobór odpowiednich preparatów i akcesoriów pozwala na skuteczne wyczyszczenie pomnika bez ryzyka jego uszkodzenia. Skała jak granit, z której wykonuje się większość nagrobków, jest bardzo trwała i wytrzymała, ale niewłaściwie czyszczona może pokryć się rysami i matowieć. Z kolei kamienie jak marmur oraz piaskowiec wymagają delikatnego czyszczenia, ponieważ są bardziej podatne na uszkodzenia niż granit. Stąd też skały te stosowane są przez zakłady kamieniarskie dość rzadko. Wiele grobów wykonanych jest z lastriko, czyli betonowego materiału wymieszanego z grysem kamiennym. Mogą być wymagające w pielęgnacji, zwłaszcza wtedy, gdy są mocno zabrudzone, porośnięte mchem. Mycie i czyszczenie nagrobków Do mycia i czyszczenia nagrobków konieczne będą: - płyn do mycia naczyń lub specjalny płyn do mycia nagrobków - gąbka albo ściereczka - ciepła woda Pomników z kamienia jak granit, marmur i piaskowiec nie zaleca się czyścić twardymi szczotkami, aby nie spowodować ich zarysowań. Nagrobki z lastriko można natomiast myć szczotkami ryżowymi. Na początku z nagrobka ścieramy osadzony kurz i inne zabrudzenia miotełką, a potem myjemy go wodą z dodatkiem detergentu. Na uporczywe plamy można nałożyć większą ilość detergentu i zaczekać kilka minut na ich rozpuszczenie. Na koniec powierzchnię powinno się spłukać czystą wodą i wypolerować suchą ściereczką lub miękką gąbką. Gdy do powierzchni nagrobka przykleił się wosk, najlepiej usunąć go za pomocą drewnianej szpatułki. Nożyki mogą spowodować zarysowanie nawierzchni. Do czyszczenia nagrobków nie należy stosować: - octu - zmywaczy do paznokci - rozpuszczalników - płynów do czyszczenia toalet - wybielaczy - piasku - soli Impregnacja nagrobków Aby nagrobek był zabezpieczony przed czynnikami zewnętrznymi i na dłużej wyglądał atrakcyjnie, warto także przeprowadzić jego impregnację. Specjalne impregnaty tworzą wtedy na jego powierzchni ochronną warstwę. W sprzedaży można znaleźć różne rodzaje impregnatów, które mają postać płynów oraz sprayów. Preparat rozprowadza się na suchej nawierzchni z użyciem gąbki albo wałka. Dla dodatkowej ochrony zaleca się zastosowanie dwóch warstw. Jak czyścić krzyże i napisy na nagrobkach? Gdy znajdujące się na pomniku nagrobnym krzyże i napisy są brudne lub zaśniedziałe, należy czyścić je z wykorzystaniem pasty do metalu albo preparatów przeznaczonych do tego celu. Słabo widoczne litery można poprawić specjalnymi markerami. Jak zadbać o przestrzeń wokół nagrobka? Podczas wizyty na cmentarzu warto również zwrócić uwagę na otoczenie nagrobka. Często rośnie przy nim trawa, chwasty, gromadzą się liście. Rośliny najlepiej wyrwać albo wyciąć, dlatego pod ręką warto mieć niewielki sekator albo nożyce i rękawice. Opadłe liście należy zebrać, na przykład szufelką lub małymi grabiami. ### Muzyka na pogrzebie – czy tylko żałobna? W czasie uroczystości pogrzebowych dość istotnym elementem jest muzyka. Grana w tle podczas mszy i pochówku na cmentarzu, stanowi idealne uzupełnienie ciszy, smutku i zadumy żałobników. Dźwięki doskonale oddają emocje, wyrażają żal i podkreślają ważne dla bliskich zmarłego momenty całej ceremonii. Jaka muzyka na pogrzebie grana jest najczęściej? Czy organizatorzy uroczystości muszą decydować się tylko na typowo żałobne utwory? Muzyka na pogrzebie – najczęstsze wybory Podczas ceremonii związanych z pochówkiem zmarłego najczęściej grana jest, oczywiście, muzyka żałobna wykonywana na kościelnych organach. Wiele rodzin decyduje się również na dźwięki innych instrumentów – do uroczystości pogrzebowych szczególnie dobrze pasują skrzypce, harfa, trąbka, flet i wiolonczela, które można wykorzystać także na cmentarzu. Na pogrzebach dominuje oczywiście muzyka klasyczna, zwłaszcza utwory kompozytorów takich jak Chopin (słynny „Marsz żałobny), Lutosławski, Mozart, Czajkowski czy Bach. Niezwykle popularnym motywem jest hymn religijny „Ave Maria”, który może być wykonywany zarówno instrumentalnie, jak i śpiewany przez solistę. Na wielu uroczystościach pogrzebowych rozbrzmiewają również znane hejnały, zwłaszcza słynne „Il silenzio” (czyli „Cisza”). Pogrzeb – czy muzyka tylko żałobna? Wiele osób zastanawia się jednak, czy na pogrzebie koniecznie grana musi być tylko żałobna muzyka. Odpowiedź jest prosta – oczywiście, że nie. Oprawa muzyczna pochówku to bardzo indywidualna sprawa, o której decydują najbliżsi zmarłego, dlatego nie muszą to być tradycyjne wybory. Można zatem postawić na coś zdecydowanie mniej oczywistego. Organizując pogrzeb członka rodziny, często bierze się więc pod uwagę przede wszystkim jego preferencje, upodobania, osobowość czy styl życia, który wiódł. Na wielu ceremoniach rozbrzmiewają zatem słynne muzyczne standardy i przeboje współczesnej muzyki rozrywkowej. W Polsce popularnym wyborem są piosenki m.in. Czesława Niemena, Violetty Villas, Edyty Geppert, Andrea Bocellego, Louisa Armstronga czy Franka Sinatry. Nie brak też dźwięków innych wykonawców, będących przedstawicielami bardzo różnorodnych gatunków muzycznych. Dosyć często bliscy decydują się na wspólne odsłuchanie w trakcie pochówku na cmentarzu utworów, którego zmarły szczególnie lubił. Niekoniecznie muszą to być bardzo podniosłe czy smutne kompozycje. Najistotniejsze, aby muzyka na pogrzebie była ważna dla zmarłego lub w jakiś sposób wiązała się z jego osobą. Dobrym przykładem jest odtworzenie hymnu klubu sportowego, któremu nieżyjący kibicował, czy melodii z filmu, który należał do jego ulubionych. W ten sposób bliscy mogą podczas ostatniego pożegnania w jeszcze większym stopniu upamiętnić postać zmarłego, oddać mu cześć, skłonić uczestników ceremonii do refleksji i wspomnień. Niejednokrotnie zdarza się też, że zmarły, jeszcze za życia, wspominał bliskim, jakiej muzyki życzyłby sobie na własnym pogrzebie. Wówczas warto w trakcie organizacji pochówku zadbać o właściwą oprawę muzyczną ceremonii, zgodną z ostatnią wolą nieżyjącego. Będzie to oznaką szacunku do jego osoby i decyzji. ### Co można zrobić z urną z prochami? Do transportu urny z prochami nie jest wymagany specjalny środek transportu typu karawan. Urnę można przewozić np. samochodem osobowym. Jedyny obowiązek, jaki należy spełnić, to przewożenie urny z poszanowaniem prochów zmarłego. Przewóz prochów jako ostateczny cel zakłada obowiązek ich pochówku. W myśl ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych istnieje obowiązek pochowania prochów na cmentarzu. Za niedopełnienie obowiązku pochowania prochów istnieje kara aresztu lub grzywny. Ustawa ta dopuszcza także – w szczególnych przypadkach - zatopienie prochów w morzu. Warto wiedzieć, że urny pogrzebowe można pochować w grobie, w którym znajdują się już inne trumny lub urny. ### Jak sprowadzić urnę z prochami Zmarłego z zagranicy? Sam transport urny z prochami może odbyć się zwyczajnym środkiem transportu drogowego bądź powietrznego. Jednak w celu uniknięcia problemów natury prawnej, administracyjnej oraz finansowej (m.in. z uzyskaniem zasiłku pogrzebowego oraz zezwolenia na pochowanie na cmentarzu) konieczne jest dopełnienie konkretnych formalności. Do wydania decyzji-zezwolenia na sprowadzenie zwłok / szczątków ludzkich / urny z prochami z zagranicy niezbędne są: 1. Wniosek o wydanie zezwolenia na sprowadzenie zwłok / szczątków ludzkich / urny z prochami z zagranicy. UWAGA! Wniosek (w imieniu osoby fizycznej będącej wnioskodawcą) może także złożyć specjalistyczna firma transportowa działająca z upoważnienia wnioskodawcy. 2. Polski akt zgonu lub inny polski dokument urzędowy stwierdzający zgon lub zagraniczny akt zgonu lub inny zagraniczny dokument urzędowy stwierdzający zgon wraz z tłumaczeniem jego treści na język polski przez tłumacza przysięgłego. 3. W przypadku braku określenia przyczyny zgonu w akcie zgonu lub innym dokumencie urzędowym stwierdzającym zgon, należy dodatkowo przedłożyć dokument urzędowy stwierdzający wykluczenie jako przyczyny zgonu choroby zakaźnej wymienionej w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie wykazu chorób zakaźnych, w przypadku których stwierdzenie zgonu wymaga szczególnego postępowania ze zwłokami osób zmarłych na te choroby (Dz. U. Nr 152, poz. 1742) Inne niezbędne dane: 1. Imię i nazwisko osoby zmarłej, 2. Data i miejsce urodzenia, 3. Data i miejsce zgonu, 4. Adres ostatniego miejsca zameldowania osoby zmarłej w Polsce lub za granicą, 5. Imię i nazwisko, adres oraz numer i seria dokumentu tożsamości osoby organizującej sprowadzenie ciała (wnioskodawcy), a także stopień pokrewieństwa względem zmarłego, lub/i nazwa i adres firmy transportowej, działającej z upoważnienia wnioskodawcy, 6. Określenie przyczyny zgonu, 7. Miejsce, z którego zwłoki albo szczątki ludzkie zostaną przewiezione, 8. Imiona rodziców osoby zmarłej, 9. Nazwisko rodowe matki osoby zmarłej, 10. Informacja odnośnie środku transportu, którym zostaną przewiezione zwłoki albo szczątki ludzkie, 11. Nazwa i dokładny adres firmy zajmującej się transportem ciała 12. Nazwa i adres cmentarza, na którym odbędzie się pochówek. *W przypadku sprowadzania urny z prochami, nie ma potrzeby zlecania transportu firmie przewozowej – transportu z zagranicy może dokonać osobiście wnioskodawca lub osoba z rodziny zmarłego, wskazana imiennie w decyzji. Jednak jeśli oczekujesz pomocy w przewozie urny z prochami - znajdziesz ja pod tym adresem. ### Międzynarodowy transport zmarłych W przypadku, gdy śmierć bliskiej dla Państwa osoby nastąpi za granicą, w celu przywiezienia jej ciała do kraju, gdzie ma zostać pochowana, należy koniecznie dokonać dodatkowych formalności. Proces postępowania w takiej sytuacji jest regulowany przez rozporządzenie ministra zdrowia. Rozporządzenie to mówi, że aby przewieść ciało zmarłej osoby do kraju, potrzebne są oświadczenia dwóch stron: 1. Pierwsza z nich to państwowy powiatowy inspektor sanitarny właściwy dla miejsca, z którego ciało danej osoby jest przywożone. Wydaje on zezwolenie na: 1) przewóz zwłok w granicach państwa: a) środkami transportu drogowego - na odległość powyżej 60 km, b) środkami transportu kolejowego, lotniczego i wodnego - na każdą odległość; 2) wywóz ciała poza granice państwa. 2. Druga strona to starosta właściwy dla miejsca, w którym ciało ma być pochowane, który w porozumieniu z państwowym powiatowym inspektorem sanitarnym, wydaje zezwolenie na sprowadzenie zmarłego z obcego państwa. Wydanie owych zezwoleń następuje w drodze decyzji administracyjnej na pisemny wniosek osoby uprawnionej do pochowania zmarłej osoby, nie później niż w terminie 3 dni od dnia otrzymania wniosku. Ponadto istnieje szereg wymogów dotyczących środków transportu przeznaczonych do przewozu zmarłych. Najprostszą drogą zorganizowania transportu, jest skorzystanie z usług zakładu pogrzebowego lub innej firmy, oferującej usługi przewozu Zmarłych. Promujemy tylko doświadczone i uczciwe firmy - proszę kliknąć i wybrać kraj z listy. Znajdują sie tam podmioty doświadczenie w organizacji przewozów zmarłych i pośredniczących we wszystkich formalnościach, w tym: - w uzyskaniu zezwoleń w polskich urzędach - wyrabianiu polskich oraz zagranicznych dokumentów - tłumaczeniu niezbędnych dokumentów - załatwieniu dokumentacji odpraw celnych i sanitarnych - załatwieniu formalności i spełnieniu wymogów sanitarnych i prawnych co do rodzaju i sposobu przewozu. Dzięki powyższym usługom nie trzeba się martwić o dopilnowanie formalności. Cały proces przewozu zmarłej osoby, łącznie z uzyskaniem niezbędnych dokumentów, jest wówczas organizowany i dopilnowany przez wyspecjalizowany w tym zakresie firmę funeralną. ### Krajowy transport zmarłych Transport ciała zmarłego jest niezbędną czynnością, jaką trzeba zorganizować po odejściu bliskiej osoby. Mogą go wykonać tylko te osoby i przedsiębiorstwa, które posiadają pozwolenie na przewóz zwłok. Wydawanie pozwoleń jest regulowane przez rozporządzenie Ministra Zdrowia. Oto wykaz danych, które należy podać w celu uzyskania pozwoleń oraz wymagania sanitarno-techniczne, jakim powinien odpowiadać środek transportu. 1. Dane jakie powinny być zawarte we wniosku osoby uprawnionej (czyli najbliższej rodziny) o wydanie pozwoleń i zaświadczeń na przewóz ciała zmarłego: 1) nazwisko, imię lub imiona, nazwisko rodowe, datę i miejsce urodzenia, ostatnie miejsce zamieszkania osoby zmarłej; 2) datę i miejsce zgonu; 3) miejsce, z którego ciało będzie przewożone; 4) miejsce pochówku; 5) środek transportu, którym zostanie przewiezione ciało zmarłego; 6) nazwisko, imię lub imiona, adres zamieszkania wnioskodawcy oraz numer i seria dokumentu tożsamości. W przypadku, gdy przyczyna zgonu nie jest określona, należy dołączyć dokument urzędowy stwierdzający wykluczenie choroby zakaźnej jako przyczyny śmierci. 2. Wymogi techniczne i sanitarne dotyczące środka transportu drogowego przeznaczonego do przewozu ciała: Wymogi rozporządzenia mówią, że wyżej wymieniony środek transportu powinien być zarejestrowany jako pojazd specjalny zgodnie z zasadami ruchu drogowego i posiadać: - kabinę kierowcy odizolowaną od części przeznaczonej na umieszczenie ciała zmarłego, - zabezpieczenie przed przesuwaniem się trumny lub innego pojemnika o tym samym przeznaczeniu podczas przewozu, - osobne miejsce do przechowywania sprzętu myjąco - czyszczącego, środków dezynfekujących i jednorazowych rękawic ochronnych, - trwałe oznakowanie w sposób wskazujący na jego przeznaczenie. Ponadto w części przeznaczonej na umieszczenie trumny, nie jest dopuszczalny montaż miejsc siedzących, a jej podłoga musi być wykonana z materiałów łatwo zmywalnych i odpornych na działanie środków dezynfekujących. Sposób dezynfekcji pojazdu powinien natomiast być dostosowany do przepisów zawartych w rozporządzeniu (powinna mieć miejsce po każdorazowym przewiezieniu ciała przy użyciu preparatów o działaniu bakteriobójczym, wirusobójczym i grzybobójczym, a zewnętrzne mycie pojazdu w miejscach przypadkowych i prowizorycznie zorganizowanych myjniach jest zabronione). Warto również wspomnieć, że przewóz spopielonego ciała, umieszczonego w szczelnym, odpornym na uszkodzenia pojemniku może odbywać się dowolnym środkiem transportu, w sposób zapewniający jego poszanowanie. 3. Zamówienie usługi u specjalistów Najłatwiejszym sposobem zorganizowania transportu zmarłego jest skontaktowanie się z jednym z zakładów pogrzebowych, ponieważ działają one w całym kraju i właściwie każdy z nich ma w swojej ofercie taką usługę transportową (w tym posiada odpowiedni środek transportu i spełnia wymogi sanitarne). Nie trzeba się wówczas martwić o przechodzenie przez wszystkie wymienione formalności, ponieważ chcąc pomóc Państwu w tym trudnym czasie, organizację transportu Zmarłych na terenie Polski przejmuje dany zakład pogrzebowy. ### Pogrzeby w różnych wyznaniach Protestantyzm W krajach protestanckich, o wiele częściej niż w katolickich, stosuje się kremację zwłok. W większości krajów, dopuszczających tę formę pochówku praktykuje się zakopywanie urn w płytkich grobach ziemnych lub ustawianie urn w kolumbariach za cienką płytą w ścianach krypt cmentarnych (nekropoliach) lub galeriach cmentarnych. Praktykowane jest też rozsypanie spopielonych prochów. W Polsce prawo zezwala wyłącznie na rozsypanie prochów na terenie cmentarza. W niektórych krajach, np. w Szwajcarii czy USA dopuszczalne jest przechowywanie urny z prochami w domu rodziny Zmarłego lub zakopanie jej w dowolnie wybranym miejscu. Prawosławie Liturgia pogrzebowa w Kościele prawosławnym jest bogata. Można wyróżnić aż pięć rodzajów obrzędu pochówku: osób świeckich, dzieci, duchownych, zakonników oraz wszystkich wiernych zmarłych w Oktawie Wielkanocnej. Hinduizm Zmarli w Indiach są spalani nad brzegami rzek lub w ich pobliżu, aby resztki zmarłego wyrzucić do jej nurtów. Zmarli, w odświętnym ubraniu, owinięci w cienkie tkaniny, składani są na stosach z drewna, a ciało dodatkowo obkładane jest kwiatami. Tak przygotowany stos podpala się i czeka do momentu, aż uczestnicy ceremonii uznają, że doszło do spalenia. Nie zawsze ma to miejsce, ponieważ stopień kremacji zwłok zależy od zamożności rodziny, ilości i jakości zgromadzonego drewna. Dlatego zdarza się, że nadpalone ciało zawijane jest w nową tkaninę i w takiej postaci wyrzucane do najbliższej rzeki. Zamożnym rodzinom udaje się spalić zwłoki z pomocą łatwopalnych dodatków (nafta, benzyna czy spirytus), więc proces spalenia zwłok w tym przypadku jest daleko posunięty. Wtedy tylko niewielka ilość popiołów zostaje wyrzucona do rzeki. Wyznawcy hinduizmu uznają za najgodniejsze miejsce pochówku rzekę Ganges, jako miejsce święte. Z tego powodu w tej rzece spoczęło najwięcej szczątków ludzkich ze wszystkich znanych rzek na Ziemi Islam Wyznawcy wszystkich religii islamskich dążą do tego, aby ich zmarli byli pochowani nie później niż 24 godziny po śmierci. Dłuższy pobyt zwłok, według wierzeń, grozi uwięzieniem duszy zmarłego w jego ciele i poważne kłopoty z dotarciem do raju. Rzadko wyznawcy islamu wnikają w przyczyny zgonu, gdyż wierzą, że skoro Bóg chciał czyjejś śmierci, ludzie nie powinni wnikać w to, jaki sposób śmierci wybrał dla danego zmarłego. Dlatego praktycznie nie są znane w tym kręgu kulturowym sekcje zwłok, które bywają główną przyczyną opóźnień pochówków np. w Europie. Ze względów na szybką organizację uroczystości pogrzebowych, o miejscu pochówku decyduje miejsce, w których doszło do śmierci – pogrzeb odbywa się w pobliżu miejsca zgonu. Tylko bogaci muzułmanie praktykują przewożenie zwłok do miast rodzinnych zmarłego i do mogił rodzinnych. Transport zwłok do innych krajów zdarza się wśród wyznawców islamu wyjątkowo rzadko. Ma to miejsce np. w przypadku członków grup rządzących lub rodzin królewskich. Ciało zmarłego, umyte i ubrane, owija się w tkaninę, bez używania trumien, składa się do grobu ziemnego. Zasypany grób rzadko pokrywa się dodatkowymi ozdobami, poza cienką, kamienną płytą z wyrytym imieniem i nazwiskiem zmarłego. Często pomija się daty urodzenia i śmierci. Niekiedy opisuje się okoliczności śmierci. Świadkowie Jehowy Pogrzeb Świadków Jehowy odbywa się w sposób podobny do wyznań chrześcijańskich. Liturgia trwa jednak od 15 do 30 minut i odbywa się w domu pogrzebowym lub Sali Królestwa (miejsce kultu Świadków Jehowy) ### Zwyczaje typowe dla pojedynczych krajów Szwecja W Szwecji obchodzi się „Zaduszki”, które są ruchomym świętem i przypadają w pierwszą sobotę listopada. Na każdym cmentarzu znajduje się tzw. zagajnik pamięci, gdzie rozsypuje się prochy zmarłych, którzy nie chcieli tradycyjnego pochówku. W Zaduszki Szwedzi w tym właśnie miejscu wspominają zmarłych. Francja We Francji nie ma tradycji palenia zniczy na grobach. Jako ciekawostkę można podać, że w Dniu Wszystkich Świętych grupy młodzieży pielgrzymują do grobu legendarnej gwiazdy rocka – Jima Morrisona na paryskim cmentarzu Père-Lachaise. Przybysze czuwają nad grobem swego idola cały dzień i pół nocy, śpiewając i grając na gitarach jego najpopularniejsze przeboje. Niemcy W Niemczech obchodzi się tzw. Totensonntag, przypadający w ostatnią niedzielę roku kościelnego. W tym dniu także część polskich protestantów odwiedza groby swoich bliskich. Tego samego dnia wspominamy także naszych zmarłych. Wspomnienie to obchodzono w różnych dniach. W krajach pruskich mocą dekretu gabinetowego pruskiego króla Fryderyka Wilhelma III z roku 1816 najpierw dla wspomnienia poległych w czasie wojny napoleońskiej, ogłoszono ostatnią niedzielę po Trójcy Świętej jako Niedzielę Zmarłych („Totensonntag”). Początkowo obchodzono ten dzień tylko w Niemczech, a później zaczęto obchodzić także i w sąsiednich krajach. Po II wojnie światowej w naszym Kościele w Polsce władze kościelne ogłosiły 1 listopada (oraz następujący po nim 2 listopada) jako dni wspominania zmarłych. To wspomnienie funkcjonuje niezależnie od wyznania. Holandia Holendrzy nie mają żadnego podobnego święta o charakterze religijnym. Obchodzą oni jedynie 4 maja tzw. upamiętnienie zmarłych. Składają wtedy wieńce i kwiaty w miejscach kaźni II wojny światowej i przed pomnikami. Rosja W tradycji rosyjskiej zmarłych wspomina się w niedzielę wielkanocną. Tego dnia Rosjanie całymi rodzinami gromadzą się przy grobach swoich najbliższych. Słowacja Na Słowacji w zaduszkową noc zostawiano na stole chleb lub inne potrawy. Ludzie chcieli w ten sposób uczcić zmarłych, którzy mieli w tym czasie przychodzić do domu. Nasi przodkowie dekorowali grób i zapalali świeczki. Kto nie mógł iść na cmentarz, zapalał w domu dla każdego zmarłego z rodziny po jednej świeczce. Wielka Brytania Brytyjczycy wrzucają do ogniska kamienie, warzywa i orzechy, aby odgonić złe duchy. Ludzie robili też zagłębienia w rzepie i dyni, i wstawiali świece, by odgonić złe duchy z domu. Japonia 13 sierpnia, rozpoczyna się w Japonii święto o-bon (nazywane też bon matsuri), obchodzone ku czci duchów zmarłych, które przybywają do swoich rodzin, witane latarniami zapalanymi u progów domów. Na domowych ołtarzykach buddyjskich czekają na zmarłych ofiary. Duchy przebywają z rodzinami do 15 sierpnia, po czym są odprowadzane za pomocą "ogni pożegnalnych" - okuribi. W niektórych rejonach Japonii okuribi przyjmują formę łódeczek z ofiarami i latarenkami, puszczanymi nocą na rzekę - efekt jest podobny do polskiego puszczania wianków. Dla uczczenia zmarłych na dziedzińcach świątyń, czasem także na ulicach miast, odbywają się rytualne tańce zwane bon-odori. Na okres święta o-bon Japończycy biorą zazwyczaj urlopy i wyjeżdżają do swoich rodzinnych stron, by odwiedzić groby przodków, co powoduje wprost niewyobrażalne korki na autostradach. Bon (właściwie urabon, od sanskryckiego słowa ullambana, oznaczającego "powieszenie głową w dół") jest zasadniczo świętem buddyjskim, ale jego związki z wcześniejszymi od buddyjskich szamanistycznymi rytuałami kultu przodków są oczywiste. Do Japonii święto o-bon przyszło w VII wieku z Chin, do Chin zaś z Indii, gdzie według legendy jeden z uczniów Buddy imieniem Maudgalyayana ujrzał pewnego razu swoją zmarłą matkę, powieszoną głową w dół w świecie głodnych duchów. Ponieważ jej cierpienia okazały się skutkiem jej samolubnego postępowania w przeszłym życiu, Maudgalyayana ofiarował w jej imieniu mnichom żywność i napoje - co miało stać się początkiem święta o-bon, połączonego później z tradycją kultu przodków. ### Koroner W Polsce koroner to termin zbliżony do lekarza medycyny sądowej (zwanego również medykiem sądowym). Praca koronera głównie polega na stwierdzaniu w sposób zgodny z prawem zgonów pacjentów. Zawód koronera jest dość nowy w Polsce i ma na celu odciążenie lekarzy domowych i lekarzy pogotowia ratunkowego. Jest to grupa zawodowa objęta tajemnicą służbową. By orzec zgon, wezwany może zostać również lekarz rodzinny, a w nagłych przypadkach lekarz z pogotowia ratunkowego. ### Śmierć nienarodzonego dziecka W przypadku śmierci dziecka, które się jeszcze nie urodziło, gdy zdarzenie miało miejsce przed 22. tygodniem ciąży, lekarze kwalifikują to zdarzenie jako poronienie. Do niedawna wydanie rodzicom ciała dziecka – nawet na prośbę rodziców - nie było często praktykowane, dlatego najczęściej rodzice nie otrzymywali ciała dziecka. Wiązało się to także z tym, że dziecko takie nie było rejestrowane jako martwo urodzone. Polskie prawo jednak gwarantuje rodzicom możliwość pochowania dziecka. Obowiązują ich wtedy takie same procedury, jak przy śmierci dzieci urodzonych po 22. tygodniu ciąży, o czym poniżej. Jeśli dzieciątko zmarło w terminie po 22. tygodniu ciąży, rodzice zobowiązani są do odbioru ze szpitala następujących dokumentów: pisemne zgłoszenie o narodzinach dziecka karta zgonu Dokumenty przysługują każdemu dziecku, bez względu na termin przerwania ciąży. Jeżeli występują trudności z ustaleniem płci dziecka, rodzice posiadają prawo do wskazania płci na postawie tzw. uprawdopodobnienia płci opierającego się na odczuciach matki. Lekarze jednak coraz rzadziej praktykują możliwość tego uprawdopodobnienia. Coraz popularniejsze, choć nadal dość kosztowne, są badania genetyczne, które pozwalają stwierdzić płeć dziecka z medyczną pewnością. Urząd Stanu Cywilnego wystawia na podstawie zaświadczenia ze szpitala akt urodzenia z adnotacją, iż dziecko urodziło się martwe. Jeśli dziecko żyło choćby kilka minut - wystawia się podstawowy akt urodzenia. Dziecku należy nadać imię, w akcie wpisywane są pełne dane rodziców. Jeśli maluch zmarł w szpitalu, jego ciało jest odbierane przez zakład pogrzebowy. Jeśli w domu - rodzice mogą sami zawieźć ciało bądź zadzwonić po przyjazd pracowników zakładu. W przypadku śmierci dziecka nienarodzonego, rodzice mogą otrzymać z ZUS jednorazową pomoc na pokrycie kosztów pogrzebu. Wymagane dokumenty to: wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego skrócony odpis aktu zgonu (w przypadku dziecka, które urodziło się martwe - skrócony akt urodzenia z adnotacją o martwych narodzinach), oryginały rachunków poniesionych kosztów pogrzebu dokumenty potwierdzające pokrewieństwo (skrócone odpisy aktów stanu cywilnego) Źródło: wyborcza.pl ### Urlop okolicznościowy z powodu śmierci bliskiej osoby Śmierć bliskich osób sprawia, że zapominamy o rzeczach codziennych. Często nie jesteśmy w stanie nawet funkcjonować, z powodu żalu i smutku. Warto jednak pamiętać w takiej chwili o swoich prawach pracowniczych, a dokładniej o urlopie okolicznościowym. Zgodnie z polskim prawodawstwem pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi urlopu okolicznościowego w przypadku pojawienia się określonych zdarzeń rodzinnych. Jednym z takich zdarzeń jest śmierć bliskiej osoby. Aby urlop został przyznany pracownik musi złożyć wniosek zawierający uzasadnienie i stosowny termin. Podstawę prawną stanowi tutaj rozporządzenie z dnia 15 maja 1996 r. Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy. Zgodnie z paragrafem nr 15 tego rozporządzenia, pracodawca jest zobligowany udzielić pracownikowi dwa dni wolnego w razie zgonu i pogrzebu małżonka pracownika lub jego dziecka, ojca, matki, ojczyma lub macochy. W przypadku pogrzebu jego siostry, brata, teściowej, teścia, babki, dziadka, a także innej osoby pozostającej na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką, pracownikowi przysługuje jeden dzień wolny. Trzeba tu zaznaczyć, że powinowactwo nie ustaje pomimo ewentualnego rozwodu, tak więc urlop przysługuje również pracownikowi rozwiedzionemu. Za dzień wolny zwany urlopem okolicznościowym pracownik otrzymuje wynagrodzenie, które liczone jest zgodnie z przepisami określającymi zasady obliczenia wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. ### Oddawanie organów Na świecie mnóstwo osób wymaga przeszczepu jednego lub wielu narządów, ze względów chorobowych lub na skutek nagłego, nieszczęśliwego wypadku. Postęp w dziedzinie transplantologii pozwala na skutecznie ratowanie im życia, jednak potrzebujących przybywa w szybszym tempie niż potencjalnych dawców. Każdy z nas ma możliwość zadecydować, czy chce być ewentualnym dawcą organów po śmierci, czy też nie. Taka decyzja jest bardzo indywidualną kwestią. Jedni dawców uważają za bohaterów, dla innych ważniejsze jest zachowanie nienaruszalności oraz integralności zwłok. Jako, że wątpliwości mają zazwyczaj naturę religijną, warto zaznaczyć, że Kościół katolicki jak najbardziej popiera transplantacje, a w oddawaniu narządów nie widzi niczego niemoralnego. Biskupi polscy wypowiadali się na ten temat między innymi w Komunikacie z 18 marca 1995 roku, gdzie apelowali o chrześcijańską miłość do ludzi potrzebujących przeszczepu. Zdrowa osoba może oddać nie tylko krew, ale również szpik kostny, jedną z nerek oraz fragment wątroby. Obie nerki, serce, płuca czy trzustkę można natomiast pobrać od osoby zmarłej, u której stwierdzono komisyjnie śmierć pnia mózgu. Według medycyny, człowiek umiera w momencie kiedy następuje śmierć mózgu. Ciało jednak można utrzymać „w działaniu” przy pomocy podłączonych urządzeń. Zostaje wtedy kilka godzin na sprawdzenie, czy dana osoba może być dawcą organów. W większości krajów w przypadku braku jednoznacznej zgody pacjenta na ewentualne pobranie organów po jego śmierci, decyzja ta należy do jego najbliższej rodziny. Polskie prawo jednak zakłada zgodę domniemaną. Ustawa z dnia 1 lipca 2005 roku traktuje o tym, iż osoba zmarła jest potencjalnym dawcą tkanek i narządów, o ile za życia nie wyraziła sprzeciwu. Nie jest wymagana wówczas zgoda rodziny lub bliskich osoby zmarłej, choć lekarze zazwyczaj informują o pobraniu. Na upewnienie się co do woli zmarłego lekarze mają jedynie kilka godzin. Warto więc pamiętać, że noszenie przy sobie tzw. oświadczenia woli przyspieszy możliwość pobrania narządów. O takiej zgodzie można również poinformować bliskich, ponieważ za ważne oświadczenie uznaje się zapewnienie o woli oddania narządów zmarłego dwóch świadków jego decyzji. W razie braku woli oddania narządów, najlepiej złożyć pisemny sprzeciw w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów. CRS istnieje od 1996 roku i zawiera kilkadziesiąt tysięcy kwestionariuszy osób, które nie zgodziły się na bycie dawcą organów. Dane osobowe zgłaszających się osób są tajne. Innym wyjściem jest noszenie przy sobie własnoręcznie podpisanego oświadczenia o niewyrażaniu zgody na pobranie narządów lub złożenie oświadczenia ustnego w obecności dwóch świadków, pisemnie przez nich potwierdzonego. W razie zmiany decyzji sprzeciw można cofnąć w dowolnym momencie. Pobranie narządów do przeszczepu odbywa się operacyjnie, po wcześniejszym wykonaniu badań wykluczających schorzenia, które mogłyby zostać przekazane biorcy. Jednak bardzo rzadko zdarza się, by problemy zdrowotne dyskwalifikowały osobę zmarłą jako dawcę. W przypadku zmarłego, który nie zostawił żadnego oświadczenia woli, rodzina może na drodze sądowej złożyć wniosek uniemożliwiający pobranie organów. Decyzja osób niepełnoletnich o pobraniu narządów musi być zatwierdzona pisemnie przez ich prawnych opiekunów. Osoby otrzymujące nowe organy nie poznają nazwiska osoby, której zawdzięczają życie. W Polsce transplantacji podejmuje się tylko kilka klinik, na przeszczep czeka się średnio 2-4 lata. ### Przekazanie ciała Akademii Medycznej Alternatywą dla oddania swoich organów po śmierci, jest przekazanie swego ciała Akademii Medycznej. Chętnych na taki altruistyczny czyn i przysłużenie się rozwojowi nauki przybywa. Żaden, nawet najbardziej szczegółowy, fantom nie zastąpi ludzkiego ciała w nauce anatomii. Nie da się dokładnie odtworzyć wszystkich ścięgien, chrząstek, żył i narządów. Dla studentów jednego roku potrzeba rocznie od 20 do 30 zwłok. Natomiast kilka razy więcej potrzebują ich lekarze specjaliści, którzy robią symulacje operacji i zabiegów. Na ofiarowanym przez darczyńcę ciele uczą się nie tylko studenci wydziału lekarskiego, ale również adepci wydziału lekarsko-stomatologicznego, oddziału analityki medycznej i wydziału nauki o zdrowiu, która obejmuje następujące kierunki: pielęgniarstwo, położnictwo, ratownictwo medyczne i fizjoterapię. Osoby, które zdecydowały się na donację, muszą najpierw wyrazić swoją wolę osobiście w formie pisemnej i w obecności notariusza. Kopia oświadczenia musi zostać dostarczona do Katedry i Zakładu Anatomii Prawidłowej Akademii Medycznej, gdzie przechowywane są wszystkie akty notarialne. W dokumencie można zastrzec, iż ciało po kilku latach ma zostać pochowane lub że chcemy, by pozostało w Akademii na stałe. Pogrzeb ciał darczyńców, który odbywa się raz w roku, jest uroczystością ekumeniczną, celebrowaną przez kapłanów różnych wyznań. Pochówek organizuje i opłaca Akademia Medyczna. Na ceremonii zwykle są obecni zarówno studenci, jak i lekarze. ### Donacja zwłok W świecie medycznym donatorem zaczęto określać osoby, które jeszcze za życia złożyły deklarację o oddaniu swojego całego ciała na potrzeby nauk medycznych i nauki. Aby zostać donatorem należy podpisać Akt Donacji za notarialnym poświadczeniem podpisu. Osoby wskazane w tym akcie (rodzina, najbliżsi) powinny powiadomić daną jednostkę o śmierci Donatora. Od tego momentu dana jednostka własnym staraniem i na własny koszt zabezpiecza i przewozi ciało. Ważne jest aby ciało znajdowało się w chwili śmierci w Polsce. Jednostka, której donator przekazał ciało może odmówić przyjęcia zwłok, gdy: są w stanie rozkładu gnilnego zostały poddane badaniu sekcyjnemu zgon nastąpił w wyniku uogólnionej choroby nowotworowej (powikłania w wyniku chemioterapii i radioterapii) zostało rozpoznane WZW typu C mamy do czynienia ze zmarłym z rozpoznanym zakażeniem HIV Przewidywany okres sekcjonowania ciała wynosi 3 lata. W sekcjach uczestniczą lekarze i studenci odbywający kształcenie lub doskonalenie kwalifikacji zawodowych. Zajęcia te są wyłączone z dostępu innych osób. Obowiązek sprawienia pochówku spoczywa na jednostce, której zostały przekazane zwłoki (rodzina nie otrzymuje wypłaty z ZUS, bo za te pieniądze organizuje się pogrzeb). O pogrzebie zawiadamiana jest rodzina Donatora, o ile nie postanowił on inaczej. W uroczystościach pogrzebowych uczestniczy społeczność akademicka. Donatorzy pozostają anonimowi dla osób trzecich, o ile nie wyrazili woli ujawnienia swoich danych osobowych w Akcie Donacji. Imiona i nazwiska Donatorów pragnących ujawnić swoje dane osobowe zostają najczęściej umieszczone na Tablicy pamiątkowej w instytucji, w której służyły. ### Savoir vivre na pogrzebie Choć śmierć, w sposób mniej lub bardziej bezpośredni, dotyka ostatecznie każdego z nas, zawsze jesteśmy na nią nieprzygotowani. Często również, pomimo dobrych chęci, nie wiemy jak powinniśmy się zachować. Co mówią zasady savoir-vivre o zachowaniu się podczas pogrzebu? Oczywistym jest, że w dniu pogrzebu należy zachować powagę. Nasza postawa świadczy o szacunku dla zmarłego, a więc wszelkie głośniejsze rozmowy, śmiechy i wygłupy są niedopuszczalne. Jeśli nie odczuwamy takiej potrzeby i nie potrafimy zjednoczyć się z pozostałymi osobami w żałobie, lepiej w ogóle nie wybierać się na pogrzeb. Jeśli nie byliśmy w bliskich kontaktach ze zmarłym lub jego rodziną, nie jesteśmy zobowiązani do uczestniczenia w pełnej ceremonii. Ważną sprawą jest ubiór. Stroje sportowe, krzykliwe lub wyzywające są nieodpowiednie, należy ubrać się w coś stonowanego i poważnego. Spowijanie się w czerń jest zarezerwowane jedynie dla najbliższych członków rodziny zmarłego, jeśli więc nie była to osoba dla nas szczególnie bliska, powinniśmy wybrać szarości, brązy lub granaty. Dopuszczalne jest oczywiście wybranie innych kolorów w razie konieczności, jednak powinny być zaakcentowane żałobnym dodatkiem, np. czarnym krawatem lub chustą. Często dylematem jest kwestia przynoszenia kwiatów, tymczasem nie musimy się przecież zastanawiać komu je wręczyć. Kwiaty przynosimy dla zmarłego, a nie dla jego rodziny. Możemy je położyć w kościele przy trumnie lub złożyć na grobie po zakończonym pogrzebie. Do kwiatów można dołączyć szarfę z kilkoma słowami ostatniego pożegnania. Przed wybraniem kwiatów powinniśmy wziąć pod uwagę rodzaj naszej relacji ze zmarłym i jego rodziną. Największe wiązanki przynoszą najbliżsi, dalsi znajomi powinni ograniczyć się do skromnej ilości i wielkości. Rodzaje kwiatów odpowiednich na pogrzeb to róże, goździki, chryzantemy, lilie, gerbery, astry i mieczyki. Kondolencje można złożyć podczas krótkich wizyt u najbliższych zmarłego lub bezpośrednio na pogrzebie. Konieczne jest przy tym odpowiednie wyczucie taktu i ograniczenie się do kilku słów. Bliscy zmarłego, pogrążeni w żałobie i smutku, często nie są w stanie wytrzymać dłuższych rozmów. W skrajnych przypadkach można odłożyć złożenie kondolencji na późniejsze spotkanie. W niektórych krajach (Wielka Brytania i inne kraje o tradycjach anglosaskich) praktykuje się zwyczaj wysyłania kwiatów najbliższej rodzinie zmarłego oraz kart z kondolencjami. W razie otrzymania listów kondolencyjnych powinniśmy na nie odpisać osobiście lub zamieścić w lokalnej gazecie oficjalne podziękowania dla wszystkich tych, którzy byli na pogrzebie i napisali listy kondolencyjne. Na stypę zaprasza się zazwyczaj jedynie najbliższą rodzinę i przyjaciół oraz gości, którzy przyjechali na pogrzeb z daleka. Niedopuszczalne jest złe mówienie o zmarłym, kłótnie z nielubianymi osobami i nadużywanie alkoholu. W przypadku kiedy nie możemy przybyć na uroczystość pogrzebową, powinniśmy zadzwonić lub napisać list do rodziny zmarłego i poinformować o naszej nieobecności, a także złożyć kondolencje. Możemy również wysłać kwiaty na pogrzeb. Tradycyjnie żałoba po śmierci współmałżonka trwa przez rok i sześć tygodni, po śmierci rodziców żałobę nosimy przez sześć miesięcy, a przez kolejne pół roku trwamy w tzw. pół żałobie (szare stroje). Po rodzeństwie i dziadkach żałoba trwa pół roku, a po dalszych krewnych trzy miesiące. Od dawna jednak przyjmowane jest, iż noszenie pełnej żałoby wskazane jest jedynie, gdy stać nas na pełną czarną garderobę. Nie można przecież nosić np. zielonej kurtki do żałobnego stroju. Można więc sygnalizować naszą żałobę np. czarną opaską, pamiętając jednak o tym, by kolory naszych ubrań były stonowane. ### Postępowanie szpitala w razie śmierci pacjenta Sposób postępowania szpitala w razie śmierci pacjenta określa Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 października 2006 r. w sprawie postępowania ze zwłokami osób zmarłych w szpitalu. Szpital ma obowiązek odpowiednio zająć się zwłokami. Zgon pacjenta stwierdza osoba wskazana w wewnętrznym regulaminie szpitala, po czym niezwłocznie zawiadamia lekarza leczącego lub lekarza prowadzącego, ma również obowiązek niezwłocznie poinformować o zgonie pacjenta wskazaną przez niego osobę lub instytucję, przedstawiciela ustawowego lub opiekuna faktycznego. Zawiadomiony lekarz oficjalnie stwierdza zgon, ustala jego przyczynę oraz wydaje kartę zgonu. W szczególnych przypadkach stwierdzenie przyczyny zgonu następuje po sekcji zwłok. Po stwierdzeniu zgonu pielęgniarka wypełnia kartę skierowania zwłok do chłodni, do której zwłoki przewożone są z założonym na przegub dłoni lub stopy odpowiednim identyfikatorem. Karta zgonu przekazana zostaje kancelarii szpitala. Zwłoki przewożone są do chłodni nie wcześniej niż po upływie dwóch godzin od godziny zgonu widniejącego na dokumentacji medycznej. Zwłoki pozostają w szpitalnej chłodni nie dłużej niż 48 godzin, chyba, że nie mogą zostać wcześniej odebrane przez osoby uprawnione do pochowania zmarłego. Ciało pozostaje w chłodni dłużej również w skrajnych przypadkach, na przykład gdy w związku ze zgonem zostało wszczęto śledztwo lub na pisemny wniosek osoby uprawnionej do pochówku. Osoba wskazana w regulaminie porządkowym szpitala ma obowiązek odpowiednio przygotować zwłoki do oddania osobie uprawnionej do pochówki. Oznacza to umycie, ubranie oraz wydanie ciała w stanie zapewniającym oddanie godności należytej osobie zmarłej. Szpital nie pobiera za to opłat. Należy pamiętać, że czynności te nie są jednoznaczne z przygotowaniem ciała do pochówku. Dodatkowo rozporządzenie zaznacza, że w przypadku zgonu na chorobę zakaźną obowiązuje zastosowanie przepisów sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi, zaś w razie zgonu osoby w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, zastosowanie mają przepisy w sprawie sposobu postępowania ze zwłokami osób zmarłych w czasie odbywania kary pozbawienia wolności. ### Pozwolenie na otwarcie grobu Zdarza się, że konieczne jest ponowne otwarcie grobu, ze względu np. na konieczność lub chęć przeniesienia trumny. Kto ma do tego prawo i jak załatwić formalności? Zgodnie z ustawą o cmentarzach i chowaniu zmarłych: Art. 15. 1. Ekshumacja zwłok i szczątków może być dokonana: na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego, na zarządzenie prokuratora lub sądu, na podstawie decyzji właściwego inspektora sanitarnego w razie zajęcia terenu cmentarza na inny cel. 2. W przypadkach wymienionych w ust. 1 pkt 3 zwłoki i szczątki powinny być pochowane na nowo w innym miejscu. W przypadkach wywłaszczania terenu cmentarnego koszt ekshumacji i przeniesienia ponosi nabywca terenu. 3. Zwłoki osób zmarłych na choroby zakaźne, których wykaz ustala minister właściwy do spraw zdrowia, nie mogą być ekshumowane w przypadkach przewidzianych w ust. 1 pkt 1, przed upływem 2 lat od dnia zgonu. Ustawa ta przewiduje również, że uprawnionymi do decydowania w sprawach pochówku są osoby wymienione w odpowiedniej kolejności: 1. Małżonek, 2. Zstępni (dzieci, wnuki itd.) 3. Wstępni (rodzice, dziadkowie itd.) 4. Krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa (rodzeństwo i dzieci rodzeństwa), 5. Powinowaci w linii prostej do 1 stopnia (rodzice małżonka, synowa, zięć). ### Rozsypanie prochów na morzu – czy jest to możliwe? Polskie prawo nie przewiduje możliwości rozsypania prochów osoby zmarłej. Kwestię pochówków reguluje ustawa z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych, która mówi, że zwłoki mogą być pochowane przez złożenie w grobach ziemnych, w grobach murowanych lub katakumbach lub poprzez zatopienie w morzu. Ciała osób zmarłych na okrętach będących na pełnym morzu powinny być pochowane przez zatopienie w morzu zgodnie ze zwyczajami morskimi. W przypadkach, kiedy okręt może w przeciągu 24 godzin przybyć do portu objętego programem podróży, należy zwłoki przewieźć na ląd i tam pochować. Wyjątki mogą być czynione przez kapitana okrętu z uwzględnieniem wskazań sanitarnych i wojskowych, jeżeli chodzi o okręty wojenne lub inne używane dla celów wojskowych. ### Zamawianie nagrobka Zamawiając nagrobek, nie zakładamy, że za rok czy dwa będziemy wymieniać go na nowy. Jest to inwestycja na długi czas. Na co więc należałoby zwrócić uwagę zamawiając nagrobek, aby faktycznie spełniał on swoją funkcję przez długi czas? Podstawowe decyzje Zamawiając nagrobek musimy wstępnie określić jego rodzaj, wymiary, materiał z jakiego zostanie wykonany oraz wybrać wzór. Ustalenia te mają istotny wpływ na cenę, a w przyszłości będą rzutowały także na trwałość oraz ewentualne koszty związane z czyszczeniem grobu i jego konserwacją. Materiał Najlepszym wyborem dla naszej strefy klimatycznej jest granit. Występuje on w dziesiątkach odmian i kolorów, a ceny pomników nagrobnych wykonanych z tego materiału wahają się od kilkuset do kilku tysięcy złotych za metr kwadratowy. Poza cechami zewnętrznymi, poszczególne rodzaje granitu mogą mieć także zróżnicowane cechy fizyczne (np. kruchość, elastyczność), dlatego wybór materiału jest uzależniony nie tylko od kwoty, którą zamierzamy przeznaczyć na nagrobek, ale także od wybranego wzoru. Jednym z popularniejszych rodzajów jest nasz rodzimy granit strzegomski. Rodzaj, wymiary i wzór nagrobka Wybór rodzaju nagrobka jest jedną z istotniejszych kwestii. Uzależniony jest od tego, czy trumna będzie osadzona w betonowej piwnicy, czy w ziemi. Jeżeli w piwnicy, należy dowiedzieć się jakie będą jej wymiary. Jeżeli trumna będzie zakopana w ziemi, wymiary nagrobka nie powinny przekraczać maksymalnie dopuszczalnych dla wykupionego miejsca (warto rozpoznać tę kwestię wcześniej w biurze obsługi cmentarza). Wybór zakładu kamieniarskiego Wiedząc jaki nagrobek chcemy oraz znając lokalizację cmentarza, na którym ma być postawiony, przystępujemy do poszukiwania wykonawcy. Warto odwiedzić w tym celu kilka zakładów kamieniarskich, aby porównać ich ofertę. Warto zaznaczyć, że najważniejszym wyznacznikiem nie jest cena. Warto zapoznać się z historią firmy, obejrzeć wykonane przez nich nagrobki na cmentarzu (im starsze, tym lepsze – bo trwalsze) oraz szczegółowo rozpoznać kwestie trwania oraz zasad gwarancji. ### Opieka nad grobami W ostatnich czasach coraz bardziej popularne staje się zlecanie opieki nad grobami profesjonalistom. Dlaczego? Ponieważ ludzie nie maja czasu zająć się tym osobiście lub też dzielą ich zbyt duże odległości od grobów najbliższych. W takich lub innych przypadkach usługi tego typu pozwalają na zapewnienie odpowiedniej opieki nad grobami w każdej sytuacji. Różne firmy, świadczące usługi opieki nad grobami, oferują klientom zarówno czyszczenie grobów, prace konserwatorskie jak i postawienie świeżych kwiatów, wiązanek czy zapalenie zniczy. Wiele z tych firm po skończonej pracy dokumentuje wykonane zadania na fotografiach i przesyła je, najczęściej drogą elektroniczną, do Klienta. Dzięki temu Klienci mają możliwość sprawdzenia, czy zlecenie które zostało wykonane spełnia ich oczekiwania. ### Co to jest klepsydra pogrzebowa? Klepsydra to ogłoszenie (najczęściej w formacie A4) w kształcie afisza, rozwieszane np. przy ulicy (lub w innych miejscach na widoku publicznym), informujące o fakcie śmierci danej osoby oraz o ceremonii pogrzebowej. Klepsydra zawiera m.in. dane osoby zmarłej, a także czas i miejsce odbywania się ostatniego pożegnania. ### Funeral planning – czyli jak zaplanować swoją ostatnią drogę? Planowanie własnego pogrzebu w Polsce jest kwestią dość kontrowersyjną. Nasze społeczeństwo, tak chętnie przenoszące wzorce zachodnie, w dość naturalny sposób pominęło ten segment rynku, jakim są usługi pogrzebowe. Czy wynika to z naszych przekonań religijnych, czy też śmierć nadal uznajemy za temat tabu? Bez względu na przyczyny - nadszedł czas, aby to zmienić. Wprowadzona na polski rynek usługa „funeral planning” w gruncie rzeczy jest tylko zapewnieniem możliwości wyboru wszelkich opcji związanych z własnym pochówkiem w jednym miejscu. Wiele osób i tak w pewien sposób planuje swój pogrzeb, przekazując rodzinie wytyczne co do miejsca pochówku, stroju, obrządku itp. Usługi planowania pogrzebu otwierają drogę do wyselekcjonowania spośród gamy produktów pogrzebowych dokładnie tych, które interesują nas samych. Oprócz podstawowych elementów takich, jak miejsce na cmentarzu czy trumna, usługa daje nam możliwość określenia rodzaju ceremonii, wyboru miejsca ostatniego pożegnania, jak również zapewnia możliwość określenia naszych szczególnych oczekiwań względem „ostatniej drogi”. Korzystanie z usługi planowania pogrzebu to szansa na zapoznanie się z możliwościami wyboru, jakie oferuje rynek i wybór najwłaściwszych dla siebie elementów. Właściwie zarządzana usługa daje także Klientowi poza wyborem standardowych produktów czy usług, możliwość wpisania własnych oczekiwań względem wszystkich elementów składowych pochówku. Poczynając od wyboru osoby, która będzie naszym pełnomocnikiem przy załatwianiu formalności (będzie, nadzorować aby nasze życzenia zostały spełnione) funeral planning pozwala na wybór rodzaju ceremonii z uwzględnieniem wszelkich możliwych wyznań, wybór rodzaju i miejsca pochówku (oczywiście, w granicach uwzględnionych ramami prawnymi). Pozwala także na określenie, czy nasze ciało ma zostać poddane kremacji, czy też pochowane w trumnie. Oprócz tego daje również możliwość wpisania własnych sentencji do nekrologu czy na nagrobku, wyboru muzyki, jaka będzie towarzyszyć uroczystości, wybór kwiatów, czy miejsca na konsolację. Usługa ta daje także możliwość zastanowienia się nad bardzo istotna kwestią, jaką jest zgoda na transplantację naszych narządów, dzięki czemu nie pozostawiamy tak ważnej decyzji bliskim i sami bierzemy ten ciężar na siebie. Zaplanowanie własnego pogrzebu jest działaniem równie odpowiedzialnym, jak ubezpieczenie na życie. Zdejmuje z naszych bliskich konieczność podejmowania trudnych decyzji w i tak bardzo ciężkim dla nich okresie. Funeral Planning to krok naprzód, tak jak uporządkowanie swoich spraw majątkowych czy prawnych. Śmierć jest nieodzownym elementem naszego życia, więc należy o niej myśleć nie mniej zapobiegliwie, jak w pozostałych kwestiach. ### Planowanie własnego pogrzebu - dlaczego warto? W pewnym wieku, gdy jesteśmy już w pełni dojrzali, decyzja tego rodzaju nie dziwi i nie wydaje się ekscentryczna. Jest naturalna. Dla niektórych zaś, co cieszy, jest od początku tyle naturalna, co oczywista. Powinniśmy iść za przykładem tych rozsądnych, zapobiegliwych i odpowiedzialnych osób. Słusznie jest traktować ją podobnie do momentów, gdy przygotowywaliśmy się do ceremonii ślubu dzieci, chrztów, komunii wnuczków. Zapewnienie komfortu sobie i bliskim jest wyrazem miłości, troski i wspomnianej wyżej dojrzałości. Planowanie pochówku. Ostatnia wola. Od kilku dobrych lat w społeczeństwach Zachodu popularną usługą stało się planowanie własnego pochówku. Brzmi jak próbka czarnego humoru? Bynajmniej. Bojaźliwi, oczywiście, zaraz pomyślą o uprzedzaniu faktów czy kuszeniu losu. Taka czy inna postawa wobec kondycji człowieka, w którą skończoność jest wpisana, nie zmieni podstawowego faktu, że śmierć będzie udziałem każdego z nas. Można oczywiście żyć przekonaniem, że „umierają inni, nie my”, ale jak długo? Pytanie tyleż retoryczne, co przewrotne. Funeral pre-planning, bo tak w oryginale nazywa się ta usługa, proponuje zamiast uciekania od spraw ostatecznych - ich świadome, racjonalne zaplanowanie i zaradne podejście do własnego pogrzebu. Oczywiście śmierć, i wszystko, co się z nią wiąże, wymaga i delikatności i przemyślenia. Tak właśnie usługa planowania pogrzebu w profesjonalnych zakładach pogrzebowych jest traktowana. Tak zwany święty spokój A co w ramach funeral pre-planningu zostanie nam zaproponowane? Pewność. Przede wszystkim będziemy mieć pewność, że pozostawiliśmy po sobie wszelkie sprawy uregulowane. Zarówno w sensie organizacyjnym, finansowym, prawnym, ale także emocjonalnym. Żyć z poczuciem „załatwienia”, uporządkowania wszystkich doczesnych spraw na pewno jest prościej. Tak, jak dbamy o dorobek naszego życia, myślimy o testamencie, kontach bankowych, nieruchomościach, cennych przedmiotach - powinniśmy pomyśleć o sposobie naszego pochówku. Jeśli możemy jeszcze coś zrobić po śmierci to właśnie planowanie pogrzebu byłoby ku temu idealną sposobnością. „nie znacie bowiem dnia ani godziny…” To oczywiste, ale należy to powiedzieć raz jeszcze: śmierć zaskakuje! Wszystkich i zawsze. Tych, którzy odchodzą i tych, którzy zostali. Jeśli w ogóle można być na to gotowym, to tylko poprzez świadome zaplanowanie konsekwencji tego faktu. Trauma, rozpacz, szok i smutek. W takim stanie emocjonalnym ciężko myśleć racjonalnie, spokojnie i działać sprawnie. Nasi bliscy, którzy będą musieli zadbać o nasz pochówek, nie będą w łatwej sytuacji. Będą musieli pomyśleć o tak wielu sprawach. Choćby miejscu pochówku, gwarancji kwatery, ceremonii, liście gości, wystawieniu ciała, pożegnalnej stypie. I wielu, wielu innych rzeczach jakie należy zrobić w pierwszej i dalszej kolejności. Czy naszym ostatnim życzeniem jest pozostawić żony, mężów, dzieci, wnuczki, braci i siostry z takim „spadkiem” po nas? Na pewno nie! Z woli mej korzystam Zaplanuję więc wszystko sam. Zgodnie z moimi wyobrażeniami, potrzebami, zgodnie z życzeniem. Sam również pokryję koszty mojego pochówku. Chcę, by wspominano mnie dobrze. Pragnę pozostać w pamięci osób, które kochałem, lubiłem jako człowiek samodzielny, odpowiedzialny i dbający o innych. Mój pogrzeb to część mojej czci, to pamięć o mnie. Chcę być gotowy na taką ewentualność i chcę mieć pewność, że wszystko po mojej śmierci odbędzie się sprawnie, płynnie i bezproblemowo. Choćby strój, rodzaj trumny, miejsce i sposób pochówku, charakter ceremonii, sposób pożegnania. Nie chcę, by moi bliscy w tej ciężkiej dla nich chwili zastanawiali się, czy wolałbym trumnę dębową czy... No właśnie jaką? Przecież nawet ja sam tego nie wiem, nigdy nie oglądałem trumien. Czas więc to zrobić i zadbać także o ten „etap życia”. Czas na to jest już teraz. Na koniec Usługa planowania pogrzebu staje się także w naszym kraju coraz popularniejsza. Myślenie o swoim pogrzebie staje się bliskie wielu Polakom. Wielu z nas chce zapewnić sobie i bliskim komfort psychiczny, emocjonalny. Taka postawa wobec życia i śmierci jest godna popularyzacji. Upraszcza wiele trudnych momentów w życiu, promuje odpowiedzialność, perspektywiczne myślenie i empatyczną postawę wobec bliskich. Pozwala odejść z poczuciem zadbania o każdy detal, w sposób jakiego byśmy sobie życzyli, a o jakim nie było okazji rozmawiać. Mając na uwadze swój komfort i bliskich, nieprzewidywalność losu powinniśmy wziąć sprawy w swoje ręce. Choć to na pewno nie ostatni raz, kiedy zadecydujemy o sobie. Ale jak mawiają Anglicy: ”last but not least” - ostatni co do kolejności, ale nie co do znaczenia. Taki też będzie nasz pogrzeb. Ostatni co do kolejności, ale nie pozbawiony znaczenia. Już dziś. Pamiętajmy o tym. ### Zasiłek Pogrzebowy Organizacja pochówku - w tym dokonanie prawnych formalności, zakup trumny, transport ciała zmarłej osoby czy urządzenie ceremonii pogrzebowej - wiąże się z dużymi kosztami. W Polsce istnieje możliwość uzyskania na te cele świadczenia z ZUS-u, zwanego zasiłkiem pogrzebowym. Można się o niego starać samodzielnie bądź skorzystać z pomocy wybranego przez siebie zakładu pogrzebowego o ile oferuje on taką pomoc. Dla kogo i kiedy można uzyskać zasiłek pogrzebowy? Zasiłek pogrzebowy można uzyskać, gdy zmarła osoba: 1. była ubezpieczona, 2. pobierała emeryturę lub rentę, 3. nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty, lecz spełniała warunki do jej pobierania, 4. pobierała zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia, 5. była członkiem rodziny osoby ubezpieczonej lub pobierającej emeryturę lub rentę. Członkami rodziny, o których mowa w pkt. 5, są: dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione, przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletniości inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej, wnuki i rodzeństwo, małżonek (wdowa i wdowiec), rodzice, w tym ojczym, macocha oraz osoby przysposabiające. O zasiłek pogrzebowy może wystąpić każdy, kto pokrył koszty pogrzebu (w tym osoba prywatna, pracodawca, dom pomocy społecznej, gmina, powiat, osoba prawna kościoła lub związku wyznaniowego). Należy pamiętać, że prawo do uzyskania zasiłku wygasa po 12 miesiącach od śmierci osoby, po której zasiłek się występuje. Jakie dokumenty należy przedstawić, aby uzyskać zasiłek pogrzebowy? Podstawowe dokumenty, jakie należy donieść do wybranego przez siebie zakładu pogrzebowego, który oferuje Państwu możliwość pomocy w uzyskaniu zasiłku pogrzebowego, to: - wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego (druk ZUS Z-12 ) - skrócony odpis aktu zgonu - oryginały rachunków poniesionych kosztów pogrzebu, a jeżeli oryginały zostały złożone w banku - kopie rachunków potwierdzone przez bank. - dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo (skrócone odpisy aktów stanu cywilnego lub dowód osobisty zawierający wymagane dane). Wszystkie rozliczenia za usługi pogrzebowe pomiędzy Państwem a zakładem pogrzebowym proponowanym przez serwis Mementis zostają wówczas uproszczone i odbywają się bezgotówkowo. ### Zasiłek pogrzebowy a PIT Czy w zeznaniu rocznym (PIT) uwzględniamy środki otrzymane z tytułu zasiłku pogrzebowego? Ustawodawca nie wskazuje takiego obowiązku. Zasiłek pogrzebowy, jak i świadczenia z ubezpieczeń na życie nie podlegają opodatkowaniu. ### Zasiłek pogrzebowy a praca za granicą Czy jeżeli pracuję i mieszkam na stałe poza granicami Polski, należy mi się zasiłek po zmarłym bliskim? Zasiłek pogrzebowy co do zasady przysługuje w kraju, w którym odprowadza się składki ubezpieczeniowe. Jeśli jesteś zatrudniony(a) poza Polską, to możesz się ubiegać o zasiłek w tym państwie (jeśli ustawodawstwo danego kraju daje taką możliwość). Natomiast niezależnie od sytuacji w kraju Twojego zatrudnienia, można otrzymać zasiłek również w Polsce, jeśli spełniony jest przynajmniej jeden z poniższych warunków: 1. zmarła osoba była ubezpieczona, pobierała emeryturę lub rentę (lub nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty, lecz spełniała warunki do jej pobierania), 3. zmarła osoba pobierała zasiłek chorobowy lub świadczenie rehabilitacyjne, 5. zmarły posiadał w Polsce dzieci, wnuki, rodziców, lub rodzeństwo (oraz którekolwiek z nich odprowadzało składki na ZUS lub pobierało rentę lub emeryturę). ### Ustawa z 17. grudnia 1998r., dział V dotyczący zasiłku pogrzebowego Dział V Zasiłek pogrzebowy Art. 77. Zasiłek pogrzebowy 1. Zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci: -ubezpieczonego, -osoby pobierającej emeryturę lub rentę, -osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty lecz spełniała warunki do jej uzyskania i pobierania, -członka rodziny osoby wymienionej w pkt. 1 i 2. 2. Członkami rodziny, o których mowa w ust. 1 pkt. 4 są osoby wymienione w art. 67, z tym że od wnuków i rodzeństwa nie wymaga się spełnienia warunku przyjęcia na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności. 3. Zasiłek pogrzebowy przysługuje również w razie śmierci ubezpieczonego po ustaniu ubezpieczenia, jeżeli śmierć nastąpiła w okresie pobierania zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego. 4. Zasiłek pogrzebowy przysługuje tylko z jednego tytułu. Art. 78. Zasiłek pogrzebowy - uprawnieni Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu. Zasiłek pogrzebowy przysługuje również pracodawcy, domowi pomocy społecznej, gminie, powiatowi, osobie prawnej kościoła lub związku wyznaniowego, jeżeli pokryły koszty pogrzebu. W razie poniesienia kosztów pogrzebu przez więcej niż jedną osobę lub podmiot, o którym mowa w ust. 2, zasiłek pogrzebowy ulega podziałowi między te osoby lub podmioty - proporcjonalnie do poniesionych kosztów pogrzebu. Art. 79. Udokumentowane koszty pogrzebu W razie poniesienia kosztów pogrzebu przez inną osobę niż wymieniona w art. 77 ust. 1 pkt. 4, pracodawcę, dom pomocy społecznej, gminę, powiat, osobę prawną kościoła lub związku wyznaniowego zasiłek pogrzebowy przysługuje w wysokości udokumentowanych kosztów pogrzebu, nie wyższej jednak niż określona w art. 80. Jeżeli pogrzeb organizowany był na koszt Państwa, organizacji politycznej lub społecznej lecz osoby, o których mowa w art. 77 ust. 1 pkt. 4, poniosły również część jego kosztów, przysługuje im zasiłek w wysokości określonej w art. 80. Art. 80. Wysokość zasiłku pogrzebowego Zasiłek pogrzebowy przysługuje w wysokości 200% przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu śmierci osoby, której koszty pogrzebu zostały poniesione. Kwotę, o której mowa w ust. 1, ustala się miesięcznie, poczynając od trzeciego miesiąca kalendarzowego kwartału, na okres 3 miesięcy, na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału. Kwotę zasiłku pogrzebowego ogłasza Prezes Zakładu w formie komunikatu ogłaszanego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” w terminie do 14 dnia roboczego drugiego miesiąca każdego kwartału kalendarzowego. Art. 81. Wygaśnięcie prawa do zasiłku pogrzebowego Prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa w razie niezgłoszenia wniosku o jego przyznanie w okresie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje. ### Jak długi jest czas oczekiwania na zasiłek pogrzebowy? Wypłata zasiłku pogrzebowego powinna nastąpić niezwłocznie, najpóźniej w terminie 30 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do przyznania zasiłku. W przypadku odmowy prawa do zasiłku pogrzebowego, decyzja o odmowie powinna być wydana nie później niż w terminie 30 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności koniecznej do wydania decyzji dotyczącej prawa do uzyskania zasiłku pogrzebowego. Praktyka pokazuje, że pieniądze z ZUS trafiają na konto osoby, która pokryła koszty pogrzebu w czasie od 2 do 8 tygodni od dnia złożenia wniosku. ### Dokumenty niezbędne przy organizacji pochówku Tu znajdziecie Państwo najpilniejsze i najbardziej istotne informacje, jak poradzić sobie z formalnościami po stracie bliskiej osoby. Oto opisane - krok po kroku – poszczególne działania, które należy wykonać w okresie pomiędzy śmiercią a pochowaniem zmarłej osoby. 1. W pierwszej kolejności należy uzyskać kartę zgonu. Wystawić ją może tylko lekarz. W przypadku, gdy śmierć nastąpiła w szpitalu, dokument taki wystawia lekarz prowadzący oddział, na którym zmarł dany pacjent. Jeżeli natomiast osoba zmarła w domu, należy wezwać w tym celu lekarza rodzinnego (za dnia) lub lekarza pogotowia (w nocy) dzwoniąc pod nr 999 lub 112 (z telefonów komórkowych). Akt ten jest niezbędny do przetransportowania ciała zmarłego. 2. Kolejną ważną czynnością jest wybranie zakładu pogrzebowego, który przewiezie ciało zmarłego do chłodni miejskiej lub do swojej siedziby (jeżeli dany zakład pogrzebowy posiada własną chłodnię). 3. Następnie należy udać się do Urzędu Stanu Cywilnego w celu wystawienia aktu zgonu. Podstawą do jego wydania jest karta zgonu sporządzona wcześniej przez lekarza oraz dowód osobisty zmarłej osoby. Nie muszą jednak Państwo robić tego osobiście. Wiele zakładów pogrzebowych w Polsce pomaga swoim Klientom na każdym etapie dokonywania formalności, łącznie z odbiorem zasiłku pogrzebowego ZUS, wyrobieniem aktu zgonu oraz organizacją i przeprowadzeniem ceremonii pogrzebowej. 4. Dokumenty, które są konieczne na różnych etapach przygotowania uroczystości żałobnych: - karta zgonu (na podstawie której wystawiany jest akt zgonu) - dowód osobisty zmarłej osoby - zaświadczenie z zakładu pracy o zatrudnieniu lub ostatniego odcinka renty bądź emerytury (jeśli życzą sobie Państwo skredytować usługę pogrzebową w ramach zasiłku pogrzebowego). 5. Po dopełnieniu niezbędnych formalności urzędowych – wraz z zakładem pogrzebowym ustalane są szczegóły pochówku, w tym: - data pogrzebu lub kremacji - wybór cmentarza i miejsca pochówku - wybór trumny - określenie rodzaju obrządku religijnego lub ustalenie szczegółów świeckiego obrządku żałobnego Dokumenty niezbędne przy organizacji pochówku Karta zgonu i akt zgonu są podstawowymi dokumentami, jakie należy uzyskać po odejściu bliskiej osoby. Są one niezbędne przy organizacji pochówku. ### Karta zgonu Karta zgonu to dokument wystawiany przez lekarza. Jest ona niezbędna do wyrobienia aktu zgonu oraz pochowania zmarłej osoby. Musi ona zostać wydana po śmierci każdej osoby na wniosek osób uprawnionych do jej pochowania. Obowiązek wystawienia karty zgonu spoczywa na lekarzu, który udzielał swych świadczeń chorującemu w okresie 30 dni przed dniem jego śmierci. W przypadku, gdy dana osoba umiera w szpitalu, jest to lekarz oddziału szpitalnego, w innym wypadku lekarz rodzinny lub lekarz pogotowia ratunkowego. Kartę zgonu wydaje się w 2 egzemplarzach: - egzemplarz A, który służy do celów statystycznych oraz egzemplarz B - do celów pochowania bliskiej osoby. Do wystawienia karty zgonu nie jest konieczne podanie przyczyny śmierci. W przypadku niemożności jej ustalenia oraz braków podejrzeń do samobójstwa, w miejscach przeznaczonych na wpisanie takiej informacji, wpisuje się adnotację "przyczyna zgonu nieustalona". ### Akt zgonu Akt zgonu jest aktem stanu cywilnego. Jego wystawienie oznacza rejestrację śmierci zmarłej osoby. Kwestie związane z aktem zgonu reguluje ustawa prawna o aktach stanu cywilnego. Dokument ten jest niezbędny m.in. do otrzymania zasiłku pogrzebowego czy organizacji pochówku. Śmierć bliskiej osoby należy zgłosić w ciągu 3 dni od dnia jej odejścia. W sytuacji gdy śmierć została spowodowana chorobą zakaźną, zgłoszenie powinno mieć miejsce w ciągu 24 godzin. Zgłoszenia dokonuje się ustnie w urzędzie stanu cywilnego (USC) miejsca, w którym nastąpiła śmierć. Osobami zobowiązanymi do zawiadomienia o zaistniałej sytuacji są w kolejności: 1) małżonek lub dzieci zmarłego, 2) najbliżsi krewni lub powinowaci, 3) osoby zamieszkałe w lokalu, w którym nastąpił zgon, 4) osoby, które były obecne przy śmierci lub naocznie się o niej przekonały, 5) administrator domu w którym nastąpił zgon. Jeżeli śmierć nastąpiła w szpitalu lub innym zakładzie, do zgłoszenia zgonu (na piśmie) jest zobowiązany szpital lub zakład. Wymagane dokumenty do uzyskania aktu zgonu to: - karta zgonu stwierdzająca zgon i jego przyczynę, wydana przez służbę zdrowia (lub w szczególnych okolicznościach zaświadczenia wskazane powyżej), - dowód osobisty osoby zmarłej (paszport w przypadku cudzoziemca), - książeczka wojskowa osoby zmarłej (mężczyźni do 50 roku życia), - odpis aktu urodzenia (dot. dziecka), - podanie o wydanie 3 bezpłatnych odpisów skróconych aktu zgonu. Do wglądu: dowód osobisty osoby zgłaszającej zgon, dowód osobisty współmałżonka, względnie odpis skrócony aktu małżeństwa, gdy osoba zmarła pozostawała w związku małżeńskim. Po rejestracji zgonu, otrzymuje się trzy skrócone odpisy aktu zgonu. Za ich wystawienie nie są pobierane opłaty. Istnieje również możliwość zlecenia usługi wyrobienia aktu zgonu wybranemu przez siebie zakładowi pogrzebowemu, jeśli ma taką usługę w swojej ofercie. ### Gdzie i w jaki sposób uzyskać akt zgonu? Akt zgonu, obok karty zgonu, jest jednym z podstawowych dokumentów, jakie należy uzyskać po odejściu bliskiej osoby. Akt zgonu uzyskuje się w Urzędzie Stanu Cywilnego - w miejscowości, w której osoba zmarła. Zgon osoby należy zgłosić najpóźniej w ciągu 3 dni od dnia zgonu, w razie choroby zakaźnej w ciągu 24 godzin. Osobami zobowiązanymi do zawiadomienia o zaistniałej sytuacji są w kolejności: 1) małżonek lub dzieci zmarłego, 2) najbliżsi krewni lub powinowaci, 3) osoby zamieszkałe w lokalu, w którym nastąpił zgon, 4) osoby, które były obecne przy śmierci lub naocznie się o niej przekonały, 5) administrator domu w którym nastąpił zgon. Jeżeli śmierć nastąpiła w szpitalu lub innym zakładzie, do zgłoszenia zgonu (na piśmie) jest zobowiązany szpital lub zakład. Wymagane dokumenty do uzyskania aktu zgonu to: - karta zgonu stwierdzająca zgon i jego przyczynę, wydana przez służbę zdrowia (lub w szczególnych okolicznościach zaświadczenia wskazane powyżej), - dowód osobisty osoby zmarłej (paszport w przypadku cudzoziemca), - książeczka wojskowa osoby zmarłej (mężczyźni do 50 roku życia), - odpis aktu urodzenia (dot. dziecka), - podanie o wydanie 3 bezpłatnych odpisów skróconych aktu zgonu. ### Sekcja Zwłok - kto i kiedy może wystąpić o jej wykonanie? Istnieje kilka sytuacji, w których lekarz stwierdzający zgon, rodzina zmarłego lub prokuratura mogą zażądać dokonania sekcji zwłok: - jeżeli lekarz stwierdzający zgon przypuszcza, że śmierć może mieć związek z działaniem gwałtownym lub przestępnym, zobowiązany jest zawiadomić o tym Policję lub prokuraturę - w przypadku śmierci w szpitalu, która nastąpiła w okresie krótszym niż 12 godzin od przyjazdu chorego do szpitala, lekarz prowadzący/ordynator mają prawo zlecenia wykonania sekcji zwłok Jeśli rodzina zmarłego w szpitalu ma wątpliwości co do prawidłowości leczenia, powinna natychmiast zawiadomić o tym fakcie ordynatora oddziału. Ordynator oddziału powinien zawiadomić z kolei prokuraturę. Również sama rodzina, jeśli podejrzewa przestępstwo, może zawiadomić bezpośrednio Policję ### Pogrzeb nieochrzczonego dziecka Pochówek przedwcześnie utraconego dziecka jest tematem trudnym, ale ważnym. Poniżej znajdą Państwo informacje o możliwościach jakie przewiduje polskie prawo oraz Kościół Katolicki, dotyczących organizacji pogrzebu dla nieochrzczonych dzieci. Śmierć dziecka to bez wątpienia bardzo ciężki moment dla rodziny. Dla wielu godny pochówek jest nie tylko najlepszym, ale i jedynym sposobem na prawdziwe pożegnanie oraz pogodzenie ze stratą. Często się zdarza jednak, że poronione lub urodzone jako martwe dziecko jest dyskryminowane i odmawia mu się pochówku. Warto w takich momentach pamiętać, że nawet nieochrzczone dzieci mają prawo do pogrzebu - tak państwowego jak i kościelnego - a jego zorganizowanie leży jedynie w woli rodziców. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2006 roku jasno określa ciała dzieci zmarłych przed, w trakcie lub po porodzie jako „szczątki ludzkie”, a więc reguluje tym samym możliwość wydania aktu zgonu oraz dokonania pochówku. Dopuszczalny jest nawet pogrzeb dziecka utraconego w bardzo wczesnym etapie ciąży, o ile rodzice posiadają akt zgonu oraz ciało. Dzieci zmarłe przed przyjęciem chrztu także mają prawo również do katolickiego pogrzebu. Taka ceremonia prawie niczym się nie różni od pogrzebu dziecka ochrzczonego, a decyzja o jej zorganizowaniu zależy od woli rodziców. Według Kodeksu Prawa Kanonicznego natomiast ordynariusz miejsca może zezwolić na pogrzeb kościelny dzieci zmarłych przed chrztem, którerodzice mieli zamiar je ochrzcić. (KPK kan. 1183 §2). W takim wypadku kościół katolicki zaleca w ramach ostatniej posługi odprawienie mszy świętej z odpowiednio dobranymi tekstami liturgicznymi i modlitwami. Dodatkowo, podczas takiej uroczystości, używa się białych szat symbolizujących czystość. Niestety, zdarzają się jeszcze, choć coraz rzadziej, księża podchodzący do tematu pochówku nie ochrzczonego dziecka dość lekceważąco, proponując ograniczenie obrzędu do samego pokropku. Warto pamiętać więc, że nieochrzczone dziecko ma prawo do pełnej mszy świętej w kościele. Jej przebieg różni się jedynie doborem modlitw, które tematycznie są skupione wokół wiary w zbawienie. Mało kto wie, że w przypadku nagłego bezpośredniego zagrożenia życia noworodka lub w przypadku poronienia możemy sami ochrzcić dziecko. Kodeks Prawa Kanonicznego stwierdza jednoznacznie, iż płody poronione, jeśli żyją, należy, jeśli to możliwe, chrzcić (KPK kan. 871). Można więc, póki śmierć dziecka nie jest jednoznacznie i oficjalnie stwierdzona, ochrzcić dziecko poronione - tak samoistnie, jak i w przypadku zewnętrznej interwencji. Udzielić chrztu w niebezpieczeństwie śmierci może każdy człowiek mający właściwą intencję. Jeśli szafarz chrztu nie jest pewien, czy dziecko wciąż żyje - powinien użyć formuły tzw. chrztu warunkowego (dodając zwrot „jeśli żyjesz”). ### Pochówek martwo urodzonego dziecka Dzięki nowelizacji ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U. z 2011 nr 144, poz. 853) łatwiej jest pochować dziecko martwo urodzone bez względu na czas trwania ciąży. Po zmianach nie jest wymagana rejestracja zgonu w urzędzie stanu cywilnego. Karta zgonu ze szpitala wystarczy, by móc odprawić pogrzeb. Nowelizacja ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych nie dotyczy natomiast dokumentowania prawa do zasiłku pogrzebowego. Aby uzyskać takie świadczenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy udać się do Urzędu Stanu Cywilnego. W tym przypadku wydaje się akt urodzenia, który jest jednocześnie aktem zgonu. Na wniosek osób uprawnionych do pochówku szpital powinien wystawić pisemnie zgłoszenie urodzenia dziecka. Bez względu na czas trwania ciąży takie dokumenty przysługują każdemu dziecku (medycznie płodowi, zarodkowi). W przypadku odmówienia przez szpital wystawienia takiego zgłoszenia ze względu na brak możliwości ustalenia płci dziecka rodzicom przysługuje prawo jej wskazania. Do niedawna stosowało się uprawdopodobnienie płci opierające się np. na odczuciach matki, jednak ostatnio coraz częściej lekarze odchodzą od tej praktyki – tłumacząc, że nie chcą uwierzytelniać czegoś, względem czego nie mają pewności. W przypadku gdy dziecko urodziło się martwe, zgłoszenie zdarzenia powinno nastąpić w ciągu trzech dni. ### Samobójstwo a pogrzeb katolicki Przez wiele lat Kościół katolicki jawnie potępiał samobójców zabraniając im jakiejkolwiek formy chrześcijańskiego pogrzebu. Rozwój psychologii jednak sprawił, że stanowisko Kościoła uległo zmianie. W wyniku tego w najnowszej wersji Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku zapis o zakazie pochówku zmarłych śmiercią samobójczą w ramach ceremonii wyznaniowej nie został powtórzony. Dla Kościoła istotne są motywy targnięcia się na własne życie. Jeśli można osobę zmarłą uznać za chorą psychicznie i nieświadomą swoich czynów, działającą w afekcie, dopuszczany jest tradycyjny pogrzeb katolicki. Warunkiem jest oczywiście niezłomna wiara za życia. W takiej sytuacji podczas mszy świętej uświadamia się bliskim zmarłego, że jego śmierć była spowodowana brakiem pełnej świadomości lub niepoczytalnością związaną z chorobą na podłożu psychicznym. Pochówek jest traktowany przede wszystkim jako prośba o wybaczenie grzechów zmarłego, który odszedł bez pojednania się z Bogiem. Modlitwy te mają charakter wstawienniczy. Jeśli jednak osoba zmarła za życia odeszła od wiary katolickiej lub wybrała kremację jako rodzaj pochówku kierując się pobudkami przeciwnymi religii katolickiej, uznana zostaje za jawnogrzesznika. Kościół ma wtedy prawo ograniczyć formę pochówku lub całkowicie odmówić pogrzebu i pożegnalnej mszy. Odpowiednie regulacje prawne zawiera Kodeks Prawa Kanonicznego: Jeśli przed śmiercią nie dali żadnych oznak pokuty - pogrzebu kościelnego powinni być pozbawieni: 1. notoryczni apostaci, heretycy i schizmatycy; 2. osoby, które wybrały spalenie swojego ciała z motywów przeciwnych wierze chrześcijańskiej; 3. inni jawni grzesznicy, którym nie można przyznać pogrzebu bez publicznego zgorszenia wiernych. (KPK kan. 1184 § 1.3) W razie samobójstwa następującego w wyniku odrzucenia wartości wiary katolickiej, Kościół indywidualnie rozpatruje motywy targnięcia się na życie i podejmuje decyzje uzależnione od swojej oceny. Chodzi tu przykładowo o przypadki samobójstwa wynikającego z następstw alkoholizmu czy narkomanii. Jeśli cmentarz parafialny jest jedynym cmentarzem w danej miejscowości, odmowa pogrzebu katolickiego nie jest równoznaczna z zakazem pochówku na danym terenie. W takiej sytuacji zarządca cmentarza nie ma prawa odmówić pogrzebu samobójcy - o ile nastąpi on w czasie obrzędów innych, niż katolickie. ### Odprawa pośmiertna Zgodnie z przepisami kodeksu pracy pracodawca ma obowiązek wypłacenia odprawy pośmiertnej rodzinie w razie śmierci pracownika w czasie trwania stosunku pracy lub w czasie pobierania po jego rozwiązaniu zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby. Kwestia odprawy pośmiertnej uregulowana jest w art. 93 Kodeksu pracy. Odprawa pośmiertna przysługuje rodzinie pracownika niezależnie od tego, na jakiej podstawie nawiązał on stosunek pracy, od wymiaru czasu pracy, a także od okresu, w jakim pozostawał w stosunku pracy przed śmiercią. Należy również pamiętać, że odprawa pośmiertna przysługuje także rodzinie pracownika, który nie pracował na przykład z powodu urlopu, choroby czy innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Jednak odprawa pośmiertna się nie należy w przypadku, gdy pracodawca ubezpieczył pracownika na życie a odszkodowanie wypłacone przez instytucję ubezpieczeniową nie jest niższe niż odprawa pośmiertna przysługująca zgodnie z ogólnymi zasadami. Jeżeli odszkodowanie jest niższe od odprawy pośmiertnej, pracodawca jest zobowiązany wypłacić rodzinie kwotę stanowiącą różnicę między tymi świadczeniami. Wysokość odprawy pośmiertnej jest uzależniona od okresu zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy i wynosi: - jednomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 10 lat - trzymiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 10 lat - sześciomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 15 lat Uprawnionymi do odprawy pośmiertnej są: - małżonek (zawsze, niezależnie od tego czy spełnia warunki do uzyskania renty rodzinnej po zmarłym pracowniku) - inni członkowie rodziny spełniający warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej, w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ### Podwyższenie renty po zmarłym członku rodziny W pewnych okolicznościach istnieje możliwość podwyższenia renty po osobie zmarłej. Wiąże się to z sytuacją, gdy po przyznaniu renty odnajdujemy dokumenty, które mogą mieć wpływ na wysokość renty, a nie były zgłaszane przy jej naliczaniu (np. świadectwa pracy). Można wówczas wystąpić do ZUS z wnioskiem o ponowne przeliczenie renty. Wniosek o ponowne przeliczenie wysokości renty można złożyć także w celu upewnienia się, że poprzednie naliczenie zostało dokonane prawidłowo. ### Dziedziczenie długów Kiedy otrzymujemy spadek, warto sprawdzić, czy zmarły nie pozostawił po sobie również niespłaconych kredytów lub rachunków. Co zrobić, by nie odziedziczyć długów? Zgodnie z prawem spadkowym spadkobierca nabywa spadek (wraz z ewentualnymi długami) z chwilą śmierci spadkodawcy. Jeśli spadkobierca nie był określony w testamencie, dochodzi do dziedziczenia ustawowego. Do nabycia praw i obowiązków spadkowych nie jest potrzebne żadne oświadczenie. Jednak takie nabycie nie ma charakteru definitywnego. Zgodnie z art. 1012 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93) spadkobierca może przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku powoduje, że składający oświadczenie traktowany jest tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Trzeba jednak pamiętać, że oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku musi zostać złożone w terminie sześciu miesięcy od chwili dowiedzenia się przez spadkobiercę o tytule swojego powołania. Do chwili złożenia oświadczenia nabycie spadku ma charakter tymczasowy. Oświadczenie takie składa się przed sądem lub notariuszem. W przypadku wyboru przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, spadkobierca odpowiada za długi jedynie do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. W celu ustalenia, jakie aktywa należą do spadku i jaka jest ich wartość, sporządza się spis inwentarza. Jego odpowiedzialność nie zostanie jednakże ograniczona, jeśli z premedytacją nie podał do inwentarza wszystkich przedmiotów należących do spadku lub podał do inwentarza nieistniejące długi. Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Należy pamiętać, że w przypadku odrzucenia spadku, do dziedziczenia powołani zostaną zstępni odrzucającego spadek np. wnuki spadkodawcy, ewentualnie kolejne osoby zgodnie z zasadami dotyczącymi dziedziczenia ustawowego. ### Prawo do zachowku Jako, że w przypadku ustalania spadkobierców wola zapisana w testamencie ma pierwszeństwo przed osobami określonymi prawnie, istnieje możliwość, że zmarły swój majątek pozostawi osobie lub osobom spoza kręgu rodzinnego. W takiej sytuacji najbliższym przypada prawo do zachowku. Zgodnie z prawem, uprawnionymi do zachowku są małżonek, dzieci, wnuki i rodzice spadkodawcy. W przypadku, gdy spadkodawca nie miał dzieci, prawo do zachowku mają rodzice. Jeżeli zachodzi sytuacja, gdy dzieci spadkodawcy nie żyją, prawo do zachowku nabywają wnuki. Prawa do zachowku nie mają osoby, które na mocy umowy zrzekły się prawa do dziedziczenia, które odrzuciły spadek, zostały uznane za niegodne lub zostały wydziedziczone. W przypadku, gdy osoba posiadająca prawo do zachowku jest uwzględniona w testamencie, ale jej udziały w spadku są mniejsze niż wartość przysługującego jej zachowku, może ona ubiegać się o rekompensatę od pozostałych spadkobierców. Zachowek polega na zapewnieniu osobom przewidzianym przez ustawę części korzyści ze spadku. Uprawnionemu do zachowku przysługuje również prawo do roszczeń wobec spadkobierców ujętych w testamencie. Zachowek jest przyznawany w formie ekwiwalentu pieniężnego, więc nie można starać się o określone przedmioty z majątku spadkodawcy. Kwotę zachowku ustala art. 991. § 1. Kodeksu cywilnego, według zapisu mamy prawo do połowy sumy, która przysługiwałaby nam w przypadku dziedziczenia ustawowego. Ten sam artykuł mówi również o tym, że w sytuacji kiedy w chwili otwarcia spadku jesteśmy trwale niezdolni do pracy lub małoletni, możemy ubiegać się o 2/3 owej sumy. Istnieje możliwość pozostawienia odpowiednim osobom zachowku jeszcze za życia, w postaci darowizny. Obdarowany jest wtedy zobowiązany doliczyć wszelkie darowizny otrzymane od zmarłego przed śmiercią do wartości zachowku. Zgodnie z Art. 994 Kodeksu cywilnego przy obliczaniu zachowku nie doliczamy do spadku drobnych darowizn ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku oraz darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku. ### Jak sporządzić testament? Sporządzenie testamentu jest ważnym zabezpieczeniem, w przypadku, kiedy nie chcemy, by nasz majątek po śmierci przeszedł w ręce osób, przewidzianych przez prawo. Wbrew pozorom napisanie takiego dokumentu jest bardzo proste, warto więc poświęcić chwilę, by ustalić naszą ostatnią wolę. Testament najlepiej sporządzić u notariusza. Mamy wtedy pewność, że został napisany poprawnie, a także, że zostanie wcielony w życie gdy odejdziemy, gdyż ma status dokumentu prawnego. Taka usługa kosztuje zazwyczaj kilkadziesiąt złotych. Potwierdzenie notarialne nie jest jednak konieczne, możemy w każdej chwili sami zapisać swoją ostatnią wolę. Testament jest dokumentem niesformalizowanym, a więc jego forma nie jest rygorystycznie określona przez przepisy. Jeśli jednak zamierzamy samodzielnie go napisać, należy pamiętać o spełnieniu kilku wymaganych warunków. Dokument musi być spisany w całości odręcznie przez spadkodawcę oraz zawierać datę i podpis, a także musi z niego jasno wynikać, iż jest to ostatnia wola spadkodawcy, powinien więc zawierać frazy "testament" lub "ostatnia wola". Warto przemyśleć wcześniej jego treść, gdyż wszelkie dopiski poniżej podpisu są nieważne. Osoby, którym zamierzamy pozostawić swój majątek należy wymienić w taki sposób, żeby jednoznacznie było jasne o kogo chodzi. Wbrew obiegowej opinii rozpisywanie się na drobne, tzn. zapisywanie poszczególnych przedmiotów różnym osobom nie jest zobowiązaniem prawnym i zostanie uznane jedynie jako wskazówka dla rodziny, która wcale nie musi być brana pod uwagę. Prawidłowym rozdysponowaniem majątku przy chęci pozostawienia go więcej niż jednemu spadkobiercy, jest ogólne podzielenie go na części (1/3, 1/2 itp.). Możemy jednak zobowiązać wybranego spadkobiercę do wydania konkretnego przedmiotu danej osobie, np. "Do całości mojego majątku powołuję Jana Kowalskiego. Zobowiązuję Jana Kowalskiego do wydania Marii Nowak mojego samochodu." W przypadku, kiedy dana osoba nie jest w stanie samodzielnie napisać testamentu, może sporządzić go ustnie. Przy takiej sytuacji obecnych musi być trzech świadków (nie mogą to być osoby wymienione jako spadkobiercy, ani krewni spadkodawcy), dokument spisuje jeden z nich lub osoba postronna. Testament musi być podpisany przez dwóch świadków oraz spadkodawcę, a w przypadku, kiedy spadkodawca nie jest w stanie się podpisać można ewentualnie odstąpić od tego wymogu. Warto pamiętać, że spadkodawca nie jest związany własnym testamentem. Może w każdej chwili odwołać go w całości, jak i jego poszczególne postanowienia. Testamentem własnoręcznym (pod warunkiem, że został sporządzony prawidłowo) można również anulować wcześniejszy testament notarialny. Jeśli autentyczność testamentu własnoręcznego jest kwestionowana, z reguły sąd zaleca przeprowadzenie ekspertyzy grafologicznej. Testament możemy przechowywać wszędzie, pamiętajmy jednak, że musi być łatwy do odnalezienia w przypadku naszej śmierci. Warto trzymać go więc w miejscu oczywistym (szuflada biurka, schowek na dokumenty), lub poinformować kogoś, gdzie się znajduje. Jeśli chcemy mieć pewność, że po naszej śmierci dokument nie zostanie zniszczony lub zatajony możemy zdeponować go u prawnika. ### Zwolnienie z podatku od spadku Po otrzymaniu spadku, należy odprowadzić od niego podatek. Na szczęście, dla najbliższych zmarłej osoby istnieje możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego. Aby je uzyskać należy jednak dopilnować wyznaczonych terminów 1. Kto może zostać zwolniony z podatku od spadku? Ze zwolnienia podatkowego może skorzystać najbliższa rodzina zmarłego, czyli: małżonek, zstępni (dzieci, wnuki itd.), wstępni (rodzice, dziadkowie itd.), pasierb, ojczym, macocha, rodzeństwo. Należy zaznaczyć, że w tym przypadku osoby zaliczane do najbliższej rodziny, nie pokrywają się z osobami zakwalifikowanymi do pierwszej grupy podatkowej, czyli najbliższej rodziny w przypadku przepisów dotyczących wysokości podatku od spadku. Synowa, zięć i teściowie nie mogą zostać zwolnieni od tego rodzaju podatku. 2. Gdzie i w jaki sposób należy zgłosić się po decyzję o zwolnieniu z podatku? W celu uzyskania zwolnienia należy jak najszybciej złożyć do swojego urzędu skarbowego wypełniony formularz SD-Z2. Złożenie formularza jest jednoznaczne ze zgłoszeniem nabycia rzeczy lub praw majątkowych i jest niezbędne do uzyskania zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Wypełnienie dokumentu wymaga podania szczegółów na temat uzyskanych dóbr - m.in. określenia stopnia pokrewieństwa ze spadkodawcą, udziału procentowego w nabytym majątku i jego wartość rynkową, w przypadku nieruchomości (ziemia, mieszkanie czy dom) - jej powierzchnię, w przypadku np. auta - markę, numer rejestracyjny i rok produkcji. Gdy przekazanie spadku następuje na mocy umowy w formie aktu notarialnego, podatnik nie ma obowiązku zgłaszania tego faktu do urzędu, wszelkie informacje przekazuje wówczas notariusz. Zgłosić należy tylko te spadki i darowizny, których łączna wartość przekracza 9 637 zł oraz zostały nabyte od jednej osoby i w ciągu pięciu lat. Spadki i darowizny kumulują się w takim właśnie okresie. Czyli jeżeli poza spadkiem, uzyskaliśmy również od zmarłego darowiznę (w okresie 5 lat przed jego śmiercią), to kwotę wolną od podatku odejmuje się od sumy spadku i darowizny, a łączna nadwyżka ulega opodatkowaniu. 3. W jakim terminie należy złożyć wniosek o zwolnienie z podatku od spadku? Aby uzyskać zwolnienie z podatku od spadku należy zgłosić spadek w urzędzie skarbowym w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego jego nabycie, a w przypadku gdy uzyskanie spadku jest potwierdzane przez notariusza - od momentu sporządzenia przez niego aktu poświadczenia dziedziczenia. Ze zwolnienia z podatku będą mogli skorzystać również ci podatnicy, którzy dowiedzą się o otrzymaniu spadku po upływie terminu na jego zgłoszenie. Warunkiem do jego uzyskania jest wówczas zawiadomienie urzędu o nabyciu majątku w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedzieli się o jego uzyskaniu oraz uprawdopodobnienie faktu o późniejszym powzięciu wiadomości o zaistniałej sytuacji. ### Renta po zmarłym członku rodziny Po odejściu bliskiej osoby, członkom jej najbliższej rodziny przysługuje renta rodzinna. Zmarły musi jednak posiadać odpowiednie uprawnienia. Poniżej wskazane jest, jakie są to uprawnienia, kto jest pojmowany w tym przypadku jako najbliższa rodzina i w jakich okolicznościach dostaje rentę oraz ile ona wynosi. 1. Jakie prawa musiała posiadać zmarła osoba? Aby rodzina zmarłego mogła pobierać rentę rodzinną po zmarłym członku rodziny, musiał on: 1) posiadać w chwili śmierci prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy bądź spełniać warunki do uzyskania jednego ze świadczeń. lub 2) pobierać zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne. Przy czym oceniając prawo do renty, zakłada się, że zmarły był całkowicie niezdolny do pracy, zaś w przypadku pobierania zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego przyjmuje się, że osoba zmarła spełniała warunki do uzyskania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. 2. Którzy członkowie rodziny mogą otrzymać rentę rodzinną? Dzieci Renta rodzinna przysługuje zarówno rodzonym dzieciom jak i dzieciom małżonka czy dzieciom przysposobionym w przypadku, gdy nie ukończyły 16. roku życia, lub 25 lat, jeżeli się uczą. Renta może również przysługiwać dzieciom dożywotnio, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy przed ukończeniem 16. roku życia lub w trakcie nauki do 25. roku życia. Gdy dziecko w czasie pobierania renty rodzinnej skończyło 25 lat, a było wówczas na ostatnim roku studiów, prawo do renty przedłuża się do zakończenia tego roku studiów. Wnuki i rodzeństwo Jeżeli na co najmniej rok przed śmiercią zmarły przyjął na wychowanie i utrzymanie swoje wnuki, rodzeństwo czy inne dzieci przed osiągnięciem przez nie pełnoletniości, mają one prawo do renty rodzinnej po opiekunie na takich samych warunkach jak dzieci własne. Tracą jednak prawo do renty, gdy przysługuje im już świadczenie po zmarłych rodzicach lub gdy rodzice żyją i są w stanie zapewnić im utrzymanie. W przypadku gdy zmarły nie utrzymywał wnuków czy rodzeństwa, ale był ich prawnym opiekunem, również moją one prawo do pozyskania renty. Wdowa lub wdowiec Wdowa lub wdowiec ma prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku, jeśli w chwili jego śmierci: ma ukończone 50 lat jest niezdolna lub niezdolny do pracy wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym małżonku, które nie ukończyły 16. roku życia, a jeżeli uczą się - 18. roku życia lub są całkowicie niezdolne do pracy. jeśli spełni powyższe warunki w okresie nie dłuższym niż 5 lat od śmierci małżonka. Wdowa/wdowiec może również uzyskać świadczenie gdy w dniu śmierci małżonka nie pozostaje z nim w stałym związku małżeńskim, lecz ma prawo do alimentów ustalonych drogą sądową i spełnia wyżej wymienione warunki. Jeżeli wdowa lub wdowiec nie spełnia niezbędnych warunków i nie posiada podstawowych źródeł utrzymania, może uzyskać rentę rodzinną na okres jednego roku lub dwóch (gdy uczestniczy w szkoleniu przygotowującym do wykonywania pracy zarobkowej). Rodzice Pomoc materialna po zmarłym może zostać przyznana rodzicom, w przypadku gdy zmarły (emeryt lub rencista) miał bezpośrednio przed śmiercią wkład w ich utrzymanie oraz gdy spełniają oni takie same warunki jak wdowa i wdowiec. 3. Ile wynosi renta rodzinna? Wysokość renty rodzinnej stanowi procent świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu i zależy od ilości osób, które będą ją pobierać. Dla 1 osoby uprawnionej - 85%, dla 2 osób uprawnionych - 90%, dla 3 i więcej osób uprawnionych - 95%. Wszystkim uprawnionym członkom rodziny przysługuje jedna łączna renta rodzinna. W razie konieczności jest ona rozdzielana na równe części pomiędzy uprawnionych. ### Podatek od spadku Spadkiem określa się wszystkie prawa i obowiązki, jakie należały do spadkodawcy w chwili jego śmierci, które w drodze dziedziczenia przechodzą na jego następców prawnych czyli spadkobierców. Do praw spadkodawcy zalicza się prawa rzeczowe, posiadanie oraz zobowiązania zmarłego. W sytuacji, gdy wartość praw rzeczowych i posiadania przekracza wartość zobowiązań, spadkobierca nabywa dla siebie dodatkowy majątek, od którego należy odprowadzić podatek. Wysokość podatku od spadku jest ustalana indywidualnie. Zależy ona od tego, do której grupy podatkowej zalicza się spadkobierca. Przynależność do grupy jest z kolei określana poprzez stopień pokrewieństwa i osobistego stosunku spadkobiercy do spadkodawcy. Nie każdy jednak wie do jakiej grupy się zalicza i jak wysoki jest podatek, który musi zapłacić. Oto wyszczególnienie tychże grup. Trzy grupy podatkowe to: Grupa I: małżonek, zstępni (dzieci, wnuki itd.), wstępni (rodzice, dziadkowie itd.), pasierb, pasierbica, synowa, zięć, ojczym, macocha, rodzeństwo i teściowie. Grupa II: rodzeństwo rodziców, zstępni rodzeństwa, zstępni i małżonkowie pasierbów, rodzeństwo małżonków i małżonkowie rodzeństwa, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych. Grupa III: pozostałe osoby. Termin płatności podatku od spadku Deklarację podatkową do Urzędu Skarbowego należy złożyć w terminie 6 miesięcy po uprawomocnieniu orzeczenia sądu o nabyciu spadku. Po złożeniu zeznania, nastąpi wszczęcie postępowania podatkowego, podczas którego zostanie wydana decyzja o wyznaczonej wysokości podatku. Podatek ten należy zapłacić w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. ### Dziedziczenie ustawowe Często zdarza się, że bliska osoba, która odchodzi, nie pozostawia po sobie sporządzonego testamentu. Wówczas objęcie spadku odbywa się na drodze dziedziczenia ustawowego. Ma ono również miejsce, gdy pozostawiony testament jest nieważny lub gdy osoby powołane do dziedziczenia nie mogą, czy też nie chcą, być spadkobiercami. Poniżej znajdą Państwo kilka informacji, kto w takiej sytuacji zostaje spadkobiercą i w jakiej kolejności jest powoływany do spadku. Kolejność dziedziczenia ustawowego 1. Dzieci oraz małżonek. W pierwszej kolejności prawa do spadku mają dzieci oraz małżonek spadkodawcy, którzy przejmują majątek w częściach równych, z zastrzeżeniem, że małżonkowi nie może przypaść część mniejsza niż 1/4. Tak więc w przypadku, gdy mąż pozostawia po sobie żonę i dwoje dzieci, to każdy z nich obejmuje po 1/3 spadku, natomiast w sytuacji gdy opuszcza żonę i czworo dzieci, to żona otrzymuje 1/4 spadku, a czworo dzieci pozostałe 3/4 spadku. 2. Małżonek, dzieci oraz wnuki. W przypadku, gdy dziecko spadkodawcy nie dożywa otwarcia spadku, jego część przypada jego dzieciom, czyli wnukom zmarłego w częściach równych. 3. Małżonek oraz rodzice. Jeżeli zmarła osoba nie pozostawiła po sobie zstępnych, czyli dzieci naturalnych lub przysposobionych, powołani do spadku są jej małżonek oraz rodzice. Każdemu z rodziców przypada wówczas 1/4 spadku. Jeśli ojcostwo nie zostało ustalone, matka dziedziczy połowę spadku, a druga połowę małżonek. W razie nie pozostawienia po sobie przez spadkodawcę ani dzieci, ani małżonka, rodzice przejmują cały spadek. 4. Małżonek, rodzic i rodzeństwo. Gdy jedno z rodziców nie dożywa otwarcia spadku, do jego części zostaje powołane rodzeństwo spadkodawcy i dziedziczą oni wówczas w częściach równych udział przypadający rodzicowi, czyli 1/4 spadku. 5. Małżonek, rodzic, rodzeństwo, zstępni rodzeństwa. Sytuacja powołania do spadku zstępnych rodzeństwa ma miejsce, gdy jedno z rodzeństwa, mające prawo do spadku, nie żyje. Na przykład: zmarła żona miała męża, ojca, dwóch braci oraz dwie siostrzenice po zmarłej wcześniej siostrze. Wówczas 1/2 spadku otrzymuje mąż, 1/4 ojciec, a 1/4 dwóch braci oraz dwie siostrzenice, które dziedziczą część swojej zmarłej matki czyli siostry spadkodawcy. Ich udział wynosi więc 1/3 z 1/4. 6. Małżonek. Małżonek zmarłej osoby dziedziczy całość spadku, gdy spadkobierca nie posiadał ani dzieci, ani rodziców, ani rodzeństwa czy też zstępnych rodzeństwa. Nie może on jednak otrzymać spadku, jeśli spadkodawca wystąpił za życia o rozwód lub separację, a jego żądania były uzasadnione. 7. Dziadkowie. W następnej kolejności spadek otrzymują dziadkowie spadkodawcy. Dziedziczą oni, gdy zmarły nie miał dzieci, małżonka, rodziców, rodzeństwa czy zstępnych rodzeństwa. Dziadkowie dziedziczą w częściach równych, czyli po 1/4. Jeśli któreś z dziadków umrze przed otwarciem spadku, to jego udział spadkowy przechodzi na jego zstępnych, a jeżeli nie posiadał potomstwa to cały spadek rozdzielany jest pomiędzy pozostałych dziadków. 8. Dzieci małżonka. Dzieci małżonka spadkodawcy mogą być powołane do spadku, jeżeli oboje ich rodziców nie dożyło otwarcia spadku. Czyli w przypadku, gdy np. spadkodawca ożenił się z kobietą, która zmarła przed nim, a wcześniej wniosła do małżeństwa swojego syna z poprzedniego związku. W takiej sytuacji spadek po spadkodawcy (jako ojczymie) obejmie ów syn; ale tylko w sytuacji, gdy jego naturalny ojciec nie żyje. 9. Gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Gmina dziedziczy wtedy, gdy spadkodawca nie pozostawił żadnych z wyżej wymienionych osób, które byłyby powołane do spadku z ustawy. 10. Skarb Państwa Spadek przypada Skarbowi Państwa, kiedy występuje taka sama sytuacja jak w przypadku dziedziczenia spadku przez gminę i nie jest możliwe ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy lub gdy mieszkał on i zmarł poza granicami ojczystego kraju. ### Czym jest kremacja? Kremacja - inaczej bezdymne i bezwonne spopielanie ciała to jeden z dwóch rodzajów pochówku, stosowanych w Polsce. W ostatnich latach na kremację decyduje się coraz większa liczba osób. Przygotowanie ciała Zmarłego do kremacji przebiega w sposób identyczny, jak do pogrzebu w formie tradycyjnej. Ciało jest poddawane zabiegom tanatokosmetyki, a następnie ubierane w wybrane przez organizatorów pogrzebu ubranie bądź też odziewane całunem czyli specjalnym płótnem. Następnie ciało umieszcza się w trumnie kremacyjnej – nielakierowanej i nie malowanej – a także nie posiadającej ozdób oraz uchwytów. Kremacja jest przeprowadzana w wyspecjalizowanym zakładzie -krematorium, które dysponuje piecami kremacyjnymi. Kremacja to proces nieodwracalny, dlatego zazwyczaj przed spopieleniem ciała następują obrzędy pożegnania Bliskich z Osobą Zmarłą. Z tego właśnie powodu sama ceremonia przebiega najczęściej w dwóch etapach. Pierwszy obejmuje pożegnanie ze Zmarłym, po którym następuje spopielenie. Warto wspomnieć, że obecnie wymogiem jest, aby bliscy Zmarłego otrzymali świadectwo kremacji. W drugim etapie następuje ceremonia pogrzebowa zakończona złożeniem urny z prochami Zmarłego do grobu. Osoby, które dbają o organizację pogrzebu – czyli najczęściej rodzina Zmarłego – mogą sami zlecić w krematorium wykonanie usługi kremacji. Mogą też przygotowanie oraz realizację wszystkich etapów powierzyć wybranemu przez siebie zakładowi pogrzebowemu. Od strony prawa cywilnego – nie istnieją w Polsce żadne przepisy zabraniające kremacji. Decyzja o takiej formie pochówku częściej jest zależna od religii, którą wyznawał Zmarły – i jej przepisów, które dopuszczają bądź zabraniają stosowanie takiej formy pochówku. W Polsce najbardziej rozpowszechnioną religią jest katolicyzm. Kwestie związane z kremacją Zmarłych reguluje Kodeks Prawa Kanonicznego, który w kanonie 1176 § 3 wyjaśnia: „Kościół usilnie zaleca zachowanie pobożnego zwyczaju grzebania ciał zmarłych. Nie zabrania jednak kremacji, jeśli nie została wybrana z pobudek przeciwnych nauce chrześcijańskiej.” To stanowisko Kościoła rzymskokatolickiego zostało powtórzone w instrukcji „„Ad resurgendum cum Christo” opublikowanej przez Kongregację Nauki Wiary dnia 25.10.2016 roku. Z prawnego punktu widzenia – w myśl ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych, miejscami, w których można pochować zmarłego są jedynie: cmentarz, katakumby lub kolumbarium. W szczególnych wypadkach, gdy zgon nastąpił podczas rejsu – trumnę bądź urnę z prochami Zmarłego można zatopić w morzu lub w przypadku kremacji właśnie – urnę można przewieźć do wybranego kraju i pochować na cmentarzu. Na chwilę obecną w Polsce nie jest możliwe rozsypywanie prochów zmarłego na cmentarnych i poza cmentarnych „polach pamięci” a także przechowywanie urny z prochami zmarłego poza cmentarzem. ### Olsztyn ### Legionowo ### Barlinek ### Poniatowa ### Zduńska Wola ### Szczecin ### Żory ### Solec Kujawski ### Rybnik ### Kielce ### Kartuzy ### Kłobuck ### Świdnica ### Złotów ### Warszawa Ursus ### Grudziądz ### Pobiedziska ### Tomaszów Lubelski ### Police ### Otwock ### Tczew ### Andrychów ### Włoszczowa ### Żukowo ### Trzcianka ### Warszawa Rembertów ### Piła ### Kalisz ### Koronowo ### Radom ### Grodków ### Słupsk ### Brwinów ### Pruszków ### Krasnystaw ### Nieporęt ### Legnica ### Warszawa Wilanów ### Wodzisław Śląski ### Warszawa Wesoła ### Warszawa Ochota ### Bytów ### Myszków ### Sulejówek ### Warszawa Wawer ### Skoczów ### Toruń ### Tychy ### Zamość ### Jerzmanowice ### Wejherowo ### Elbląg ### Września ### Opole ### Krokowa ### Borkowo ### Szczucin ### Dąbrowa Tarnowska ### Wadowice ### Kraków ### Brzeg ### Puck ### Lubartów ### Tarnów ### Bełchatów ### Świętochłowice ### Bydgoszcz ### Łomża ### Zambrów ### Poznań ### Konin ### Mysłowice ### Dębno ### Sosnowiec ### Suwałki ### Lublin ### Głowno ### Łowicz ### Zgierz ### Brzeziny ### Pabianice ### Łódź ### Józefów ### Wręczyca Wielka ### Świebodzice ### Czechowice-Dziedzice ### Pruszcz Gdański ### Otmuchów ### Ziębice ### Warszawa Ursynów ### Warszawa Mokotów ### Rumia ### Żuromin ### Buk ### Warszawa Praga Północ ### Marki ### Warszawa Targówek ### Kęty ### Warszawa Śródmieście ### Katowice ### Częstochowa ### Ostrów Wielkopolski ### Przasnysz ### Maków Mazowiecki ### Sieradz ### Gniew ### Konstancin-Jeziorna ### Raszyn ### Nadarzyn ### Tarczyn ### Warszawa Włochy ### Rzeszów ### Sobótka ### Mszczonów ### Grodzisk Mazowiecki ### Żyrardów ### Warszawa Wola ### Bytom ### Zakopane ### Płońsk ### Nowy Dwór Mazowiecki ### Kobyłka ### Zielonka ### Ząbki ### Wołomin ### Warszawa Tarchomin ### Warszawa Bielany ### Warszawa Żoliborz ### Warszawa Bemowo ### Sochaczew ### Opole Lubelskie ### Kościerzyna ### Sopot ### Wałbrzych ### Ostrzeszów ### Tarnobrzeg ### Sandomierz ### Pszczyna ### Chorzów ### Zawiercie ### Strzelin ### Łomianki ### Tomaszów Mazowiecki ### Warszawa Praga Południe ### Warszawa Bródno ### Wyszków ### Wrocław ### Zielona Góra ### Białystok ### Gorzów Wielkopolski ### Gdynia ### Gdańsk ### Warszawa ### Dania ### Luksemburg ### Szwecja ### Francja ### Szwajcaria ### Austria ### Hiszpania ### Holandia ### Ukraina ### Kanada ### Belgia ### USA ### Szkocja ### Norwegia ### Anglia ### Niemcy ### Włochy ### Turcja ### Słowacja ### Serbia ### Rosja ### Irlandia ### Finlandia ### Egipt ### Czechy ### Chorwacja ### Białoruś